Bronisław Kawałkowski

Bronisław Kawałkowski
Ilustracja
kapitan intendent kapitan intendent
Data i miejsce urodzenia

13 lutego 1888
Narajów

Data i miejsce śmierci

4–7 kwietnia 1940
Katyń

Przebieg służby
Lata służby

1915–1934

Siły zbrojne

Armia Austro-Węgier
Wojsko Polskie

Jednostki

78 pułk piechoty

Stanowiska

płatnik

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa
wojna polsko-czechosłowacka
II wojna światowa:
kampania wrześniowa

Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921 Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Waleczności (Austro-Węgry) Medal Waleczności (Austro-Węgry)

Bronisław Kawałkowski (ur. 13 lutego 1888 w Narajowie, zm. 4–7 kwietnia 1940 w Katyniu) – kapitan intendent Wojska Polskiego, kawaler Orderu Virtuti Militari, ofiara zbrodni katyńskiej.

Życiorys

Urodził się w Narajowie, w ówczesnym powiecie brzeżańskim Królestwa Galicji i Lodomerii jako syn Władysława i Zofii z Kleinpeterów[1][2]. Był starszym bratem Stanisława (1895–1979), żołnierza 3 pułku piechoty Legionów Polskich, odznaczonego Krzyżem Niepodległości, urzędnika Banku Polskiego w Inowrocławiu[3][4][5][6][7]. 6 lipca 1909 zakończył naukę w klasie VIII c. k. Gimnazjum Wyższego w Brzeżanach ze zdanym egzaminem dojrzałości[8][1]. W tym samym roku rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie[1]. Z powodów materialnych, po ukończeniu czterech semestrów, przerwał studia i w 1910 podjął pracę w Zakładzie ubezpieczenia robotników od wypadków we Lwowie, w charakterze urzędnika[1]. Od 1911 był członkiem Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” i uczestniczył w ćwiczeniach drużyny sokolej[1]. Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionu Wschodniego[1]. Po rozwiązaniu Legionu zmuszony był zaopiekować się rodziną, która wyjechała z Lwowa[1].

15 stycznia 1915 został powołany do cesarskiej i królewskiej armii i wcielony do 55 pułku piechoty[1][9]. Po ukończeniu szkoły oficerskiej został wysłany na front włoski, gdzie walczył do 1918. Na stopień podporucznika rezerwy został mianowany ze starszeństwem z 1 sierpnia 1916[10]. Po upadku Austrii, z Polaków z 55 pułku piechoty zorganizował kompanię i wstąpił do Wojska Polskiego. Jako dowódca 11 kompanii 12 pułku piechoty walczył z Czechami pod Stonawą[1][11][12]. 26 maja 1921 były dowódca Frontu Śląskiego, generał porucznik Franciszek Latinik sporządził wniosek na odznaczenie orderem „Virtuti Militari”, w którym napisał:

dnia 25 stycznia 1919 otrzymał por. Kawałkowski dowódca 11 kompanii w pośpiesznym marszu zająć wieś Stonawę pod Karwiną, co też do godz. 21 wykonał. Czesi ostrzeliwali całą noc placówki kompanii Kawałkowskiego, a gdy 26 stycznia o godz. 8 rano ruszyli do ataku na Stonawę, por. Kawałkowski po krótkim ogniu przechodzi do przeciwataku i rozbija Czechów, zmuszając ich do ucieczki aż pod Darków. Czesi musieli wielkie siły rozwinąć aby atak powtórzyć, który trwał cały dzień i wreszcie zmusza kompanię Kawałkowskiego, któremu zabrakło amunicji i stracił z swej kompanii około 60 ludzi (w tym 26 zabitych) do cofnięcia się na tor kolejowy w Olbrachcicach. Por. Kawałkowski dokonał bohaterskiego czynu ze swą kompanią, bo pomimo strat wytrwał przeszło 24 godziny w walce z przeważającymi siłami i zwinął linię obronną dopiero na rozkaz Dowództwa Frontu Śląskiego. Czechom zadał potężne ciosy, bo blisko 122 zabitych naliczono. Swą odpornością przyczynił się w wysokim stopniu do powstrzymania Czechów i nagłego zajęcia Cieszyna przez co Dowództwo Frontu zyskiwało na czasie i otrzymywało posiłki[1].

