Budynek Spółdzielni Rolniczo-Handlowej „Siejba” w Żywcu

Budynek Spółdzielni Rolniczo-Handlowej „Siejba” w Żywcu

Państwo	Polska
Województwo	śląskie
Miejscowość	Żywiec (Śródmieście)
Adres	ul. Tadeusza Kościuszki 5 34-300 Żywiec
Właściciel	Żywiecka Biblioteka Samorządowa
Położenie na mapie Żywca Budynek Spółdzielni Rolniczo-Handlowej „Siejba” w Żywcu
Położenie na mapie Polski Budynek Spółdzielni Rolniczo-Handlowej „Siejba” w Żywcu
Położenie na mapie województwa śląskiego Budynek Spółdzielni Rolniczo-Handlowej „Siejba” w Żywcu
Położenie na mapie powiatu żywieckiego Budynek Spółdzielni Rolniczo-Handlowej „Siejba” w Żywcu
49°41′18″N 19°12′05″E/49,688333 19,201389

Budynek Spółdzielni Rolniczo-Handlowej „Siejba” w Żywcu – klasycystyczna kamienica^[1], jeden z najstarszych budynków na terenie miasta Żywiec^[1][2][3]. Znajduje się przy ulic Tadeusza Kościuszki 5^[2], przy skrzyżowaniu z ul. Zamkową^[1]. Od nazwy działającej w nim niegdyś spółdzielni obiekt określany jest jako „Siejba”^[3][4].

W obecnym kształcie kamienica pozostaje od XVIII wieku, kiedy została utworzona w wyniku przebudowy i połączenia trzech dotychczas osobnych budynków^[3][5][6], których wiek pozostaje trudny do ustalenia z uwagi na ich liczne przeróbki^[6].

W II połowie XIX wieku nowym właścicielem kamienicy został Maciej Nawratil, który dla części budynku pozostawił funkcję mieszkalną, natomiast w skrzydle od strony ul. Zamkowej uruchomił hotel „Europa”. Działalność zainagurowała tu również restauracja. Od nazwiska właściciela budynek był określany jako „Nawratilówka”^[1].

Około 1921 kamienica została sprzedana Spółdzielni Rolniczo-Handlowej „Siejba”^[1][4], prowadzącej tu następnie sprzedaż maszyn rolniczych, nawozów, paszy dla zwierząt, a także soli, węgla czy materiałów budowlanych. Przy spółdzielni prowadzony był również skup zboża^[7]. Poza pomieszczeniami zajmowanymi przez spółdzielnię w budynku mieściły się ponadto w dalszym ciągu lokale mieszkalne, a także siedziba Związku Strzeleckiego^[1].

W związku z zadłużeniem „Siejby” na rzecz Centralnej Kasy Spółek Rolniczych w Krakowie, które nie było przez nią spłacane, nastąpiło bankructwo spółdzielni, a będąca jej własnością kamienica została zlicytowana i zakupiona w kwietniu 1939 przez Urząd Miejski^[4].

W 1949 Zarząd Miejski w Żywcu pozyskał dotację Ministerstwa Kultury i Sztuki w celu remontu budynku „Siejby” i dostosowania go na nową siedzibę Muzeum Ziemi Żywieckiej^[4]. Prace remontowe zainaugurowano w 1950^[8] i trwały one przez kolejne lata^[2]. W 1956 uznano, że „Siejba” grozi zawaleniem, a Miejska Rada Narodowa przyjęła uchwałę o jej rozbiórce. Decyzja ta została jednak zablokowana przez wojewódzkiego konserwatora zabytków^[8]. Ostatecznie wszystkie prace w budynku zostały zakończone w 1960 po trwającym w sumie 10 lat remoncie^[2][8], a otwarcie znajdujących się tam wystaw muzeum odbyło się latem 1960^[2].

W 2005 siedziba muzeum został przeniesiona do Starego Zamku^[1][2]. Rada Miejska wraz z burmistrzem podjęła wówczas decyzję o przeznaczeniu „Siejby” na potrzeby siedziby Żywieckiej Biblioteki Samorządowej, działającej w tym czasie przy ul. Dworcowej. W 2006 przystąpiono do remontu budynku dzięki funduszom pozyskanym z Programu Operacyjnego Inicjatywy Wspólnotowej Interreg IIIA Polska-Słowacja w ramach projektu „Ochrona dziedzictwa kulturowego miasta Żywca – płaszczyzną rozwoju współpracy pomiędzy Żywiecką Biblioteką Samorządową a Kysucką Knižnicą w Čadcy”. Prace nad remontem i wyposażaniem obiektu trwały do 2007, a biblioteka została otwarta w nowej lokalizacji 15 grudnia 2007^[3].

• ZofiaZ. Rączka ZofiaZ., Żywiec. Rys historyczny od powstania miasta do 1939 r., Żywiec: Towarzystwo Miłośników Ziemi Żywieckiej, 2010, ISBN 978-83-60878-13-2 .
• BożenaB. Husar BożenaB., Odbudowa i rozwój Żywca w latach 1945-1965, [w:] DorotaD. Firlej, PrzemysławP. Dyrlaga, AleksandraA. Bura (red.), Żywiec. Studia i szkice z dziejów miasta, Żywiec: Muzeum Miejskie w Żywcu, 2018, ISBN 978-83-951457-0-4 .