Centralny Zakład Gazowy Nr 1
| Historia | |
| Państwo | |
|---|---|
| Sformowanie |
1921 |
| Rozformowanie |
1928 |
| Tradycje | |
| Kontynuacja |
Zakład Przeciwgazowy |
| Dowódcy | |
| Pierwszy |
mjr Wiktor Pfaffenhausen |
| Organizacja | |
| Dyslokacja | |
| Rodzaj wojsk | |
| Podległość | |
.svg.png){kind=small}
Centralny Zakład Gazowy Nr 1 – centralny zakład służby uzbrojenia Wojska Polskiego[1].
Historia zakładu
Zakład był przeznaczony do magazynowania, konserwowania, remontu oraz ewentualnie wytwarzania masek przeciwgazowych oraz materiałów ochrony przeciwgazowej oraz dokonywanie ich rozdziału[2]. Kierownik zakładu posiadał, w stosunku do podległego sobie personelu zakładu, prawa dyscyplinarne dowódcy batalionu[2]. Zakłady mieściły się w Zegrzu, w forcie „Ordona” i podlegały Dowództwu Okręgu Korpusu Nr I[3][4][5][6].
W październiku 1925, w związku z wprowadzeniem nowej organizacji służby uzbrojenia, niżej wymienieni oficerowie zostali przeniesieni do Kadry oficerów korpusu artylerii z pozostawieniem na stanowiskach w Zakładzie Przeciwgazowym:
- mjr inż. Wiktor Pfaffenhausen – kierownika zakładu,
- kpt. Jan Erazm Fonberg – oficera warsztatu sprzętu gazowego,
- por. Władysław Zdanowicz[a] – oficera warsztatu sprzętu gazowego,
- por. Stanisław Głośnicki – kierownika magazynu sprzętu gazowego[8].
W maju 1926 w zakładzie pełnił służbę 3 oficerów i 39 szeregowców plutonu robotniczo-wartowniczego[9]. Uzbrojenie stanowiły 44 karabiny i 19 szabel[9]. Zakład posiadał 8 koni[9]. W zakładzie zatrudnionych było 170 robotników, w tym kobiety[9]. W wypadku mobilizacji część robotników na podstawie kart mobilizacyjnych miała odejść do oddziałów mobilizowanych[9]. Część posiadała przydział do zakładu jako personel niezbędny przy aktywacji węgla[9]. Żołnierze i pracownicy zakładu nie wzięli udziału w przewrocie majowym[9].
Zakład był zasilany przez własną elektrownię[10]. W 1928 było w niej zatrudnionych 2 maszynistów, 2 elektromechaników, 5 palaczy i 1 robotnik[10].
W 1928 zakład został zlikwidowany. Pozostawiono warsztat naprawy sprzętu przeciwgazowego, którego kierownikiem został kpt. uzbr. Julian Szutkowski[11][b]. W listopadzie tego roku pozostali oficerowie (kpt. Marian Antoni Piestrzak[c], kpt. Stanisław Głośnicki[16], por. uzbr. inż. Antoni I Bogusławski[17] i por. Władysław IV Karpiński) zostali przeniesieni do innych zakładów służby uzbrojenia[18]. Wcześniej (w kwietniu) z zakładu zostali przeniesieni porucznicy: Stanisław Hurtych i Władysław Zdanowicz[19].
Kierownicy zakładów
Uwagi
- ↑ Por. uzbr. st. sp. Władysław Zdanowicz został zamordowany w Katyniu między 20 a 22 kwietnia 1940[7].
- ↑ Mjr uzbr. Julian Szutkowski został zamordowany wiosną 1940 w Charkowie[12]. W czerwcu 1927 został przeniesiony do Zakładu Przeciwgazowego na stanowisko chemika[13].
- ↑ Mjr uzbr. Marian Antoni Piestrzak został zamordowany w Katyniu między 9 a 11 kwietnia 1940[14]. W sierpniu 1927 został przeniesiony do Zakładu Przeciwgazowego[15].
Przypisy
- ↑ Almanach 1923 ↓, s. 85.
- 1 2 Almanach 1923 ↓, s. 86.
- 1 2 Almanach 1923 ↓, s. 90.
- 1 2 Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 1349.
- ↑ Zawiadomienie o odroczeniu przetargu. „Monitor Polski”. 68, s. 6, 1927-03-24. Warszawa.
- ↑ Umocnienie Duże – betonowy olbrzym ukryty w zieleni. Urząd Miasta i Gminy. [dostęp 2025-01-05].
- ↑ Убиты в Катыни 2015 ↓, s. 344.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 100 z 6 października 1925, s. 541.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Sprawozdanie z działalności Zakładu Przeciwgazowego między 10 a 20 maja 1926. [w:] Komisja Likwidacyjna Generała Lucjana Żeligowskiego, sygn. 701/4/9, s. 621–623 [on-line]. Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce, 1926-06-22. [dostęp 2025-01-05].
- 1 2 Hucał i Pakuła 2019 ↓, s. 48.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928, s. 361.
- ↑ Księga Cmentarna Charkowa 2003 ↓, s. 543.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 17 z 25 czerwca 1927, s. 188.
- ↑ Убиты в Катыни 2015 ↓, s. 585.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 25 sierpnia 1927, s. 259.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 7 z 18 lutego 1927, s. 59.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 22 z 25 sierpnia 1927, s. 265.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 14 z 5 listopada 1928, s. 361–363.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 9 z 26 kwietnia 1928, s. 164, 166.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 1231.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 19 z 6 maja 1926, s. 144.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 19 z 6 maja 1926, s. 137.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 28 stycznia 1928, s. 22, 28.
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2023-10-30].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Убиты в Катыни. Книга Памяти польских военнопленных – узников Козельского лагеря НКВД, расстрелянных по решению политбюро ЦК ВКП(б) от 5 марта 1940 года. Лариса Еремина (red.). Москва: Общество «Мемориал» – Издательство «Звенья», 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.
- Jerzy Ciesielski, Zuzanna Gajowniczek, Grażyna Przytulska, Wanda Krystyna Roman, Zdzisław Sawicki, Robert Szczerkowski, Wanda Szumińska: Charków. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Jędrzej Tucholski (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2003. ISBN 83-916663-5-2.
- Karol Firich, Stanisław Krzysik, Tadeusz Kutrzeba, Stanisław Müller, Józef Wiatr: Almanach oficerski na rok 1923/24. T. 2. Warszawa: Wojskowy Instytut Naukowo-Wydawniczy, 1923.
- Mieczysław Hucał, Mirosław Pakuła: Ośrodek szkolenia żołnierzy łączności w Zegrzu 1919–2019. Zegrze: Centrum Szkolenia Łączności i Informatyki, 2019. ISBN 978-83-65409-98-0.