Świergotka ognistobrzucha

Świergotka ognistobrzucha
Northiella haematogaster[1]
(Gould, 1838)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

papugowe

Rodzina

papugi wschodnie

Podrodzina

damy

Plemię

Platycercini

Rodzaj

Northiella

Gatunek

świergotka ognistobrzucha

Synonimy
  • Platycercus haematogaster Gould, 1838[1]
  • Psephotus haematorrhous Bonaparte, 1856[2]
Podgatunki

3 podgatunki – zobacz opis w tekście

Kategoria zagrożenia (CKGZ)[3]

Świergotka ognistobrzucha[4] (Northiella haematogaster) – gatunek średniej wielkości ptaka z rodziny papug wschodnich (Psittaculidae) zamieszkującego Australię. Nie jest zagrożony wyginięciem. Gatunek ten jest często spotykany w europejskich hodowlach[5].

Taksonomia

Gatunek ten został naukowo opisany w 1838 roku przez angielskiego ornitologa Johna Goulda jako Platycercus haematogaster[1]. Obecnie (2025) Międzynarodowy Komitet Ornitologiczny (IOC) umieszcza świergotkę ognistobrzuchą w rodzaju Northiella[6]. Tradycyjnie wyróżniano cztery podgatunki N. haematogaster, co czyniło rodzaj Northiella taksonem monotypowym[7][8]. Badania genetyczne, których wyniki opublikowano w 2015 roku, wykazały jednak, że świergotka żółtobrzucha (Northiella narethae) stanowi odrębny gatunek[6][9]. To ujęcie systematyczne jest obecnie powszechnie akceptowane[4][6][10], choć na liście ptaków świata opracowywanej we współpracy BirdLife International z autorami HBW (wersja 9, październik 2024) nadal obowiązuje starsze ujęcie systematyczne[8].

Podgatunki i zasięg występowania

Poszczególne podgatunki N. haematogaster zamieszkują[6][10]:

  • N. h. haematorrhoa (Bonaparte, 1856) – świergotka czerwonorzytna[4] – południowo-wschodni Queensland oraz północna Nowa Południowa Walia;
  • N. h. haematogaster (Gould, 1838) – świergotka ognistobrzucha[4] – zachodnia i południowa Nowa Południowa Walia, północno-zachodnia Wiktoria oraz południowo-wschodnia Australia Południowa;
  • N. h. pallescens (Salvadori, 1891) – północno-wschodnia Australia Południowa i południowo-zachodni Queensland.

Morfologia

Świergotki ognistobrzuche mierzą około 30 cm oraz ważą 65–105 g[5]. W ich ubarwieniu dominuje barwa oliwkowobrązowa. Czoło, kantarek, pokrywy uszne i policzki są fiołkowoniebieskie. Pozostała część głowy i grzbiet są oliwkowoszare. Dolna część piersi, boki ciała i pokrywy podogonowe są żółte, brzuch – czerwony, a lotki pierwszorzędowe i pokrywy podskrzydłowe – fioletowoniebieskie[11]. Na skrzydłach jest żółtooliwkowa plama[5]. Wierzch środkowych sterówek jest brązowozielony z ciemnoniebieskimi końcówkami, pozostałe są ciemnoniebieskie z białawoniebieskimi końcówkami, a spód sterówek jest białoniebieskawy[11]. Dziób jest szarobiały, oczy zaś ciemnobrązowe. Samica różni się od samca mniejszą ilością czerwonego ubarwienia i ciemniejszymi kolorami na głowie[5].

U świergotek czerwonorzytnych (N. h. haematorrhoa) barwa czerwona na brzuchu ma większy zasięg, bo aż po pokrywy podoogonowe. Plama na skrzydle tego podgatunku jest brązowoczerwona. Z kolei u N. h. pallescens brzuch jest bledszy, a u samic barwy bladoczerwonej w ogóle nie ma lub jest w niewielkiej ilości[5].

Młode osobniki przypominają dorosłe. Są one ciemniejsze oraz mają mniej barwy czerwonej na brzuchu i udach. Ostateczne ubarwienie nabywają po pierwszym roku życia[11].

