Burmistrzowie Jarosławia

Burmistrzowie Jarosławia

Herb Jarosławia
Stanowisko
Państwo	Polska
Data utworzenia	1571
Pierwszy Burmistrz	Jan Pęgowski
Długość kadencji	5 lat
Obecny Burmistrz	Marcin Nazarewicz
Obecny od	8 grudnia 2014
Siedziba	ulica Rynek 1 37-500 Jarosław

Wójtowie, burmistrzowie (naczelnicy) Jarosławia – organ władzy wykonawczej samorządu miejskiego.

Ogół ówczesnych mieszkańców Jarosławia podlegał samorządowej władzy miejskiej reprezentowanej przez dziedzicznego wójta. Z zamożniejszych mieszkańców wybierano według dawnego zwyczaju i prawa burmistrza (prokonsul, magister civitas). Samorząd „republiki jarosławskiej” był w pewien sposób uzależniony od właścicieli miasta, których umowa z 1594 roku (Ostrogskich i Sieniawskich) przewidywała możliwość oddziaływania na wybór rady, wójta sądowego i ławników. W 1636 roku nastąpiła nowa organizacja miejskich urzędów. Elekcja burmistrza miała się odbywać 1 czerwca każdego roku. Do 1787 roku wybory burmistrza odbywały się przede wszystkim zgodnie z dawnymi zwyczajami polskimi pod kontrolą komisarzy rządowych oraz plenipotentów rodziny Czartoryskich, jednak stopniowo usunięto większość urzędów pozostawiając wyłącznie stanowisko burmistrza, syndyka i asesorów, wybieranych i kontrolowanych (od 1792 r.) przez wydziały miejskie, złożone z 12 mieszczan jarosławskich.

Dzięki przemianom ustrojowym w monarchii austriackiej w 1867 roku miasta galicyjskie, a wśród nich Jarosław, otrzymały duże swobody w samorządzie. Działalność władz miejskich regulowała ustawa o organizacji i zakresie działania samorządów gminnych z 1866 roku. Organem uchwałodawczym i kontrolnym była Rada Miejska, a organem wykonawczym był zarząd złożony z naczelnika (burmistrza), jego zastępcy i asesorów. Z powodu kłopotów finansowych miasta rada miejska była zmuszona w 1887 roku wnieść petycję do Sejmu Krajowego o zapewnienie miastu nowych dochodów. Namiestnik Kazimierz Badeni postanowieniem z dnia 28 czerwca 1889 roku rozwiązał radę miejską i zarządził wprowadzenie rządów komisarycznych, które zakończyły się z chwilą nowych wyborów do rady miejskiej w maju 1890 roku, przeprowadzonych według nowej ustawy gminnej dla trzydziestu miast galicyjskich.

Po zakończeniu I wojny światowej i ustanowieniu polskich rządów, w listopadzie 1918 roku Jarosław stał się „istotną i nieodłączną częścią wolnego i zjednoczonego państwa polskiego”. 23 marca 1933 roku została wydana ustawa o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego. Miała ona na celu ograniczenie jego kompetencji, a jednocześnie ściślejsze związanie władz miejskich z administracją państwową. Wówczas uległy zmniejszeniu kompetencje kontrolne rady wobec zarządu miejskiego oraz jej własny zakres działania. We wrześniu 1939 roku Jarosław znalazł się pod okupacją niemiecką. 10 września tego roku do miasta wkroczyły wojska niemieckie. W tym czasie władzę sprawował Tymczasowy Zarząd Miejski na czele z burmistrzem, władzę naczelną nad miastem miała tymczasowa komenda (Ortskommando). 27 lipca 1944 roku na przedmieściach Jarosławia pojawiły się pierwsze oddziały Armii Radzieckiej. W ostatnich dniach lipca powołano Powiatową i Miejską Radę Narodową i ich prezydia.

• Kazimierz Gottfried, Jarosław Dzieje miasta od jego początku do 1939 roku, Jarosław 2019.
• Jacek Marian Hołub, Społeczność Jarosławia w latach 1918-1939, Jarosław 2022.
• Akta miasta Jarosławia w: Archiwum Państwowym w Przemyślu, sygn. 56/132/0.
• Jarosławskie drogi do Niepodległej, Jarosław 2018