Bania (Beskid Żywiecki)
 Przełęcz Przegibek i Bania | |
| Państwo | |
|---|---|
| Położenie | |
| Pasmo | |
| Wysokość |
ok. 1080 m n.p.m. |
Położenie na mapie gminy Rajcza _location_map.png) | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa śląskiego  | |
Położenie na mapie powiatu żywieckiego  | |
 49°24′39,6″N 19°03′07,8″E/49,411000 19,052167 | |
Bania (ok. 1080 m) – szczyt w Grupie Wielkiej Raczy w Beskidzie Żywiecko-Kisuckim (Kysucké Beskydy na Słowacji[1]). Znajduje się w głównym grzbiecie tego pasma, pomiędzy szczytami Przegibek (1126 m) i Kikula (1119 m), od której oddzielona jest Przełęczą pod Banią[2]. Na mapie słowackiej Bania ma wysokość 1027 m, nazwę Priehybok i utożsamiana jest ze szczytem Przegibek[3], także na polskiej mapie Compassu Bania i Przegibek to synonimy, jednak na dokładnej poziomicowej mapie Geoportalu (skala 1:10 000), a także na lotniczej mapie Geoportalu są to odrębne szczyty, położone w odległości około 0,4 km od siebie[4][2].
Grzbietem Bani przebiega granica polsko-słowacka i Wielki Europejski Dział Wodny. W zachodnim kierunku, na polską stronę, spływa z Bani wiele cieków potoku Śrubita, wschodnie, słowackie stoki, opadają do potoku Brlhov potok[3][2]. Bania jest całkowicie porośnięta lasem. Biegną przez nią dwa szlaki turystyczne: czerwony, biegnący blisko wierzchołka, oraz niebieski, trawersujący stoki Bani lasem po polskiej stronie, mniej więcej wzdłuż poziomicy 1000 m[5]. Ten ostatni szlak jest przeżytkiem z okresu powojennego, gdy szlaki ze względów wojskowych nie mogły biec wzdłuż granicy. Na Przełęczy pod Banią dawniej znajdowało się turystyczne przejście graniczne, natomiast na przełęczy Przegibek jest węzeł szlaków turystycznych i schronisko PTTK na Przegibku[6].
W gwarach ludowych mieszkańców Karpat słowo bania oznacza kopalnię rudy lub kruszcu, a nazwa ta pochodzi z języka węgierskiego (banyá). W Tatrach np. istnieje wiele nazw pochodzących od tego słowa i wszystkie związane są z dawnymi kopalniami[7]. Można więc przypuszczać, że również na stokach tej Bani kiedyś istniały jakieś kopalnie i stąd pochodzi nazwa szczytu[6].
Polskie stoki Bani znajdują się w granicach miejscowości Rycerka Górna w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Rajcza[2]. W regionalizacji fizycznogeograficznej Polski według Jerzego Kondrackiego Grupa Wielkiej Raczy zaliczana jest do Beskidu Żywieckiego[8], w nowszej polskiej regionalizacji z 2018 roku do Beskidu Żywiecko-Orawskiego[9], na Słowacji do Beskidu Kisuckiego[1].
Szlaki turystyczne
odcinek: Wielka Racza – Przełęcz Przegibek – Bania – Przegibek – Majcherowa – Przełęcz pod Rycerzową
Przełęcz Przegibek – Majcherowa – Przełęcz Halna
Przypisy
- 1 2 Słowacka mapa turystyczna (regiony geograficzne) [online] [dostęp 2025-02-17].
- 1 2 3 4 Geoportal. Mapa lotnicza [online] [dostęp 2025-02-17].
- 1 2 FreemapSlovakia (słowacka mapa turystyczna) [online] [dostęp 2025-02-17].
- ↑ Geoportal. Mapa topograficzna 1:10 000 [online] [dostęp 2025-02-17].
- ↑ Beskid Śląski i Żywiecki. Mapa 1:50 000, Kraków: Compass, 2011, s. 2, ISBN 978-83-7605-084-3.
- 1 2 Stanisław Figiel, Urszula Janicka-Krzywda, Wojciech W. Wiśniewski Piotr Krzywda, Beskid Żywiecki: przewodnik, Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2012, s. 102–105, 134, ISBN 978-83-62460-30-4.
- ↑ Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski, Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004, ISBN 83-7104-009-1.
- ↑ Jerzy Kondracki, Geografia regionalna Polski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 318, 330–333, ISBN 83-01-12479-2.
- ↑ Balon J., Jodłowski M., Krąż P., Beskidy Zachodnie (513.4–5), [w:] Richling A. i inni red., Regionalna geografia fizyczna Polski, Poznań 2021, s. 481, 494.