Bzowa babuleńka

Bzowa babuleńka

Hyldemoer

ilustracja Hansa Tegnera z 1900
Autor	Hans Christian Andersen
Typ utworu	baśń literacka
Wydanie oryginalne
Miejsce wydania	Kopenhaga
Język	duński
Data wydania	grudzień 1844
Wydawca	P. L. Møller
Pierwsze wydanie polskie
Data wydania polskiego	1859
Przekład	Fryderyk Henryk Lewestam

Bzowa babuleńka, także Bzowa matula (duń. Hyldemoer, współ. duń. Hyldemor) – baśń literacka autorstwa Hansa Christiana Andersena, wydana po raz pierwszy w 1844 roku.

Baśń literacka Bzowa babuleńka, napisana przez Hansa Christiana Andersena, została po raz pierwszy opublikowana w Kopenhadze przez P. L. Møllera na łamach „Gæa, æsthetisk Aarbog” w grudniu 1844 roku. Bzowa babuleńka została zilustrowana przez rysownika Lorenza Frølicha. Utwór wznowiono w grudniu 1849 w antologii Eventyr. 1850 oraz w marcu 1863 w zbiorze Bajki i opowieści. Tom drugi. 1863 (duń.  Eventyr og Historier. Andet Bind. 1863)^[1].

Pojawiająca się w baśni fantastyczna postać bzowej babuleńki (bzowej matuli), zaczerpnięta została przez Andersena z folkloru skandynawskiego. W duńskich wierzeniach ludowych była to nimfa leśna lub driada, mieszkająca w drzewie bzu. Miała nawiedzać lub dręczyć ludzi, którzy brali drewno bzu, bez wcześniejszego poproszenia jej o pozwolenie^[2][3].

Baśń została przetłumaczona na język polski^[4]:

• 1859 – Bzowa matula: Fryderyk Henryk Lewestam (tłum.): Powiastki moralno-fantastyczne. Warszawa. Brak numerów stron w książce
• 1892 – Lipowa boginka: Wanda Młodnicka (tłum.): Fantastyczne opowieści. Lwów. Brak numerów stron w książce
• 1905 – Kwiat bzu: anonimowe tłumaczenie, wydane we Lwowie
• 1929 – Bzowa babuleńka: Janina Mortkowiczowa (tłum.): Najpiękniejsze baśnie H.C. Andersena. Warszawa. Brak numerów stron w książce
• 1931 – Bzowa babuleńka: Stefania Beylin (tłum.): Baśnie. Warszawa. Brak numerów stron w książce
• 2006 – Bzowa babuleńka: Bogusława Sochańska (tłum.): Baśnie i opowieści. Tom I 1830–1850. Poznań. s. 328–335. ISBN 978-83-7278-194-9. (z oryginału duńskiego)

Chłopiec przeziębia się podczas spaceru, mimo że dzień jest ciepły i słoneczny. Mama rozbiera go, kładzie do łóżka i parzy herbatę z dzikiego bzu na poty. Do pokoju przychodzi życzliwy staruszek z sąsiedztwa, który potrafi opowiadać bajki. Mama prosi go, żeby opowiedział coś chłopcu. Staruszek udaje, że nic nie pamięta, ale jednak próbuje. Twierdzi, że bajka właśnie siedzi na imbryku^[5].

Z imbryka wyrasta kwitnący krzew dzikiego bzu. Na krzewie siedzi zielono-biała kobiecina, to Bzowa babuleńka. Staruszek mówi, że starożytni Grecy nazywali ją driadą. Bzowa babuleńka zaczyna opowiadać historię pewnego starego małżeństwa. Mówi, że mieszkają w domku z dzikim bzem przed oknem. Mąż jest emerytowanym marynarzem, żona gospodynią. Przypominają sobie swoje dzieciństwo i młodość. Opowiadają, jak bawili się pod bzowym krzewem i jak sadzili go jako dzieci. Wspominają, jak chłopiec struga łódkę i puszcza ją na wodzie. Pamiętają szkolne czasy, konfirmację i spacer na okrągłą wieżę. Chłopiec zostaje marynarzem i wyrusza w dalekie kraje. Dziewczynka czeka na niego i tęskni, ale nigdy nie traci nadziei^[5].

Pewnego dnia dostaje od niego list i bardzo się wzrusza. Czyta list przy śmietniku i czuje się szczęśliwa mimo deszczu. Nagle ktoś ją obejmuje, to on wraca niespodziewanie. Ona daje mu policzek, a potem się śmieją i godzą. Wspólnie wspominają swoje dzieci, wnuki i całe życie. Okazuje się, że właśnie obchodzą złote wesele. Bzowa Babuleńka przypomina im o tej rocznicy. Wnuki przychodzą z życzeniami i wszyscy się cieszą. Najmłodsze dziecko prosi o gorące kartofle na kolację^[5].

Chory chłopiec stwierdza, że to nie bajka, ale staruszek i babuleńka mówią, że jednak tak. Bzowa babuleńka zabiera chłopca w podróż przez cztery pory roku. Dziki bez pachnie przez cały czas, a chłopiec budzi się szczęśliwy i zdrowy^[5].

• Ilustracje baśni Bzowa babuleńka
• 
• 
• 
• 

• „Bzowa babuleńka” (audiobook) na YouTube