Cerkiew śś. Apostołów Piotra i Pawła w Rasie

Cerkiew śś. Apostołów
Piotra i Pawła w Rasie
Crkva Svetih apostola Petra i Pavla
Zabytek: nr rej. СК 182
Ilustracja
Cerkiew i dzwonnica (2009)
Państwo

 Serbia

Miejscowość

Stari Ras

Wyznanie

prawosławie

Kościół

Serbski Kościół Prawosławny

Wezwanie

śś. Piotra i Pawła

Położenie na mapie Serbii
Mapa konturowa Serbii, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Cerkiew śś. ApostołówPiotra i Pawła w Rasie”
Ziemia43°09′27,5″N 20°31′46,1″E/43,157639 20,529472

Cerkiew śś. Apostołów Piotra i Pawła w Rasie (serb. Crkva Svetih apostola Petra i Pavla) – najstarsza zachowana cerkiew w Serbii, pochodząca z około IX wieku, położona w Starim Rasie, wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Historia

Pod fundamentami cerkwi odkryto kurhan z pochówkiem pochodzącym z epoki brązu, a także pochówek lokalnego arystokraty z VI wieku n.e.[1] i baptysterium z VI wieku[2]. Przy cerkwi działał najstarszy serbski monaster, założony w IX wieku[3], a zachowana świątynia jest najstarsza na terenie dzisiejszej Serbii[4] i Bałkanów[2], pochodzi z VIII[5], IX[6] lub X wieku[2], prawdopodobnie przed przejściem Serbów na chrześcijaństwo[7]. część prezbiterium pochodzi z XII wieku[8]. Jej powstanie przypisywano uczniowi św. Pawła – Tytusowi[9]. Świątynia była kościołem biskupów serbskich i siedzibą arcybiskupstwa[8], ochrzczono w nim żupana Stefana Nemanię[10]. W kościele odbyły się dwa synody w XII wieku, na pierwszym postanowiono wygnać bogomiłów[8]. Renowacja świątyni została przeprowadzona w 1718 roku[8]. Była ona wykorzystywany jako turecki magazyn wojskowy[8]. Odrestaurowano ją po II wojnie światowej[8].

Na początku XIV wieku król Stefan Urosz II Milutin podarował kościołowi staurotekę, obecnie jest ona przechowywana w klasztorze św. Dominika w Dubrowniku[11].

Kościół wraz z kompleksem średniowiecznego Rasu został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1979 roku[12].

Architektura

Kościół znajduje się 2 km na północ od miasta Novi Pazar[12]. Świątynia została wzniesiona na planie czwórliścia[10] z kamienia w stylu protoromańskim, charakterystycznym dla rejonu leżącego nad wschodnim Adriatykiem[13].

Od wschodniej strony do kościoła przylega rotunda z półokrągłą absydą[10]. Ściany rotundy kościoła są pokryte malowidłami[5] z różnych okresów: IX, X, XII i XIII wieku[10]. Jeden z męczenników jest przedstawiony jako postać o zdecydowanym spojrzeniu[14].

Świątynię otacza cmentarz z nagrobkami pochodzącymi z XVIII–XIX wieku[10]. Większość nagrobków jest w kształcie krzyża, zdarzają się także nagrobki w kształcie konturów ludzkiej głowy[12].

Galeria

Przypisy

  1. ↑ Мила Поповић-Живанчевић, Condition of the Cultural and Natural Heritage in the Balkan Region: Proceedings of the Regional Conference Held in Kladovo, Serbia from 23th to 27th October 2006, National Museum in Belgrade, 2007, s. 498, ISBN 978-86-7269-090-3 [dostęp 2024-01-07] (ang.).
  2. 1 2 3 Stari Ras and Sopoćani [online], UNESCO World Heritage Centre [dostęp 2024-01-13] (ang.).
  3. ↑ Serbian Orthodox Church: Its Past and Present, Serbian Patriarchy, 1965, s. 11 [dostęp 2024-01-07] (ang.).
  4. ↑ Birgitta Gabriela Hannover Moser, Serbien: Natur und Kultur zwischen Vojvodina und Balkangebirge, Trescher Verlag, 2017, s. 399, ISBN 978-3-89794-351-3 [dostęp 2024-01-07] (niem.).
  5. 1 2 Augustine Casiday, The Orthodox Christian World, Routledge, 21 sierpnia 2012, s. 131, ISBN 978-1-136-31484-1 [dostęp 2024-01-13] (ang.).
  6. ↑ Jelena Bogdanovic, The Framing of Sacred Space: The Canopy and the Byzantine Church, Oxford University Press, 19 czerwca 2017, XX, ISBN 978-0-19-046519-3 [dostęp 2024-01-13] (ang.).
  7. ↑ Serb World, Neven Publishing Corporation, 1979, s. 26 [dostęp 2024-01-13] (ang.).
  8. 1 2 3 4 5 6 Kunstdenkmäler in Jugoslawien : ein Bildhandbuch, Lazar Trifunović (Erläuterungen und Bildauswahl), Dušan Tasić (Aufnahmen), Edith Netzband (Serbokroatischen übersetzt), t. Bd. 1, (A-O), Sammlung Kunstdenkmäler in den Sozialistischen Ländern, Leipzig: Edition Leipzig, 1981, s. 393 (niem.).
  9. ↑ Jovan Ilić, The Serbian Question in the Balkans, Faculty of Geography, University of Belgrade, 1995, s. 151, ISBN 978-86-82657-01-9 [dostęp 2024-01-13] (ang.).
  10. 1 2 3 4 5 Holy Apostles Peter and Paul Church [online], www.blagofund.org [dostęp 2024-01-13].
  11. ↑ Danica Popović, Ризница спасења: Култ реликвија и српских светих у средњовековној Србији, Balkanološki institut SANU, 5 czerwca 2018, s. 374, ISBN 978-86-7179-104-5 [dostęp 2024-01-13] (serb.).
  12. 1 2 3 Church of the Holy Apostles Peter and Paul [online], Atlas Obscura [dostęp 2024-01-13] (ang.).
  13. ↑ Radovan Samardžić, Milan Duškov, Serbs in European Civilization, Nova, 1993, s. 93, ISBN 978-86-7583-015-3 [dostęp 2024-01-13] (ang.).
  14. ↑ Martha Levine, Perception of Beauty, BoD – Books on Demand, 25 października 2017, s. 26, ISBN 978-953-51-3581-4 [dostęp 2024-01-07] (ang.).
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.