Brzegówka mała

Brzegówka mała
	Riparia paludicola
	(Vieillot, 1817)
	Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	strunowce
Podtyp	kręgowce
Gromada	ptaki
Podgromada	Neornithes
Infragromada	ptaki neognatyczne
Rząd	wróblowe
Podrząd	śpiewające
Rodzina	jaskółkowate
Podrodzina	jaskółki
Rodzaj	Riparia
Gatunek	brzegówka mała
Synonimy
	Hirundo paludicola Vieillot, 1817;
	Hirundo paludicola Vieillot, 1817;
Podgatunki
	R. p. mauritanica (Meade-Waldo, 1901); R. p. minor (Cabanis, 1850); R. p. schoensis Reichenow, 1920; R. p. newtoni Bannerman, 1937; R. p. ducis Reichenow, 1908 ; R. p. paludicola (Vieillot, 1817);
	R. p. mauritanica (Meade-Waldo, 1901); R. p. minor (Cabanis, 1850); R. p. schoensis Reichenow, 1920; R. p. newtoni Bannerman, 1937; R. p. ducis Reichenow, 1908 ; R. p. paludicola (Vieillot, 1817);
	Kategoria zagrożenia (CKGZ)
	; najmniejszej troski
	Zasięg występowania
	; Zasięg występowania brzegówki małej (kontynentalna Afryka) i brzegówki madagaskarskiej (Madagaskar)

Brzegówka mała^[4] (Riparia paludicola) – gatunek małego ptaka z rodziny jaskółkowatych (Hirundinidae), występujący w środkowej, południowej i północno-zachodniej Afryce.

Systematyka

Obecnie wyróżnia się 6 podgatunków R. paludicola^[2]^[5]^[6]^[7]:

Riparia paludicola mauritanica – zachodnie Maroko.
Riparia paludicola minor – Senegal i Gambia do północnej Etiopii.
Riparia paludicola schoensis – środkowa Etiopia.
Riparia paludicola newtoni – północno-wschodnia Nigeria i zachodni Kamerun.
Riparia paludicola ducis – wschodnia Demokratyczna Republika Konga, Uganda, Kenia i północna oraz środkowa Tanzania.
Riparia paludicola paludicola – Angola do południowej Tanzanii i na południe do RPA.

Dawniej za podgatunki brzegówki małej uznawane były także: brzegówka madagaskarska (Riparia cowani) z Madagaskaru oraz brzegówka szarogardła (R. chinensis) zamieszkująca południową i południowo-wschodnią Azję^[2]^[4]^[6]^[8]^[9].

Morfologia

Opis gatunku^[10]^[11]

Najmniejsza jaskółka w miejscu swojego występowania. Ubarwienie brązowobrunatne z ciemną głową i gardłem. Spód ciała szarobiały. Od brzegówki różni się brakiem wyraźnej ciemnej przepaski na piersi, jest też nieco jaśniejsza z wierzchu i ma słabiej wcięty ogon. Młode z jaśniejszymi brzegami piór na wierzchu.

Średnie wymiary

Długość ciała: 11–12 cm^[2]
Rozpiętość skrzydeł: 26–27 cm^[2]
Masa ciała: 8–17 g^[2]

Ekologia i zachowanie

Biotop

Piaszczyste, gliniaste, wysokie brzegi rzek.

Pożywienie

Niewielkie owady, które łowi w locie.

Rozmnażanie

Rozmnaża się w dużych koloniach. Samica składa 2–4 jaja w norze wykopanej w stromym brzegu, a następnie wspólnie z samcem wysiaduje je ok. 17 dni.

Status

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) klasyfikuje brzegówkę małą jako gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern). Liczebność populacji nie została oszacowana; ptak ten jest pospolity na niektórych obszarach, np. w Maroku i Afryce Południowej, bardzo liczny w Afryce Wschodniej; trend liczebności uznawany jest za spadkowy^[3].

Przypisy

↑ Riparia paludicola, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).
1 2 3 4 5 6 Turner, A. & Kirwan, G.M.: African Plain Martin (Riparia paludicola). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2020. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-05-09)].
1 2 Riparia paludicola, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).
1 2 Nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Hirundinidae Rafinesque, 1815 – jaskółkowate – Swallows, martins (wersja: 2024-10-16). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2024-12-11].
↑ Kirwan, G.M., P.F.D. Boesman & A. Turner: Plain Martin (Riparia paludicola), version 2.1. [w:] Birds of the World (red. B.K. Keeney & N.D. Sly) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2023. [dostęp 2024-12-11]. (ang.).
1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v14.2). [dostęp 2024-11-12]. (ang.).
↑ HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 9 [online], październik 2024 [dostęp 2024-12-11] .
↑ Riparia cowani, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2022-10-25] (ang.).
↑ Riparia chinensis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2022-10-25] (ang.).
↑ LarsL. Jonsson LarsL., Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego, Muza, 2006, ISBN 83-7319-927-6 .
↑ LarsL. Svensson LarsL., KillianK. Mullarney KillianK., DanD. Zetterstrom DanD., Collins Bird Guide, 2009, ISBN 978-0-00-726814-6 .

Linki zewnętrzne

Zdjęcia, nagrania głosów i krótkie filmy. [w:] eBird [on-line]. Cornell Lab of Ornithology. (ang.).

[itis-1] Riparia paludicola, [w:] Integrated Taxonomic Information System (ang.).

[hbwa-2] 1 2 3 4 5 6 Turner, A. & Kirwan, G.M.: African Plain Martin (Riparia paludicola). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2020. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-05-09)].

[iucn-3] 1 2 Riparia paludicola, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species (ang.).

[mk-4] 1 2 Nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Hirundinidae Rafinesque, 1815 – jaskółkowate – Swallows, martins (wersja: 2024-10-16). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2024-12-11].

[botw-5] Kirwan, G.M., P.F.D. Boesman & A. Turner: Plain Martin (Riparia paludicola), version 2.1. [w:] Birds of the World (red. B.K. Keeney & N.D. Sly) [on-line]. Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA, 2023. [dostęp 2024-12-11]. (ang.).

[ioc-6] 1 2 F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v14.2). [dostęp 2024-11-12]. (ang.).

[hbwcheck-7] HBW and BirdLife International, Handbook of the Birds of the World and BirdLife International digital checklist of the birds of the world. Version 9 [online], październik 2024 [dostęp 2024-12-11] .

[iucn2-8] Riparia cowani, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2022-10-25] (ang.).

[iucn3-9] Riparia chinensis, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [dostęp 2022-10-25] (ang.).

[:0-10] LarsL. Jonsson LarsL., Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego, Muza, 2006, ISBN 83-7319-927-6 .

[:1-11] LarsL. Svensson LarsL., KillianK. Mullarney KillianK., DanD. Zetterstrom DanD., Collins Bird Guide, 2009, ISBN 978-0-00-726814-6 .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]