Élie Buzyn
| Data i miejsce urodzenia |
7 stycznia 1929 |
|---|---|
| Data śmierci |
23 maja 2022 |
| Zawód, zajęcie |
chirurg ortopeda |
| Małżeństwo |
Etty Buzyn |
| Dzieci | |
| Odznaczenia | |
  | |
Élie Meir Buzyn[1] (ur. 7 stycznia 1929 w Łodzi[2], zm. 23 maja 2022[3]) – francuski chirurg ortopeda pochodzenia żydowskiego. Krzewiciel pamięci o Holokauście ocalały z Auschwitz i Buchenwaldu.
Życiorys
Urodził się w Łodzi, w praktykującej rodzinie żydowskiej, jako jedno z trojga dzieci przedsiębiorcy włókienniczego oraz działaczki WIZO[1]. W 1940 roku z rodziną został zesłany do getta łódzkiego, gdzie pracował w zakładzie tkackim, a następnie rymarskim[1]. Wraz z rodzicami dotrwał do likwidacji getta w 1944 roku, kiedy to Buzynowie zostali deportowani[4] do Auschwitz II[3], gdzie został przydzielony do kommanda. W styczniu roku 1945, związku z postępami Armii Radzieckiej, obóz został ewakuowany, a Buzyn wraz z pozostałymi więźniami uczestniczył w marszu śmierci do Buchenwaldu[1], gdzie po utracie butów, był bliski amputacji stóp, której zapobiegła pomoc radzieckiego jeńca[4]. Po wyzwoleniu obozu w kwietniu 1945 roku, jak jedno z 426 ocalałych dzieci[2] z Buchenwaldu, został przekazany pod opiekę Œuvre de secours aux enfants (OSE) we Francji[3]. Następnie nawiązał kontakt z wujem Léonem Pérelem, chirurgiem pracującym w szpitalu szpitalu Rothschilda, w którym pracował przez cały okres niemieckiej okupacji[2].
Następnie mieszkał przez 7 lat w Palestynie, 2 lata studiował w Oranie. W roku 1956 zamieszkał na stałe we Francji, gdzie podjął pracę chirurga ortopedy[3]. Po wojnie składał swoje świadectwa we francuskich szkołach nt. Zagłady Żydów[4] oraz uczestniczył w obchodach wyzwolenia Auschwitz[5], był również gościem specjalnym podczas uroczystości zorganizowanej przez Dyrekcja Generalna ds. Migracji i Spraw Wewnętrznych Komisji Europejskiej z okazji Międzynarodowgo Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu 27 stycznia 2015 roku[6].
Autor 2 książek, powieści biograficznej J'avais 15 ans. Vivre, survivre, revivre le récit inspirant d'une vie après Auschwitz (pol. Miałem 15 lat: Życie, przetrwanie, ponowne przeżywanie inspirującej historii życia po Auschwitz, 2018), opisującej jego doświadczenia związane z holokaustem[7] oraz publikacji Ce que je voudrais, transmettre. Lettre aux jeunes générations (Co chciałbym przekazać. List do młodszych pokoleń, 2019), stanowiącej wywiad Barbary Astruc z Buzynem[8].
Życie prywatne
Mąż psycholożki i psychoanalityczki, Etty Buzyn (ur. 1935)[3], ojciec lekarki oraz minister solidarności i zdrowia (2017–2020) Agnès Buzyn[9]. Podjął się chirurgicznego usunięcia tatuażu obozowego[3].
Odznaczenia
Publikacje
- Buzyn É., J'avais 15 ans: vivre, survivre, revivre le récit inspirant d'une vie après Auschwitz, Paris: Alisio, 2018, ISBN 979-10-92928-73-0.
- Buzyn É., Ce que je voudrais transmettre: lettre aux jeunes générations, Paris: Alisio, 2019, ISBN 978-2-37935-018-4.
Upamiętnienie
- 2023 roku Buzyn został patronem szkoły podstawowej przy rue Saint-Jacques 250 w Paryżu[11].
Przypisy
- 1 2 3 4 Elie Buzyn [online], Akadem [dostęp 2025-02-20] (fr.).
- 1 2 3 Les libérations des camps et le retour des déportés [online], liberation-camps.memorialdelashoah.org [dostęp 2025-02-20].
- 1 2 3 4 5 6 Elie Buzyn, l’un des derniers grands témoins français d’Auschwitz, est mort [online], Le Figaro, 23 maja 2022 [dostęp 2025-02-20] (fr.).
- 1 2 3 Par Times of Israel Staff et AFP, Elie Buzyn, survivant d’Auschwitz et relais de la mémoire [online], fr.timesofisrael.com [dostęp 2025-02-20] (fr.).
- ↑ A Auschwitz, Jean Castex appelle à la vigilance contre les « falsificateurs de l’histoire » [online], 28 stycznia 2022 [dostęp 2025-02-20] (fr.).
- ↑ Holocaust Remembrance Day – 27 January 2015 – Brussels – Commission européenne [online], ec.europa.eu [dostęp 2025-02-20].
- ↑ Mémorial de la Shoah | Boutique en ligne [online], billetterie.memorialdelashoah.org [dostęp 2025-02-20].
- ↑ Ce que je voudrais transmettre d’Élie Buzyn, une lettre d’espoir adressée aux jeunes générations – Mémoires en jeu [online], memoires-en-jeu.com [dostęp 2025-02-20].
- 1 2 e, Les Palmes Académiques pour Georges Loinger et Elie Buzyn, témoins de l’histoire de l’OSE [online], Oeuvre de secours aux enfants, 4 września 2017 [dostęp 2025-02-20] (fr.).
- ↑ Décret du 18 avril 2014 portant promotion et nomination [online], legifrance.gouv.fr, 18 kwietnia 2014 [dostęp 2025-02-20].
- ↑ L’Equipe Lutece, Débat-Délibs – Détail du résultat [online], a06-v7.apps.paris.fr [dostęp 2025-02-20] (fr.).