Azatbiek Omurbiekow

Azatbiek Omurbiekow

Азатбек Омурбеков

pułkownik
Data i miejsce urodzenia	17 września 1983 Nukus
Przebieg służby
Siły zbrojne	Siły Zbrojne Federacji Rosyjskiej
Jednostki	64 Samodzielna Brygada Zmechanizowana
Stanowiska	dowódca brygady
Główne wojny i bitwy	inwazja Rosji na Ukrainę: zbrodnia w Buczy
Odznaczenia

Azatbiek Asanbiekowicz Omurbiekow (ros. Азатбек Асанбекович Омурбеков; ur. 17 września 1983 w Nukusie) – rosyjski pułkownik pochodzenia karakałpackiego. Dowódca 64 Samodzielnej Brygady Zmechanizowanej w czasie zbrodni w Buczy podczas rosyjskiej inwazji na Ukrainę. Zbrodniarz wojenny i Bohater Federacji Rosyjskiej.

W mediach określany jako „rzeźnik z Buczy”. Za udział w masakrze w Buczy jest objęty sankcjami ze strony Australii, Japonii, Kanady, Nowej Zelandii, Stanów Zjednoczonych, Szwajcarii, Wielkiej Brytanii, Ukrainy i Unii Europejskiej.

Urodził się 17 września 1983 roku w mieście Nukus, w Karakałpackiej ASRR w Uzbeckiej SRR. W 2000 roku ukończył Liceum Ogólnokształcące nr 2 w mieście Kupino w obwodzie nowosybirskim Rosji^[1]. Absolwent Czelabińskiego Instytutu Czołgowego^[2]. W listopadzie 2021 roku otrzymał błogosławieństwo Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego^{[3][4][5][6][7]}.

Omurbiekow stał się znany opinii publicznej po tym, jak ukraiński portal dziennikarstwa obywatelskiego InformNapalm namierzył go i opublikował informacje na jego temat. Według InformNapalmu Omurbiekow jako podpułkownik dowodził wojskami rosyjskimi podczas bitwy o Buczę^[8]. Kilku jego towarzyszy broni potwierdziło dziennikarzom, że był on dowódcą^[3][9]. Jeden z nich zeznał, że dowódca brygady Azatbiek Omurbiekow wydał rozkaz ostrzelania kilku samochodów z cywilami^[9][10], a także zabicia „każdego, u którego zostanie znaleziony telefon”^[10][11].

Według dochodzenia przeprowadzonego przez rosyjski niezależny serwis dziennikarstwa śledczego Ważnyje istorii Azatbiek Omurbiekow zmuszał do walki tzw. „otkazników” – żołnierzy, którzy nie chcieli walczyć, grożąc im śmiercią, a także przekazywał dowództwu fałszywe informacje o nieistniejących sukcesach swojej brygady^[10][12][13]. Według dziennikarzy Omurbiekow poprosił o doniesienie dowództwu, że „zniszczono nie jeden [ukraiński] czołg, ale trzy; nie, pięć”^[11]. Inny towarzysz broni stwierdził, że dowódca kazał donieść o zdobyciu jednej z wiosek, podczas gdy „ani jeden [rosyjski] pojazd nie zbliżył się do tej wsi”^[14].

Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski odwiedził Buczę 4 kwietnia 2022 roku. Mówił wówczas o zbrodniach wojennych popełnionych przez wojska rosyjskie. W czasie rosyjskiej okupacji miasta żołnierze pod dowództwem Omurbiekowa zabijali nieuzbrojonych cywilów oraz gwałcili kobiety i dzieci^[10]. Po opuszczeniu miasta przez wojska rosyjskie odkryto w nim masowe groby^[6]. Ze względu na zbrodnie dokonane przez żołnierzy pod jego dowództwem Omurbiekow zyskał medialny przydomek „rzeźnika z Buczy”^{[3][4][15][16]}.

Na mocy dekretu prezydenta Federacji Rosyjskiej Władimira Putina z kwietnia 2022 roku Omurbiekowowi przyznano tytuł Bohatera Federacji Rosyjskiej „za odwagę i bohaterstwo wykazane w wykonywaniu obowiązku wojskowego” oraz awansowano do rangi pułkownika^[10][17].

21 kwietnia 2022 roku, w związku z rosyjską inwazją na Ukrainę, został wpisany na listę osób objętych sankcjami Wielkiej Brytanii, ponieważ „bezpośrednio dowodził działaniami personelu wojskowego biorącego udział w zabijaniu cywilów na przedmieściach Kijowa w Buczy podczas rosyjskiej inwazji na Ukrainę lub miał na nie znaczący wpływ”^[18][19][20]. 6 maja 2022 roku został dodany do kanadyjskiej listy sankcyjnej^[21].

3 czerwca 2022 roku Omurbiekow został dodany do list sankcyjnych wszystkich krajów Unii Europejskiej „za okrucieństwa stanowiące zbrodnie przeciwko ludzkości i zbrodnie wojenne”^[22][23]. 21 listopada 2023 roku Stany Zjednoczone nałożyły na niego sankcje za udział w „rażących naruszeniach praw człowieka, mianowicie zabójstwie nieuzbrojonych ukraińskich cywilów w Andrijiwce”. Amerykańskie władze podkreśliły, że Omurbiekow dowodził brygadą w Buczy, „gdzie, jak ustalił Departament Stanu, zabijano, bito, rozczłonkowywano i palono cywilów”^[24][25].

Z podobnych powodów podlega również sankcjom ze strony Australii^[26], Japonii^[27], Nowej Zelandii^[28], Szwajcarii^[29] i Ukrainy^[30].

Według rosyjskiego niezależnego kanał ASTRA Omurbiekow przewodził paradzie z okazji Dnia Zwycięstwa 9 maja 2024 roku w Chabarowsku^[31].