Po zakończeniu działań wojennych pozostał w wojsku jako oficer zawodowy i kontynuował służbę w 12 pp jako oficer kasy sztabowej komisji gospodarczej[1][13]. Następnie został przeniesiony do korpusu oficerów administracji, dział gospodarczy, wcielony do Wojskowego Okręgowego Zakładu Gospodarczego Nr V w Krakowie i przydzielony do 12 pp w Wadowicach na stanowisko oficera kasowego[14][15][16]. 3 maja 1922 został zweryfikowany w stopniu kapitana ze starszeństwem od 1 czerwca 1919 i 331. lokatą w korpusie oficerów administracji, dział gospodarczy[17][18][19][20][21]. W czerwcu 1930 został przeniesiony do 78 pułku piechoty w Baranowiczach na stanowisko płatnika[22][23]. Z dniem 15 sierpnia 1933 został przeniesiony do korpusu oficerów intendentów z pozostawieniem na dotychczasowym stanowisku[24]. Z dniem 30 czerwca 1934 został przeniesiony w stan spoczynku[25].

Po zakończeniu służby wojskowej zamieszkał w folwarku Złotów (Złotowo), w gminie Byteń, gdzie otrzymał ziemię w ramach osadnictwa wojskowego[1]. W latach 1935–1936 był wójtem gminy Byteń[1][26]. Od 1938 mieszkał w folwarku Bordziacze, w gminie Horodeczna[1].

W nieznanych okolicznościach, po agresji ZSRR na Polskę (17 września 1939), dostał się do niewoli sowieckiej. 18 grudnia 1939 był już osadzony w obozie jenieckim w Kozielsku[27]. Między 3 a 5 kwietnia 1940 został przekazany do dyspozycji naczelnika Zarządu NKWD Obwodu Smoleńskiego (lista wywózkowa bez numeru z 2 kwietnia 1940)[27][2]. Między 4 a 7 kwietnia 1940 został zamordowany w Katyniu[27] przez funkcjonariuszy Obwodowego Zarządu NKWD w Smoleńsku oraz pracowników NKWD przybyłych z Moskwy na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940. Ofiary tej zbrodni grzebano w bezimiennych mogiłach zbiorowych, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu[28][29]. W miejscu tym prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne[30][31]. W 1943 jego ciało zostało zidentyfikowane w toku ekshumacji nadzorowanych przez Niemców[32] pod numerem 2235[33][34][2] – dosł. określony jako Kowalkowski Bronislaw[33] (raport dzienny z 16 maja 1943[27]), a przy zwłokach znaleziono m.in.: legitymację Krzyża Virtuti Militari, dowód osobisty, świadectwo szczepienia w Kozielsku nr. 3458[35], legitymację oficerską, prawo jazdy wystawione w Baranowiczach, kwit depozytowy oraz pocztówki[36]. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 02235[35] opisany jako Kowalkowski Bronisław. W Archiwum Robla w pakiecie 04023-09, wymieniony we wpisie z 18 grudnia 1939 w notatniku znalezionym przy zwłokach Zbigniewa Przystasza[37].

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień majora[38][39][40]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”[41].

Życie prywatne

Był żonaty z Marią z Cywińskich[2], z którą miał córkę Janinę (ur. 1911) oraz trzech synów: Jerzego (ur. 1913), Czesława (1914–1945), porucznika saperów, kawalera Orderu Virtuti Militari i Tadeusza (ur. 1916)[1][42].

