Argyreia

Argyreia
Ilustracja
Argyreia nervosa
Systematyka[1][2]
Domena

eukarionty

Królestwo

rośliny

Podkrólestwo

rośliny zielone

Nadgromada

rośliny telomowe

Gromada

rośliny naczyniowe

Podgromada

rośliny nasienne

Nadklasa

okrytonasienne

Klasa

Magnoliopsida

Nadrząd

astropodobne

Rząd

psiankowce

Rodzina

powojowate

Rodzaj

Argyreia

Nazwa systematyczna
Argyreia Lour.
Fl. Cochinch.: 134 (1790)[3]
Typ nomenklatoryczny

A. obtusifolia Loureiro[4]

Synonimy
  • Aniseion St.-Lag.
  • Iseia O'Donell
  • Argyreon St.-Lag.
  • Blinkworthia Choisy
  • Cryptanthela Gagnep.
  • Lettsomia Roxb.
  • Moorcroftia Choisy
  • Samudra Raf.[3]
Argyreia capitiformis

Argyreia – rodzaj roślin z rodziny powojowatych (Convolvulaceae). Obejmuje 143 gatunki[3]. Występują one jako rodzime w południowo-wschodniej Azji, na Madagaskarze[3] i w stanie Queensland w północnej Australii (jeden gatunek)[5][6]. Jako introdukowane rosną w tropikalnej Afryce oraz w rejonie Ameryki Środkowej od Florydy po Wenezuelę[3].

Niektóre gatunki uprawiane są jako rośliny ozdobne, zwłaszcza Argyreia nervosa. Gatunek ten cechuje się też dużą zawartością erginy (LSA) i wykorzystywany jest jako psychodelik. Wysuszone owoce wraz z kielichem oferowane są w handlu jako „drewniane róże”[5].

Nazwa naukowa utworzona została z greckiego słowa argyros oznaczającego „srebro” w nawiązaniu do białej barwy liści od spodu[7].

Morfologia

Argyreia cuneata
Pokrój
Krzewy o pędach zwisających lub wspinających się i liany[6], rzadziej byliny[7]. Pędy za młodu przynajmniej gęsto owłosione, później łysiejące[7].
Liście
Ogonkowe, całobrzegie[6], osiągające do 27 cm długości, zwłaszcza od spodu zwykle gęsto owłosione, z wierzchu nagie lub łysiejące[7][6].
Kwiaty
Wyrastają z kątów liści lub na szczytach pędów zebrane po kilka lub wiele w kwiatostany wierzchotkowe, czasem w mniej lub bardziej zwarte główki. Podsadki czasem okazałe i trwałe, u niektórych gatunków też drobne i odpadające. Działki kielicha trwałe i powiększające się w czasie owocowania, skórzaste lub cienkie, po stronie odosiowej zwykle omszone, od wewnątrz nagie i często czerwone[6]. Korona dzwonkowata, lejkowata lub rurkowata[7], purpurowa, czerwona, różowa, lub biała, całobrzega lub podzielona na 5 łatek, zwykle z 5 wyraźnymi, owłosionymi ciemniejszymi paskami. Pręciki są osadzone u nasady rurki korony i są w niej schowane lub wystają z niej. Dysk miodnikowy w postaci pierścienia lub miseczki jest całobrzegi lub podzielony na 5 łatek. Zalążnia jest dwu- lub czterokomorowa, zawsze z czterema zalążkami, omszona lub naga. Pojedyncza szyjka słupka jest nitkowata, schowana w rurce korony lub z niej wystaje, dwudzielna na szczycie i zakończona główkowatym znamieniem[6].
Owoce
Mięsiste lub skórzaste jagody[6], elipsoidalne lub kuliste[7], barwy czerwonej, pomarańczowej lub żółtej[6]. Zawierają od jednego do czterech nasion, o łupinie nagiej lub owłosionej przy hilum[7][6].

Systematyka

Argyreia elliptica
Argyreia hirsuta
Argyreia leschenaultii
Argyreia osyrensis
Pozycja systematyczna

Rodzaj z plemienia Ipomoeeae z podrodziny Convolvuloideae w obrębie rodziny powojowatych (Convolvulaceae)[8]. W szerokim ujęciu rodzaju wilec Ipomoea – rodzaj ten jest do niego włączany[5].

