Diecezja wileńska (Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP)

Diecezja wileńska – jednostka organizacyjna Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w Rzeczypospolitej Polskiej istniejąca w II Rzeczypospolitej od 1936 i grupująca parafie tego Kościoła zlokalizowane na obszarze województw białostockiego i wileńskiego^[1]. Siedziba diecezji znajdowała się w Wilnie^[2].

25 listopada 1936 przez prezydenta podpisany został dekret o stosunku państwa do Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w II Rzeczypospolitej, regulujący sytuację prawna tego związku wyznaniowego, która do tej pory opierała się na pochodzącym sprzed 1918 ustawodawstwie państw zaborczych. Dekret został zatwierdzony przez Radę Ministrów 17 grudnia 1937. W wyniku jego wprowadzenia dokonano również zmian w strukturze administracyjnej Kościoła — na jego mocy zlikwidowano dotychczas istniejącą superintendenturę północno-wschodnią, obejmującą parafie z terenów wschodnich województw. Należące do niej do tej pory zbory zostały włączone do nowo utworzonych diecezji: wileńskiej i wołyńskiej, a częściowo także do diecezji lubelskiej oraz warszawskiej^[3].

W skład diecezji wileńskiej weszły parafie w Białymstoku, Grodnie, Łomży, Suwałkach, Wilnie i Wiżajnach. W wyniku reorganizacji filiał w Michałowie należący do parafii w Grodnie zgodnie z dekretem z 25 listopada 1936 przeszedł pod administrację parafii w Białymstoku. Ponadto powołano też wówczas nowy filiał w Grajewie podległy parafii w Łomży^[4][5].

Nowe diecezje zostały ostatecznie uformowane w 1937. 30 kwietnia 1937 miało miejsce zebranie senioralne w Wilnie, podczas którego dokonano wyboru seniora diecezji, którym został ks. Zygfryd Loppe z Wilna, natomiast stanowisko konseniora objął ks. Benno Kraeter z parafii w Białymstoku^[2].

• ElżbietaE. Alabrudzińska ElżbietaE., Kościoły Ewangelickie na kresach wschodnich II Rzeczypospolitej, Toruń: Wydawnictwo Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, 1999, ISBN 978-83-231-1087-3 .