Ekologia i zachowanie

Świergotka podczas żerowania

Świergotki ognistobrzuche najczęściej przebywają w parach lub grupach liczących do 20 ptaków. Są hałaśliwym gatunkiem. Budzą się wcześnie rano, a potem lecą zaspokoić pragnienie. Następnie żerują w koronach drzew oraz na ziemi. Prowadzą osiadły tryb życia[5].

Środowisko

Gatunek ten zamieszkuje różne środowiska. Świergotka ognistobrzucha obserwowana jest między innymi w otwartych lasach, w lasach przybrzeżnych, na terenach porośniętymi eukaliptusami (Eucaliptus sp.), na polach uprawnych. Bywa też widywana na otwartym terenie porośniętym pojedynczymi drzewami[5].

Pożywienie

Świergotki ognistobrzuche żywią się głównie roślinami zielnymi, kwiatami i sokiem z owoców[11]. Spożywają także jagody, larwy owadów i nektar[5].

Lęgi

Sezon lęgowy trwa od lipca do grudnia[5]. Podczas zalotów ptaki te potrząsają sterówkami, machają głową i stroszą na niej pióra. Gniazda zakładają w dziuplach drzew, gdzie samica składa 4–7 jaj. Inkubacja trwa około 22 dni. Młode są wychowywane przez oboje rodziców[11]. Opuszczają one gniazdo po 5 tygodniach[5].

Status

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) nieprzerwanie od 1988 roku uznaje świergotkę ognistobrzuchą za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Liczebność populacji nie została oszacowana, ale ptak ten opisywany jest jako dość pospolity, z wyjątkiem obrzeży zasięgu występowania. Populacja ma trend spadkowy ze względu na niszczenie siedlisk i niezrównoważony odłów do niewoli[3][12]. Gatunek ten został wymieniony wśród ptaków wysoko narażonych na zmiany klimatyczne[13]. Wymieniony jest w II załączniku CITES[14].

Przypisy

  1. 1 2 3 Northiella haematogaster, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. ↑ D. Lepage: Eastern Bluebonnet Northiella haematogaster (Gould, 1838). [w:] Avibase – Światowa baza danych ptaków [on-line]. [dostęp 2021-07-18]. (ang.).
  3. 1 2 Northiella haematogaster, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
  4. 1 2 3 4 Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Platycercini Selby, 1836 (Wersja: 2024-07-09). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2025-03-14].
  5. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Bluebonnet (Northiella haematogaster), [w:] Parrot Encyclopedia [online], World Parrot Trust [dostęp 2021-07-17].
  6. 1 2 3 4 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v15.1). [dostęp 2025-03-14]. (ang.).
  7. ↑ Bluebonnet (Northiella haematogaster). IBC: The Internet Bird Collection. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-23)]. (ang.).
  8. 1 2 HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 9 [online], październik 2024 [dostęp 2025-03-14].
  9. ↑ Gaynor Dolman, Leo Joseph, Evolutionary history of birds across southern Australia: structure, history and taxonomic implications of mitochondrial DNA diversity in an ecologically diverse suite of species, „Emu - Austral Ornithology”, 115 (1), 2015, s. 35–48, DOI: 10.1071/MU14047 (ang.).
  10. 1 2 N. Collar, P.F.D. Boesman: Greater Bluebonnet (Northiella haematogaster), version 1.0. [w:] Birds of the World (red. S.M. Billerman, B.K. Keeney, P.G. Rodewald & T.S. Schulenberg) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2020. [dostęp 2025-03-14]. (ang.). Publikacja w zamkniętym dostępie – wymagana rejestracja, też płatna, lub wykupienie subskrypcji
  11. 1 2 3 4 5 Blue Bonnet Parrots, [w:] BeautyOfBirds.com [online], Avianweb LLC [dostęp 2021-07-17].
  12. ↑ Species factsheet: Northiella haematogaster. BirdLife International, 2021. [dostęp 2021-07-18]. (ang.).
  13. ↑ Stephen Garnett, Donald Franklin, Climate Change Adaptation Plan for Australian Birds, Csiro Publishing, 30 maja 2014, ISBN 978-0-643-10803-5 [dostęp 2021-07-17] (ang.).
  14. ↑ Northiella haematogaster, [w:] Species+ [online], UNEP-WCMC, CITES Secretariat [dostęp 2021-07-17].

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.