Wykaz gatunków [3]
  • Argyreia adpressa (Choisy) Boerl.
  • Argyreia akoensis S.Z.Yang, P.H.Chen & Staples
  • Argyreia albiflora Staples & Traiperm
  • Argyreia androyensis Deroin
  • Argyreia ankylophlebia Traiperm & Staples
  • Argyreia apoensis (Elmer) Ooststr.
  • Argyreia arakuensis N.P.Balakr.
  • Argyreia argentea (Roxb.) Sweet
  • Argyreia atropurpurea (Wall.) Raizada
  • Argyreia baoshanensis S.H.Huang
  • Argyreia barbata (Wall.) Raizada
  • Argyreia barbigera Choisy
  • Argyreia barnesii (Merr.) Ooststr.
  • Argyreia baronii Deroin
  • Argyreia bella (C.B.Clarke) Raizada
  • Argyreia bifrons Ooststr.
  • Argyreia boholensis (Merr.) Ooststr.
  • Argyreia boseana Santapau & Patel
  • Argyreia bracteata Choisy
  • Argyreia bracteosa (C.B.Clarke) Raizada
  • Argyreia breviscapa (Kerr) Ooststr.
  • Argyreia capitiformis (Poir.) Ooststr.
  • Argyreia caudata Ooststr.
  • Argyreia celebica Ooststr.
  • Argyreia cheliensis C.Y.Wu
  • Argyreia cinerea Ooststr.
  • Argyreia coacta (C.B.Clarke) Alston
  • Argyreia collinsiae (Craib) Na Songkhla & Traiperm
  • Argyreia confusa (Prain) Thoth.
  • Argyreia congesta Ooststr.
  • Argyreia convolvuloides (Prain) Rattanakr. & Traiperm
  • Argyreia coonoorensis W.W.Sm. & Ramaswami
  • Argyreia corneri Hoogland
  • Argyreia crispa Ooststr.
  • Argyreia cucullata Ooststr.
  • Argyreia cuneata (Willd.) Ker Gawl.
  • Argyreia cymosa (Roxb.) Sweet
  • Argyreia daltonii C.B.Clarke
  • Argyreia decemloba Traiperm, Fujikawa & Staples
  • Argyreia discolor Ooststr.
  • Argyreia dokmaihom Traiperm & Staples
  • Argyreia elliptica (Roth) Choisy
  • Argyreia elongata Forman
  • Argyreia erinacea Ooststr.
  • Argyreia eriocephala C.Y.Wu
  • Argyreia formosana Ishig. ex T.Yamaz.
  • Argyreia fulgens Choisy
  • Argyreia fulvocymosa C.Y.Wu
  • Argyreia fulvovillosa C.Y.Wu & S.H.Huang
  • Argyreia glabra Choisy
  • Argyreia gyrobracteata Traiperm & Chitchak
  • Argyreia hancorniifolia Gardner ex Thwaites
  • Argyreia henryi (Craib) Craib
  • Argyreia hirsuta Wight & Arn.
  • Argyreia hirsutissima (C.B.Clarke) Thoth.
  • Argyreia hookeri C.B.Clarke
  • Argyreia hylophila (Kerr) Staples & Traiperm
  • Argyreia inaequisepala Traiperm & Staples
  • Argyreia involucrata C.B.Clarke
  • Argyreia ionantha (Kerr) Khunwasi & Traiperm
  • Argyreia kerrii Craib
  • Argyreia kleiniana (Schult.) Raizada
  • Argyreia kondaparthiensis P.Daniel & Vajr.
  • Argyreia kunstleri (Prain) Ooststr.
  • Argyreia kurzii (C.B.Clarke) Boerl.
  • Argyreia lakshminarasimhanii S.Shalini, Sujana, Arisdason & D.Maity
  • Argyreia lamii Ooststr.
  • Argyreia lanceolata Choisy
  • Argyreia laotica Gagnep.
  • Argyreia lawii C.B.Clarke
  • Argyreia leschenaultii Choisy
  • Argyreia leucantha Traiperm & Staples
  • Argyreia linggaensis Ooststr.
  • Argyreia longifolia (Collett & Hemsl.) Raizada
  • Argyreia longipes (Gagnep.) Traiperm & Staples
  • Argyreia luzonensis (Hallier f.) Ooststr.
  • Argyreia lycioides (Choisy) Traiperm & Rattanakr.
  • Argyreia maingayi (C.B.Clarke) Hoogland
  • Argyreia marlipoensis C.Y.Wu & S.H.Huang
  • Argyreia mastersii (Prain) Raizada
  • Argyreia maymyensis (Lace) Raizada
  • Argyreia mekongensis Gagnep. & Courchet
  • Argyreia melvillei (S.Moore) Staples
  • Argyreia micrantha Ooststr.
  • Argyreia mollis (Burm.f.) Choisy
  • Argyreia monglaensis C.Y.Wu & S.H.Huang
  • Argyreia monosperma C.Y.Wu
  • Argyreia nana (Collett & Hemsl.) S.Shalini, Lakshmin. & D.Maity
  • Argyreia nellygherya Choisy
  • Argyreia nervosa (Burm.f.) Bojer
  • Argyreia nitida (Desr.) Choisy
  • Argyreia nuda Ooststr.
  • Argyreia oblongifolia Ooststr.
  • Argyreia obtusifolia Lour.
  • Argyreia onilahiensis Deroin
  • Argyreia ooststroomii Hoogland
  • Argyreia osyrensis (Roth) Choisy
  • Argyreia paivae A.R.Simões & P.Silveira
  • Argyreia pallida Choisy
  • Argyreia parviflora (Ridl.) Ooststr.
  • Argyreia paucinervia Ooststr.
  • Argyreia pedicellata Ooststr.
  • Argyreia philippinensis (Merr.) Ooststr.
  • Argyreia pierreana Bois
  • Argyreia pilosa Wight & Arn.
  • Argyreia pinangiana (Choisy) Boerl.
  • Argyreia popahensis (Collett & Hemsl.) Staples
  • Argyreia pseudorubicunda Ooststr.
  • Argyreia pseudosolanum Traiperm & Suddee
  • Argyreia reinwardtiana (Blume) Miq.
  • Argyreia reticulata (Prain) Hoogland
  • Argyreia ridleyi (Prain) Prain ex Ooststr.
  • Argyreia robinsonii (Ridl.) Ooststr.
  • Argyreia roseopurpurea (Kerr) Ooststr.
  • Argyreia roxburghii (Sweet) Choisy
  • Argyreia rubicunda Choisy
  • Argyreia samarensis Ooststr.
  • Argyreia scortechinii (Prain) Prain ex Hoogl.
  • Argyreia sericea Dalzell & A.Gibson
  • Argyreia setosa (Roxb.) Sweet
  • Argyreia sharadchandrajii Lawand & Shimpale
  • Argyreia siamensis (Craib) Staples
  • Argyreia sikkimensis (C.B.Clarke) Ooststr.
  • Argyreia sorsogonensis Ooststr. ex Staples & Traiperm
  • Argyreia sphaerocephala (Prain) Prain ex Hoogl.
  • Argyreia splendens (Hornem.) Sweet
  • Argyreia srinivasanii Subba Rao & Kumari
  • Argyreia stenophylla (Kerr) Staples & Traiperm
  • Argyreia strigillosa C.Y.Wu
  • Argyreia subrotunda Q.R.Liu & Mao Lin Zhang
  • Argyreia suddeeana Traiperm & Staples
  • Argyreia sumbawana Ooststr.
  • Argyreia thorelii Gagnep.
  • Argyreia thwaitesii (C.B.Clarke) D.F.Austin
  • Argyreia tomentosa Choisy
  • Argyreia vahibora Deroin
  • Argyreia variabilis Traiperm & Staples
  • Argyreia velutina C.Y.Wu
  • Argyreia venusta Choisy
  • Argyreia versicolor (Kerr) Staples & Traiperm
  • Argyreia wallichii Choisy
  • Argyreia walshiae Ooststr.
  • Argyreia zeylanica (Gaertn.) Voigt

