Kryzys lewantyński

Kryzys lewantyński

Brytyjskie samochody pancerne poruszające się ulicami Damaszku podczas kryzysu lewantyńskiego w maju 1945 r.
Czas	maj–czerwiec 1945
Miejsce	Damaszek
Terytorium	Francuski mandat Syrii
Przyczyna	Kolonialna polityka Francji
Wynik	Wycofanie się Francuzów z Lewantu
Strony konfliktu
Republika Syryjska  Wielka Brytania  Francja
Dowódcy
Szukri al-Kuwatli Winston Churchill Bernard Paget Charles de Gaulle Fernand Olive
Siły
800 zabitych Syryjczyków
brak współrzędnych

Kryzys lewantyński, znany również jako kryzys damasceński, kryzys syryjski lub konfrontacja lewantyńska – militarna konfrontacja między siłami brytyjskimi i francuskimi, która miała miejsce w Syrii w maju 1945 r., tuż po zakończeniu II wojny światowej w Europie.

Kapitulacja III Rzeszy 7 maja 1945 r. wywołała progaullistyczne i prokolonialne demonstracje francuskich żołnierzy i senegalskich askarysów w Bejrucie. W odpowiedzi arabscy nacjonaliści zorganizowali kontrdemonstracje, podczas której m.in. paradowali z portretami współpracującego z nazistami Muhammada Amina al-Husajniego oraz zniszczyli jeden z klasztorów^[1].

W odpowiedzi na to wydarzenie i pojawiające się w innych miastach incydenty między syryjskimi i francuskimi żołnierzami, Francuzi ściągnęli do mandatu dodatkowe siły i 29 maja rozpoczęli bombardowanie i pacyfikację Damaszku^[1].

Brytyjski premier Winston Churchill, chcąc utrzymać przyjazne stosunki z Arabami oraz dokonać rewanżu na wspierających bojowników żydowskich Francuzach, sprzeciwił się ich działaniom i wysłał wojska brytyjskie z Transjordanii do Syrii z rozkazem otworzenia ognia do Francuzów, jeśli zajdzie taka potrzeba^[2][1].

1 czerwca brytyjskie samochody pancerne i wojsko dotarły do stolicy Syrii, zmuszając Francuzów do wycofania się do koszar poza obszarem miasta i następnego dnia do podpisania zawieszenia broni^[1][3].

W trakcie trzech dni pacyfikacji zabito co najmniej 800 osób, a siły francuskie dopuściły się zbrodni wojennych, m.in. dokonując tortur, a następnie egzekucji 20 syryjskich żołnierzy w masowym grobie na terenie francuskiego lotniska^[1].

Brytyjska interwencja spotkała się ze skrajną dezaprobatą francuskiego przywódcy Charles’a de Gaulle’a i jest porównywana do incydentu w Faszodzie^[1][3].