Figura Boga Ojca w Falentach

barokowa, pobrygidkowska figura Boga Ojca w Falentach
Ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 mazowieckie

Miejscowość

Falenty

Miejsce

Rezerwat przyrody Stawy Raszyńskie

Typ obiektu

figura

Styl architektoniczny

barok

Projektant

Stephan Schwaner

Fundator

figura - zapewne siostry brygidki (1682-1692), cokół (istniejący do ok. 1944) - proboszcz w Raszynie ks. Antoni Zieleniewski (1828)

Materiał

piaskowiec szydłowiecki

Data budowy

ok. 1682-1692

Data odsłonięcia

ok. 1682-1692 na szczycie fasady kościoła brygidek w Warszawie, w 1828 na grobli w Falentach

Ważniejsze przebudowy

współczesna betonowa kolumna w miejsce postumentu z piaskowca[1], po 1944

Położenie na mapie gminy Raszyn
Mapa konturowa gminy Raszyn, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „barokowa, pobrygidkowska figura Boga Ojca w Falentach”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na prawo znajduje się punkt z opisem „barokowa, pobrygidkowska figura Boga Ojca w Falentach”
Położenie na mapie województwa mazowieckiego
Mapa konturowa województwa mazowieckiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „barokowa, pobrygidkowska figura Boga Ojca w Falentach”
Położenie na mapie powiatu pruszkowskiego
Mapa konturowa powiatu pruszkowskiego, u góry po prawej znajduje się punkt z opisem „barokowa, pobrygidkowska figura Boga Ojca w Falentach”
Ziemia52°08′50,28″N 20°54′56,84″E/52,147300 20,915790
Nieistniejący kościół pw. Świętej Trójcy ss. brygidek w Warszawie z figurami szczytowymi Bóg Ojciec – po lewej, Matka Boska Niepokalanie Poczęta (Immaculata) – po prawej, Bernardo Bellotto zwany Canaletto – Kościół Brygidek i Arsenał w Warszawie, 1778

Figura Boga Ojca w Falentach – barokowa figura Boga Ojca pierwotnie znajdująca się na szczycie fasady warszawskiego kościoła brygidek od około 1692 r., a współcześnie od 1828 r. na polu bitwy pod Raszynem[2] jako pomnik bitwy pod Raszynem (1809).

Historia

Rzeźba pochodzi z warsztatu Stephana Schwanera[3], czynnego w latach 1682-1692 przy pałacu króla Jana III Sobieskiego w Wilanowie, autora dekoracji rzeźbiarskich pałacu w Wilanowie. Jej autorem był nieustalony współpracownik Schwanera[2]. Niekiedy jest błędnie datowana na koniec XVIII w. i określana jako późnobarokowa[4]. Początkowo figura była umieszczona po lewej stronie szczytu fasady ówczesnego kościoła Świętej Trójcy ss. brygidek przy ul. Długiej (róg Nalewek) w Warszawie. Symetrycznie, po prawej stronie szczytu znajdowała się figura Immaculaty, czyli Matki Bożej Niepokalanie Poczętej. W 1807 klasztor brygidek został skasowany i zamieniony na koszary. W latach 1817–1824 kościół został zamieniony na warsztaty artylerii i przebudowany w stylu klasycystycznym. Barokowe figury z fasady w 1818 zostały zdjęte. W 1828, w 19. rocznicę bitwy pod Raszynem, ks. Antoni Zieleniewski, proboszcz parafii św. Szczepana w Raszynie ufundował dwa murowane cokoły na symbolicznych miejscach bitwy, tj. grobli falenckiej (raszyńskiej) oraz mogile żołnierzy polskich przy stanowisku dowodzenia księcia Józefa Poniatowskiego i głównej działobitni dalekiego zasięgu na północnym skraju wsi (późniejszym zbiegu alei Krakowskiej i ulicy Sportowej), oraz piaskowcową tablicę pamiątkową. Na cokołach tych ustawiono pobrygidkowskie statuy[2]. Oryginalny cokół figury z 1828 nie zachował się. Nie zachował się tekst napisu z tablicy pamiątkowej na cokole z 1828, zapewne istniejący i podobny do napisu[5] na tablicy na figurze Matki Boskiej w Raszynie.

Rzeźba stała się elementem ścieżki edukacyjnej Grobla falencka w rezerwacie przyrody Stawy Raszyńskie[6].

Proporcje pobrygidkowskich figur opisywane są jako przysadziste i wskazujące na celową deformację, co jest tłumaczone pierwotną ekspozycją na dużej wysokości i dostosowaniem kształtów do obserwacji przez widza stojącego przed świątynią, a więc pod bardzo dużym kątem[2]. Figura posiada na plecach ślad po żelaznych uchach służących do osadzenia prętów mocujących na szczycie kościoła. Głowa figury Boga Ojca była wzorowana na popiersiu Zeusa – tzw. Zeusie z Otricoli z 323 r. p.n.e., (od XVI w. w zbiorach watykańskich (obecnie Museo Pio-Clementino))[2]. Rzeźba jest jednym z nielicznych reliktów barokowego, klasztornego kościoła w Warszawie, przez co jest zaliczana do cenniejszych zabytków na Mazowszu[2].

Przypisy

  1. ↑ figura Boga Ojca na oryginalnym cokole z 1828. 1944. [dostęp 2022-05-13].
  2. 1 2 3 4 5 6 7 Michał Wardzyński. O dwóch posągach z warszawskiego kościoła brygidek w Raszynie. „Stolica”, s. 39-41, 9 / 2017. [dostęp 2022-05-07].,
  3. 1 2 Michał Wardzyński: Stefan Szwaner (Stephan Schwaner). Pałac w Wilanowie, 2025-03-10. [dostęp 2022-05-07].
  4. ↑ E. Żyłko: Katalog Zabytków Sztuki w Polsce. D. Kaczmarzyk. T. X: WOJ. WARSZAWSKIE. Cz. 14: Zesz. 14. Pow. piaseczyński. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 1962, s. 30. Cytat: "RASZYN ... FIGURY PRZYDROŻNE: ... 2. Rzeźba Boga Ojca, późnobarokowa, koniec XVIII w. na nowej kolumnie".
  5. ↑ treść napisu z 1828 w Raszynie:
    Matko Boga! Co darem trwałych łask przez wieki
    Dowodzisz nad Koroną Polską Swey opieki,
    Gromiąc wrogów Jey Kraju, wyiednay u Syna
    Wieczny pokóy poległym na niwach Raszyna.
    w Raszynie d: 20 czerwca 1828
    XAZPR
    (oznacza: X-ksiądz (dawniej: xiądz), A-Antoni, Z-Zieleniewski, P-proboszcz, R-Raszyński)
  6. ↑ Rezerwat przyrody - ścieżka edukacyjna Grobla falencka [online], Instytut Technologiczno-Przyrodniczy.

Literatura

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.