Dziwogłówka wiosenna

Dziwogłówka wiosenna

Eubranchipus grubii
(Dybowski, 1860)
Eubranchipus grubii (juv.)
Systematyka
Domena	eukarionty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Podtyp	skorupiaki
Gromada	skrzelonogi
Rząd	bezpancerzowce
Rodzina	Chirocephalidae
Rodzaj	Eubranchipus
Gatunek	dziwogłówka wiosenna
Synonimy
Branchipus grubii Dybowski, 1860[1] Branchipus hungaricus Chyzer, 1861[1] Chirocephalopsis grubii (Dybowski, 1860)[1] Chirocephalus grubii (Dybowski, 1860)[1] Eubranchipus (Siphonophanes) grubii (Dybowski, 1860)[1]

Dziwogłówka wiosenna (Eubranchipus grubii syn. Siphonophanes grubii, czasami pisane grubei) – należy, analogicznie jak zadychra, do podrzędu liścionogów właściwych (Euphyllopoda, bezpancerzowce Anostraca). Występuje w małych zbiornikach okresowych i stawach o dnie pokrytym opadłymi liśćmi.

Budową ciała przypomina zadychrę. Osiąga długość 12–28 mm. Dziwogłówki są filtratorami. Dymorfizm płciowy jest wyraźny w budowie głowy, samce opatrzone są długimi wyrostkami na czole i większymi głowami, sprawniej pływające, samice są dłuższe i smuklejsze, mniej sprawnie pływają^[2].

Znaleźć ją można wczesną wiosną (od marca do maja) w towarzystwie przekopnicy wiosennej (Lepidurus apus), wśród owadów wodnych o wiosennym cyklu rozwojowym (np. Grammotaulius nitidus, Limnephilus stigma). Dziwogłówki są zwierzętami zimnolubnymi. Długość życia uzależniona jest od przebiegu średnich temperatur w danym roku czy strefie klimatycznej. Przy temperaturze 5,2 °C przeżywa do 90 dni, a przy temperaturze 7,8 °C już tylko 78. Jeszcze krócej przy temperaturze 13,5 °C – zaledwie 50 dni. Larwy wylęgają się już po 2 godzinach od zalania wodą. Dalszy rozwój jest również szybki^[3]. Dziwogłówki nie występują w zbiornikach stałych, w których dodatkowo populacja byłaby ograniczana drapieżnictwem ryb^[2].

Występuje u nich zapłodnienie wewnętrzne. Podczas kopulacji samiec obejmuje od dołu (czyli od grzbietu) samicę swoimi odnóżami pływnymi i tak zgina odwłok, że wyrostkiem umieszczonym w pobliżu jego nasady dotyka zakończenia komory lęgowej samicy^[2]. Jaja dojrzewają ok. 6–8 dni, początkowo są białawe, dojrzałe mają czerwoną barwę i ok. 0,25 mm średnicy. Bezpośrednio przed złożeniem jaj samica zrzuca wylinkę. Za jednym razem składa ona ok. 50 jaj. Zaraz po złożeniu jaj dochodzi do kopulacji^[2]. Do rozwoju jaja tych skorupiaków wymagają przesuszenia i przemrożenia. Można traktować to jako przystosowanie do sytuacji, gdy np. po letniej burzy zostanie na kilka dni zalany zbiornik okresowy. Wylęgłe wówczas larwy zginęłyby, nie kończąc rozwoju.

• Eugeniusz Grabda (red.), 1985. Zoologia, bezkręgowce, tom II, część pierwsza (wydanie drugie zmienione), PWN, Warszawa 1985.
• Tomasz Wilanowski: Bezpancerzowce i tarczowce w akwarium (przedruk elektroniczny z „Akwarium” 3/88). [dostęp 2007-11-13]. (pol.).

• Dziwogłówka wiosenna (Eubranchipus grubii, Siphonophanes grubii, fairy shrimp) – wideo na YouTube