Dwór w Kulicach

dwór w Kulicach
Zabytek: nr rej. A-2009 z 26.09.1990
ilustracja
Państwo

 Polska

Województwo

 zachodniopomorskie

Miejscowość

Kulice

Typ budynku

dwór

Położenie na mapie województwa zachodniopomorskiego
Mapa konturowa województwa zachodniopomorskiego, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „dwór w Kulicach”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, u góry po lewej znajduje się punkt z opisem „dwór w Kulicach”
53,661698°N 15,182697°E/53,661698 15,182697

Dwór w Kulicach – zabytkowy[1], klasycystyczny dwór w Kulicach, wybudowany około roku 1848 przez Bernharda von Bismarcka, starszego brata cesarza Otto von Bismarcka, który przez wiele lat pełnił funkcję landrata (starosty) powiatu nowogardzkiego[2][3].

Historia

Dwór pierwotnie zaprojektowano w stylu klasycystycznym[3], a zbudowany został na planie podkowy z wykorzystaniem fundamentów wcześniejszej budowli[4]. Od połowy XIX wieku dwór przeszedł liczne przebudowy i modernizacje[5]. Obecny budynek jest bezstylowy, powiększony dobudówkami. Bezpośrednio po II wojnie światowej zespół podworski przeszedł w ręce Państwowych Nieruchomości Ziemskich[5], a w roku 1949 utworzono Państwowe Gospodarstwa Rolne, Kombinat Rolniczy w Nowogardzie. Znajdowało się tutaj centrum biurowe oraz mieszkania[3]. Po likwidacji Państwowych Gospodarstw Rolnych (PGR) w latach 90. XX wieku, teren z zabudowaniami przeszedł na własność Skarbu Państwa[3].

Philipp von Bismarck w 1973

W 1991 roku Philipp von Bismarck, następca ostatniego niemieckiego właściciela majątku, były przewodniczący Ziomkostwa Pruskiego i długoletni deputowany do Bundestagu i Parlamentu Europejskiego, zainteresował się Kulicami[6]. Zaproponował on projekt przekształcenia dworu w ośrodek konferencyjny, którego celem miało być wspieranie procesu pojednania polsko-niemieckiego. W 1993 roku Agencja Własności Rolnej Skarbu Państwa wydzierżawiła dworek w Kulicach Fundatia Europea Pomerania. W latach 1994–1995 budynek był poważnie zagrożony dewastacją. Dzięki inicjatywie byłego właściciela majątku, Philipa von Bismarcka oraz staraniom fundacji „Akademia Europejska Kulice-Külz” i przy wsparciu Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Republiki Federalnej Niemiec oraz Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej dwór odrestaurowano[3]. Otwarcie ośrodka odbyło się 23 września 1995 roku[5]. Do 2002 roku głównym organizatorem działalności ośrodka była Fundacja Akademia Europejska Kulice-Külz[3]. W 2002 roku zabytkowy park oraz dwór zostały przekazane na własność Uniwersytetowi Szczecińskiemu, który wraz z Fundacją kontynuował prowadzenie ośrodka do 2013 roku[3]. W roku akademickim 2015/2016 Uniwersytet Szczeciński wznowił działalność ośrodka, który obecnie jest wspierany przez stowarzyszenie Akademia Kulice, utworzone w 2015 roku. Od 1 czerwca 2021 roku w Kulicach funkcjonuje Międzynarodowy Ośrodek Badań Interdyscyplinarnych Uniwersytetu Szczecińskiego[3]. Organizowane tutaj konferencje dotyczą głównie wspólnej, polsko-niemieckiej przeszłości Pomorza.

Opis

Dwór w Kulicach jest budowlą klasycystyczną, parterowo-piętrową, murowaną i podpiwniczoną, o jedenastu osiach elewacji. Budynek nakryty jest dwuspadowym dachem z naczółkami. W połowie XIX wieku na osi środkowej dostawiono arkadowy ryzalit wejściowy, a ściany korpusu pokryto boniowaniem. W drugiej połowie XIX wieku dwór został rozbudowany o skrzydła północno-wschodnie i północno-zachodnie, oranżerię oraz łącznik pomiędzy korpusem głównym a skrzydłem północno-wschodnim. Elewacja północno-wschodniego skrzydła, pełniącego rolę nowej fasady, została zaakcentowana dwoma ryzalitami zwieńczonymi trójkątnymi szczytami, a drzwi i okna ozdobiono obramieniami. Wejście główne zostało przeniesione do nowego skrzydła, a dotychczasową sień przekształcono w reprezentacyjny salon z wyjściem na zewnątrz. Częściowo zachowały się elementy dawnej stolarki, futryny drzwi oraz drewniane schody, wspierane przez kanelowane kolumny podtrzymujące belkę stropową[5].

Dwór otoczony jest parkiem dworskim, w którym rośnie wiele ciekawych okazów drzew.

Przypisy

  1. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo zachodniopomorskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 stycznia 2025, s. 21.
  2. ↑ Czesław Piskorski, Pomorze Zachodnie, mały przewodnik, Warszawa: Wyd. Sport i Turystyka Warszawa, 1980, s. 170, ISBN 83-217-2292-X, OCLC 8032482.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 8 HISTORIA - Międzynarodowy Ośrodek Badań Interdyscyplinarnych, „Międzynarodowy Ośrodek Badań Interdyscyplinarnych” [dostęp 2025-01-24] [zarchiwizowane z adresu 2024-07-26] (pol.).
  4. ↑ Piotr Skurzyński, Pomorze, Warszawa: Wyd. Muza S.A., 2007, s. 101, ISBN 978-83-7495-133-3.
  5. 1 2 3 4 Kulice [online], Polskie Zabytki [dostęp 2025-01-24].
  6. ↑ Zamki i rezydencje na Pomorzu [online], www.pomorskiezamki.pl [dostęp 2025-04-01].
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.