Przypisy

  1. ↑ Michael A. Ruggiero i inni, A Higher Level Classification of All Living Organisms, „PLOS One”, 10 (4), 2015, art. nr e0119248, DOI: 10.1371/journal.pone.0119248, PMID: 25923521, PMCID: PMC4418965 [dostęp 2025-01-01] (ang.).
  2. ↑ Peter F. Stevens, Angiosperm Phylogeny Website, Missouri Botanical Garden, 2001– [dostęp 2025-01-01] (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 6 Argyreia Lour.. [w:] Plants of the World online [on-line]. Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2025-01-01].
  4. ↑ Argyreia Lour.. [w:] Index Nominum Genericorum (ING) [on-line]. Smithsonian Institution. [dostęp 2025-01-01].
  5. 1 2 3 David J. Mabberley, Mabberley’s Plant-Book, Cambridge: Cambridge University Press, 2017, s. 71, DOI: 10.1017/9781316335581, ISBN 978-1-107-11502-6, OCLC 982092200.
  6. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Argyreia Loureiro, [w:] Flora of China [online], eFloras.org [dostęp 2025-01-01].
  7. 1 2 3 4 5 6 7 Daniel F. Austin, Argyreia Loureiro, [w:] Flora of North America [online], eFloras.org [dostęp 2025-01-01].
  8. ↑ Genus Aniseia Choisy, [w:] U.S. National Plant Germplasm System (GRIN Taxonomy) [online], USDA, Agricultural Research Service. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. [dostęp 2025-01-01].
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.