Cerkiew Świętych Adriana i Natalii w Odessie

Cerkiew Świętych Adriana i Natalii

Церква Адріана і Наталії

nr rej. 51-101-1393
cerkiew parafialna
Widok ogólny
Państwo	Ukraina
Obwód	odeski
Miejscowość	Odessa
Wyznanie	prawosławne
Kościół	Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego
Eparchia	odeska
Wezwanie	Świętych Męczenników Adriana i Natalii
Przedmioty szczególnego kultu
Cudowne ikony	Ikona Matki Bożej "Szybko Spełniająca Prośby" (kopia), św. Mikołaja
Historia Data poświęcenia 1900, ponowne w 1942 i 1990 Data zamknięcia 1930, następnie w 1963 Aktualne przeznaczenie czynna świątynia prawosławna
Dane świątyni Styl neobizantyjski Świątynia • materiał bud. • cegła Kopuła • liczba kopuł 1 Liczba ikonostasów 1 Ołtarz • liczba ołtarzy 1
Położenie na mapie Odessy Cerkiew Świętych Adriana i Natalii
Położenie na mapie Ukrainy Cerkiew Świętych Adriana i Natalii
Położenie na mapie obwodu odeskiego Cerkiew Świętych Adriana i Natalii
46°26′50,2″N 30°45′48,0″E/46,447278 30,763333

Cerkiew Świętych Adriana i Natalii – prawosławna cerkiew w Odessie, przy Bulwarze Francuskim, w I dekanacie miejskim eparchii odeskiej Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego^[1].

Kamień węgielny pod budowę obiektu sakralnego położono w 1897 r., zaś gotowa cerkiew została wyświęcona 31 października 1900 r. przez arcybiskupa chersońskiego i odeskiego Justyna. Pierwotnie jej patronami byli święci Mateusz i Eugenia^[1]. Wśród możliwych autorów projektu budynku wymienia się L. Włodka i L. Prokopowicza^[2]. Budowla sakralna powstała z fundacji radcy stanu Matwieja Mawrokordato, który przekazał swoją znajdującą się w pobliżu daczę dla szkoły dla niewidomych, a przy placówce postanowił urządzić niewielką cerkiew^[2]. Koszt budowy świątyni wyniósł 25 tys. rubli^[2].

Bezpośrednio po rewolucji październikowej, gdy wywłaszczono wszystkie znajdujące się przy Bulwarze Francuskim dacze, cerkiew pozostała czynna. Zamknięto ją dopiero w 1930 r., adaptując na klub^[2]. Ponowne otwarcie budynku dla celów kultowych miało miejsce w 1942 r., gdy Odessa znajdowała się pod okupacją rumuńską. W tym roku wyświęcił ją powtórnie metropolita Transnistrii w jurysdykcji Rumuńskiego Kościoła Prawosławnego, Wissarion, nadając równocześnie obiektowi sakralnemu nowe wezwanie świętych Wiktora i Wissariona^[1] (swoich dwóch patronów – związanych z imieniem zakonnym i świeckim^[2]).

Po II wojnie światowej cerkiew decyzją arcybiskupa odeskiego Nikona stała się domową świątynią ordynariuszy eparchii, którzy zamieszkali w sąsiednim domu^[2]. W 1957 r. po raz trzeci zmieniono patronów świątyni na świętych Pawła i Natalię. Sześć lat później cerkiew została ponownie zamknięta^[1]. Urządzono w niej muzeum ateizmu, a następnie stołówkę^[2]. Nieremontowany budynek świątyni popadał w coraz większą ruinę. Kilkakrotnie był niszczony przez pożary, po jednym z nich przekazano go Związkowi Kompozytorów, który przeprowadził remont dawnej cerkwi z przeznaczeniem dla kameralną salę koncertową^[2]. Nie zdążył jednak oddać jej do użytku, gdyż podczas pieriestrojki zdecydowano o przywróceniu obiektu do celów kultowych^[2]. Cerkiew została 22 grudnia 1989 r.^[2] konsekrowana po raz trzeci w historii przez metropolitę odeskiego i chersońskiego Leoncjusza, pod wezwaniem świętych Adriana i Natalii^[1]. Powtórna adaptacja budowli do celów sakralnych i uzupełnienia wyposażenia wnętrza odbywało się pod kierunkiem proboszcza parafii ihumena Arkadiusza (Taranowa), w pracach brali udział parafianie oraz mnisi z monasteru Zaśnięcia Matki Bożej w Odessie^[2].

Szczególnym kultem w świątyni otaczane są ikona św. Mikołaja oraz kopia ikony Matki Bożej „Szybko Spełniająca Prośby”, obie napisane w rosyjskim monasterze św. Pantelejmona na Athosie^[1].

Cerkiew została wzniesiona w stylu neobizantyjskim na planie krzyża. Jest budowlą jednokopułową, z prezbiterium skierowanym w stronę południowio-wschodnią, o wymiarach 22 metrów długości, 20 metrów szerokości i blisko 20 metrów wysokości, średnica kopuły – 6 metrów^[2]. Budynek zbudowano z czerwonej cegły^[2].

Ikonostas w cerkwi powstał po 1990 r. w pracowni na Ukrainie zachodniej^[2].