Armie sprzymierzone z Wehrmachtem
Armie sprzymierzone z Wehrmachtem – związki taktyczne z okresu II wojny światowej, tworzone głównie z państw sprzymierzonych z III Rzeszą i podległe operacyjnie dowództwu niemieckiemu. Najliczniej wojska sojusznicze wspomagały Wehrmacht na froncie wschodnim i w Afryce. Zazwyczaj wojska sojusznicze były gorzej uzbrojone i dowodzone od ich niemieckich odpowiedników i dlatego od klęski w bitwie stalingradzkiej Niemcy mieszali jednostki niemieckie z sojuszniczymi. W miarę postępu aliantów Niemcy tracili zaufanie do swych sojuszników. Ostatnie oddziały sojusznicze zostały rozbrojone przez Niemców w marcu 1945 (z wyjątkiem zagranicznych formacji SS).
Finlandia
Finlandia (udział w walkach na froncie wschodnim 26 czerwca 1941–19 września 1944, po podpisaniu rozejmu z Armią Czerwoną walczyła przeciwko Niemcom).
Naczelny Wódz
- marszałek Carl Gustaf Mannerheim
Szefowie sztabu generalnego
- generał Lennart Karl Oesch – 1930–1940
- generał Edwart Hanell – 1940–1941 i 1941–1942
- generał Axel Erik Heinrichs – 26 czerwca 1941–29 czerwca 1941 i 29 stycznia 1942–19 września 1944
- generał Vilijo Tuompo – 1941 i 1942
Lista związków operacyjnych
- Armia Przesmyku Karelskiego
- Armia Północnej Ładogi
- Grupa Operacyjna Oneska
Rumunia
Królestwo Rumunii – udział w wojnie 22 czerwca 1941–25 sierpnia 1944
Naczelny Wódz
- marszałek Ion Antonescu
Szefowie sztabu generalnego
- generał Alexandru Ioanitu – 22 czerwca–7 września 1941
- generał Iosif Iacobici – 7 września 1941–20 stycznia 1942
- generał Ilie Steflea – 20 stycznia 1942–23 sierpnia 1944
- generał Gheoghe Mihail – 23 sierpnia–24 sierpnia 1944
Lista armii
- 1 Armia
- 3 Armia
- 4 Armia
Węgry
.svg.png)
Królestwo Węgier (od 16 października 1944 Państwo Węgierskie) – udział w wojnie – 27 czerwca 1941–8 maja 1945
Uwaga. Powstały 2 grudnia 1944 Tymczasowy Rząd Narodowy (uległy Sowietom) wypowiedział wojnę III Rzeszy. Oddziały węgierskie współpracujące z Niemcami (oprócz jednostek Waffen-SS) zostały rozbrojone do 23 marca 1945
Władze naczelne
- Regent (Królestwa Węgier):
- Miklós Horthy – od powstania do 16 października 1944
- Szef państwa (Państwo Węgierskie)
- Ferenc Szálasi – 16 października 1944 – 8 maja 1945
Szefowie sztabu generalnego i naczelni dowódca sił zbrojnych
- generał Henrik Werth – 27 czerwca–6 września 1941
- generał Ferenc Szombathelyi – 6 września 1941–19 kwietnia 1944
- generał Lajos Csatay von Csatai – 19 kwietnia 1944–10 maja 1944
- generał Janos Voros – 10 maja 1944–16 października 1944
- generał Karoly Beregfy – 16 października 1944–28 marca 1945
- generał Gyula Kovacs – listopad 1944–1945
Lista związków operacyjnych
Włochy
.svg.png)
Królestwo Włoch – udział w wojnie: 10 czerwca 1940 – 3 września 1943
Naczelny Wódz
- Wiktor Emanuel III, król Włoch i Albanii, cesarz Etiopii, pierwszy marszałek imperium (od początku do końca wojny)
- Faktyczny dowódca
- Benito Mussolini, premier Włoch, duce (pol. „wódz”), pierwszy marszałek imperium – 10 czerwca 1940 – 25 lipca 1943
Szefowie sztabu generalnego
- marszałek Włoch Pietro Badoglio – 4 maja 1925–6 grudnia 1940
- generał Ugo Cavallero – 6 grudnia 1940–1 lutego 1943