Ordery i odznaczenia

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 Kawałkowski Bronisław. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.24-1797 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-01-11].
  2. 1 2 3 4 Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 256.
  3. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-01-11].
  4. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-01-11].
  5. ↑ M.P. z 1932 r. nr 259, poz. 296.
  6. ↑ Cmentarz Stare Powązki: LUDWIK CHMIELEWSKI, [w:] Warszawskie Zabytkowe Pomniki Nagrobne [dostęp 2025-01-11].
  7. ↑ Janusz Cisek, Ewa Kozłowska, Łukasz Wieczorek: Słownik Legionistów Polskich 1914-1918 : Kawałkowski Stanisław. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2025-01-11].
  8. ↑ Sprawozdanie 1909 ↓, s. 92, 102, 104.
  9. 1 2 3 Ranglisten 1918 ↓, s. 636.
  10. ↑ Ranglisten 1918 ↓, s. 306.
  11. ↑ Latinik 1934 ↓, s. 58, 59, 62.
  12. ↑ Mucha 1928 ↓, s. 12.
  13. ↑ Spis oficerów 1921 ↓, s. 56, 684.
  14. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 158, 1291.
  15. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1173.
  16. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 28, 154.
  17. ↑ Lista starszeństwa 1922 ↓, s. 385.
  18. ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1319.
  19. ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1200.
  20. ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 792.
  21. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 361.
  22. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 18 czerwca 1930, s. 217.
  23. ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 606.
  24. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 10 z 15 września 1933, s. 176.
  25. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 7 czerwca 1934, s. 145.
  26. ↑ Banaszek, Roman i Sawicki 2000 ↓, s. 128.
  27. 1 2 3 4 Убиты в Катыни 2015 ↓, s. 358.
  28. ↑ 20 lat temu otwarto Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu - Redakcja Polska - polskieradio.pl [online], polskieradio.pl [dostęp 2025-01-18] (pol.).
  29. ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. LIII.
  30. ↑ Historia Zbrodni Katynskiej [online] [dostęp 2025-01-18] (pol.).
  31. ↑ Pierwsze ekshumacje w Katyniu. "Wszystko było przesiąknięte zapachem śmierci" - Historia [online], www.polskieradio.pl [dostęp 2025-01-18] (pol.).
  32. ↑ Instytut Pamięci Narodowej - Kraków, Niemcy w Katyniu w 1943 roku, „Instytut Pamięci Narodowej - Kraków” [dostęp 2025-01-18] [zarchiwizowane z adresu 2024-12-06] (pol.).
  33. 1 2 Auswärtiges Amt, „Amtliches Material zum Massenmord von Katyn“, 1943, s. 227 [dostęp 2025-01-18] (niem.).
  34. ↑ Katyń według źródeł niemieckich – 1943 r.. stankiewicze.com. [dostęp 2025-01-18].
  35. 1 2 Mariusz Olczak (red.), Katyń. Listy ekshumacyjne i dokumenty Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża 1943–1944., koszalin.ap.gov.pl, s. 219, ISBN 83-89986-91-4 [dostęp 2025-01-18] (pol.).
  36. ↑ Lista imienna zaginionych w ZSRR polskich jeńców wojennych z obozów Kozielsk - Ostaszków - Starobielsk, „Orzeł Biały. Polska walcząca o wolność.” (49 (335)), pbc.uw.edu.pl, 4 grudnia 1948, s. 4 [dostęp 2025-01-18] (pol.).
  37. ↑ Убиты в Катыни 2015 ↓, s. 618.
  38. ↑ Lista osób zamordowanych w Katyniu, Charkowie, Twerze i Miednoje mianowanych pośmiertnie na kolejne stopnie. [online], web.archive.org, s. 40 [dostęp 2025-01-18] [zarchiwizowane z adresu 2016-03-27] (pol.).
  39. ↑ Decyzja Nr 439/MON Ministra Obrony Narodowej z dnia 5 października 2007 w sprawie mianowania oficerów Wojska Polskiego zamordowanych w Katyniu, Charkowie i Twerze na kolejne stopnie oficerskie. Decyzja nie została ogłoszona w Dzienniku Urzędowym MON.
  40. ↑ Zbrodnia katyńska, miedzy prawdą i kłamstwem [online], edukacja.ipn.gov.pl, 2008, s. 215 [dostęp 2025-01-18] (pol.).
  41. ↑ „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”. Portal polskiej Policji. [dostęp 2025-01-02].
  42. ↑ Księga Cmentarna Katynia 2000 ↓, s. 356.
  43. ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 20 z 15 lipca 1922, s. 495.
  44. ↑ Mucha 1928 ↓, s. 30.

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.