Budynek przy ul. Niepodległości 4 w Iwano-Frankiwsku

Budynek przy ul. Niepodległości 4
b. Hotel Kijów
b. Hotel Union

nr rej. 26-101-0287
Widok od północnego zachodu (2017)
Państwo	Ukraina
Obwód	iwanofrankiwski
Miejscowość	Iwano-Frankiwsk
Adres	ul. Niepodległości 2-4, Iwano-Frankiwsk wcześniej: Sapieżyńska 2-4, Stanisławów
Typ budynku	hotel
Architekt	Fryderyk Janusz
Inwestor	bracia Chowańcowie
Kondygnacje	5
Ukończenie budowy	1912
Pierwszy właściciel	bracia Chowańcowie
Położenie na mapie Iwano-Frankiwska Hotel Union
Położenie na mapie Ukrainy Hotel Union
Położenie na mapie obwodu iwanofrankiwskiego Hotel Union
48°55′11,5″N 24°42′33,1″E/48,919861 24,709194

Budynek przy ul. Niepodległości 4 (Hotel Union, Hotel Kijów) – dawny hotel w Iwano-Frankiwsku, przy ul. Niepodległości 4 wybudowany w 1912; wykorzystywany współcześnie jako budynek biurowy i usługowo-handlowy, wpisany do rejestru zabytków.

Inwestorami byli znani w mieście bracia Chowańcowie, synowie jednego z najbogatszych mieszkańców miasta, Stanisława (1862–1910), dyrektora Kasy Oszczędnościowej, właściciela drukarni i współwłaściciela gazety „Kurier Stanisławowski”^[1]. Położony w samym centrum miasta obiekt został wykonany według projektu Fryderyka Janusza, fasada została ozdobiona figurami rzeźbiarza Mariana Antoniaka^[2]. Został oddany do użytku w 1912. Budową kierował Jan Greiner. Był pierwszą budowlą w mieście, wzniesioną w technologii żelbetowej. Wzmocnione w ten sposób fundamenty pozwoliły po raz pierwszy na wybudowanie pięciu kondygnacji, co spowodowało, że budynek był najwyższą budowlą mieście i określany był jako „drapacz chmur”^[3][4]. Był jednocześnie – w przeciwieństwie do pozostałych hoteli, kamienic i instytucji, ogrzewanych piecami i oświetlanych gazem – pierwszym w mieście budynkiem z oświetleniem elektrycznym i centralnym ogrzewaniem. Zainstalowano w nim także pierwszą w mieście elektryczną windę. Udogodnienia te zapewniała własna elektrownia, która działała do 1936^[4].

Reklama hotelu zapewniała, że każdy pokój ma telefon, indywidualną łazienkę z ciepłą i zimną wodą, elektryczne oświetlenie i centralne ogrzewanie. Przewodnik Mieczysława Orłowicza z 1914 informował, że obiekt liczył 25 pokoi, a cena jednego zaczynała się od 4 koron^[a][3]. Na parterze ulokowano cukiernię Krowickiego, kawiarnię^[6] oraz sklepy o dużej powierzchni z imponującymi przeszklonymi witrynami^[4]. Na pierwszym piętrze mieściła się restauracja. Wyższe kondygnacje zajmowały pokoje dla gości^[3].

Hotel działał także w okresie międzywojennym^[3].

Po II wojnie światowej zmieniono nazwę na „Kijów”. Po roku 2000 przestał działać jako hotel, a budynek przekształcono na biurowiec^[3].

Pierwszym zelektryfikowanym obiektem w Stanisławowie był dworzec kolejowy, zasilany trzema dynamomaszynami Siemens & Halske o mocy 75 KM. Oświetlone były perony i plac przed dworcem oraz warsztaty kolejowe^[4].

Sfinansowana nakładem braci Chowańców elektrownia, zlokalizowana w przybudówce na parceli hotelu miała dwa generatory prądu stałego Siemens-Schukkertwerke o mocy 50 kW. Po I wojnie światowej właściciele rozpoczęli sprzedaż elektryczności innym użytkownikom. W 1918 do ich elektrowni podłączono Bank Austro-Węgierski, zlokalizowany przy obecnej ul. Hruszewskiego 4, następnie podłączono kolejne banki (Niezależności 19), kasyno Mieszczańskie (Niezależności 12), Radę Powiatową (Mickiewicza 4) i kilka innych urzędów. Za sprawą elektrowni braci Chowańców w latach 20. XX wieku oświetlono cały obecny deptak i przyległe ulice. W 1924 starszy z braci, Wacław został wybrany na urząd prezydenta miasta^[4].

• Galeria fotografii przed 1939: Kamienica nr 2-4 Hotel Union
• Stanisławów, hotel i kawiarnia „Union”
• Stanisławów, hotel i kawiarnia „Union”
• Stanisławów, hotel i kawiarnia „Union”