Doradca ds. bezpieczeństwa narodowego (Stany Zjednoczone)

Asystent prezydenta do spraw bezpieczeństwa narodowego (ang. Assistant to the President for National Security Affairs), potocznie znany jako doradca ds. bezpieczeństwa narodowego (National Security Advisor) – główny doradca prezydenta Stanów Zjednoczonych w szeroko rozumianych sprawach bezpieczeństwa narodowego.

W odróżnieniu np. od ambasadora przy ONZ czy szefa sztabu Białego Domu, nie posiada rangi członka gabinetu, więc jego nominacja nie musi być zatwierdzana przez Senat. Zasiada za to w Krajowej Radzie Bezpieczeństwa oraz należy do pracowników kancelarii prezydenta. W okresie kryzysów jego rola polega na informowaniu prezydenta na bieżąco o wydarzeniach z nim związanych.

Rola i władza

Rola i faktyczne wpływy doradców były w historii bardzo różne, co było niejako kwestią indywidualną w każdym przypadku. Henry Kissinger, który pełnił tę funkcję w okresie prezydentury Richarda Nixona i Geralda Forda (1969–1974), uchodził, w opinii zdecydowanej większości zarówno „wtajemniczonych”, jak i opinii publicznej, za faktycznego architekta i kierownika amerykańskiej polityki zagranicznej (przyznawał to potem sam Nixon), podczas gdy sekretarz stanu William P. Rogers był pozbawionym wpływów figurantem. Zresztą w okresie od 1973 do 1974 łączył to stanowisko z urzędem sekretarza stanu.

Innym bardzo wpływowym doradcą był Zbigniew Brzeziński za rządów Jimmy’ego Cartera (1977–1981), który był ustawicznie skonfliktowany z dwoma sekretarzami stanu w tym okresie: Cyrusem Vance’em i Edmundem Muskiem na tle tego, do kogo należeć ma prymat w kształtowaniu polityki (jednak w przypadku Brzezińskiego nie uważano jednoznacznie, aby to któraś ze stron miała wyłącznie ów prymat).

Condoleezza Rice, pełniąca tę funkcję podczas pierwszej kadencji (2001–2005) George’a W. Busha, również uchodziła za jedną z najbardziej wpływowych osób w administracji w tym zakresie (obok wiceprezydenta Dicka Cheneya i sekretarza obrony Donalda Rumsfelda). W opinii wielu sekretarz stanu Colin Powell nie odgrywał w związku z tym faktycznej roli.

Lista doradców ds. bezpieczeństwa narodowego

Lp. DoradcaOkresPrezydent
1 Robert Cutler1953–1955Dwight D. Eisenhower
2 Dillon Anderson1955–1956
William Jackson1956
3 Robert Cutler1957–1958
4 Gordon Gray1958–1961
5 McGeorge Bundy1961–1966John F. Kennedy, Lyndon Johnson
6 Walt Rostow1966–1969Lyndon Johnson
7 Henry Kissinger1969–1974Richard Nixon
8 Brent Scowcroft1974–1977Gerald Ford
9 Zbigniew Brzeziński1977–1981Jimmy Carter
10 Richard V. Allen1981–1982Ronald Reagan
James W. Nance[1] 1981-1982
11 William P. Clark Jr.1982–1983
12 Robert McFarlane1983–1985
13 John Poindexter1985–1986
14 Frank Carlucci1986–1987
15 Colin Powell1987–1989
16 Brent Scowcroft1989–1993George H.W. Bush
17 Anthony Lake1993–1997Bill Clinton
18 Sandy Berger1997–2001
19 Condoleezza Rice2001–2005George W. Bush
20 Stephen Hadley2005–2009
21 James L. Jones2009–2010 Barack Obama
22 Thomas E. Donilon2010–2013
23 Susan Rice2013–2017
24 Michael T. Flynn2017 Donald Trump
Keith Kellogg 2017
25 H.R. McMaster 2017-2018
26 John R. Bolton 2018
Charles Kupperman 2019
27 Robert O’Brien 2019-2021
28 Jake Sullivan 2021–2025 Joe Biden
29 Michael Waltz 2025– Donald Trump

Przypisy

  1. Jako zastępca doradcy.