- generał Vittorio Ambrosio – 1 lutego 1943–do końca wojny
Lista związków operacyjnych
- Grupa Armii Zachód
- Grupa Armii Wschód
- Grupa Armii Południe
- Grupa Armii Albania
- niemiecko-włoska Grupa Armii Afryka
- 1 Armia
- 2 Armia
- 3 Armia
- 4 Armia
- 5 Armia
- 6 Armia
- 7 Armia
- 8 Armia
- 9 Armia
- 10 Armia
- 11 Armia
- Armia Pad
- Corpo di Spedizione Italiano in Russia
Włoska Republika Socjalna
Włoska Republika Socjalna – udział w wojnie: 8 września 1943–2 maja 1945
Władze naczelne
- Duce: Benito Mussolini – 8 września 1943–24 kwietnia 1945
- Naczelny Wódz i minister obrony: marszałek Włoch Rodolfo Graziani – 1943–1945
- Szef sztabu generalnego: generał Gastone Gambara – 1943–1945
Lista związków operacyjnych
- niemiecko-włoska Grupa Armijna Liguria
- niemiecko-włoska Armia Liguria
- Korpus Armijny Lombardia
- 4 Dywizja Alpejska „Monterosa”
- 2 Dywizja Grenadierów „Littorio”
- 3 Dywizja Piechoty Morskiej „San Marco”
- 1 Dywizja Piechoty „Italia”
- 29 Dywizja Grenadierów SS (1 włoska)
Chorwacja
.svg.png)
Niepodległe Państwo Chorwackie – udział w wojnie – 1941–1945
Władze
- Szef państwa:
- Ante Pavelić – 10 kwietnia 1941 – 8 maja 1945
- Naczelny dowódca Armii Chorwackiej:
- generał Slavko Štancer
Lista związków operacyjnych
Słowacja
.svg.png)
Republika Słowacka – udział w wojnie – 1941–1945 (oficjalnie)
Prezydent
- ks. Jozef Tiso – 1939–1945
Związki operacyjne
- Armia Polowa „Bernolak”
- Korpus Armijny (słowacki)
- Zgrupowanie Szybkie
- Rýchla brigáda
- Dywizja Szybka
Bułgaria
Carstwo Bułgarii – udział w wojnie – 1941–1944 (Bułgaria była w stanie wojny tylko ze Stanami Zjednoczonymi i Wielką Brytanią)
Władcy
Lista związków operacyjnych
- I Korpus Armijny
- II Korpus Armijny
- Bułgarski Pułk Grenadierów SS
Rosyjska Armia Wyzwoleńcza (ROA)
Była to armia stworzona głównie z jeńców z Armii Czerwonej jesienią 1944, która na mocy porozumienia z Niemcami otrzymała status armii sojuszniczej.
- dowódca – generał Andriej Własow
- Skład:
- 1 Dywizja ROA
- 2 Dywizja ROA
- 3 Dywizja ROA (nie ukończono jej organizacji do końca wojny)
Ukraińska Armia Narodowa
Była to ukraińska formacja wojskowa utworzona 17 marca 1945 z inicjatywy III Rzeszy i ukraińskich stronnictw emigracyjnych, podporządkowana utworzonemu na żądanie Pawła Szandruka 17 marca 1945 Ukraińskiemu Komitetowi Narodowemu.
- dowódca – gen. Pawło Szandruk
- Skład:
- 1 Dywizja UNA (powstała m.in. z żołnierzy 14 Dywizji Grenadierów SS)
- 2 Dywizja UNA (nigdy nie walczyła jako całość, w jej skład wchodziły: Brygada Przeciwpancerna Wolna Ukraina, Brygada Spadochronowa Gruppe B, Ukraińska Armia Wyzwoleńcza (część) i inne mniejsze oddziały ukraińskie).
Galeria
Dowódca armii fińskiej, marszałek Carl Gustaf Mannerheim
Admirał Miklós Horthy, regent Węgier
Ksiądz Jozef Tiso, prezydent Słowacji
Generał Andriej Własow, dowódca ROA
Generał Pawło Szandruk, dowódca UNA
Benito Mussolini, duce i premier Włoch; faktyczny dowódca armii włoskiej
Bibliografia
- P. Masson Armia Hitlera 1939–1945, wyd. Przedsięwzięcie Galicja, Kraków 2008
- Ch.Bishop Zagraniczne fomacje SS, Muza S.A., Warszawa 2008
- Jarosław W. Gdański: Zapomniani żołnierze Hitlera. Warszawa 2005