Egzekucja więźniów KL Buchenwald w Poppenhausen

Egzekucja więźniów Buchenwaldu która odbyła się 11 maja 1942 koło szosy łączącej miejscowości Poppenhausen i Einöd w powiecie Hildburghausen była przeprowadzoną przez Gestapo akcją zastraszenia pracujących w okolicy robotników przymusowych.

Koło szosy, w odległości około dwóch kilometrów na północ od Poppenhausen i trzech kilometrów na wschód od Hellingen znajduje się wzniesiony w latach 1966-1967 tuż obok dawnej granicy między RFN i NRD, pomnik upamiętniający dokonaną na polecenie Heinricha Himmlera egzekucję dziewiętnastu więźniów z KL Buchenwald i jednego polskiego robotnika przymusowego Jana Sówki^[1].

Wydarzeniem, które stało się zaczątkiem tragedii, było zabicie w tym lesie w dniu 26 kwietnia 1942 przez dwóch polskich robotników przymusowych – Jana Sówkę i Mikołaja Stadnika – wachmistrza żandarmerii Albina Gottwalta, który uprzednio ich dotkliwie pobił^[2]. Mikołajowi Stadnikowi udało się uciec, Jan Sówka został schwytany na dworcu kolejowym w Bambergu.

Egzekucja odbyła się na trzech w tym celu zbudowanych szubienicach. Przy egzekucji byli obecni pracujący w okolicy polscy robotnicy przymusowi, a także miejscowi radni gminni i powiatowi oraz działacze państwowi i partyjni^[3].

W roku 2012 emerytowany pracownik budownictwa z Hildburghausen, Bernd Ahnicke^[4], zainteresował się tym wydarzeniem i przeprowadził szczegółowe badania w archiwach zarówno miejscowych, jak i w obozie w Buchenwaldzie. Udało mu się ustalić nazwiska i dane osobowe wszystkich ofiar egzekucji i z jego inicjatywy na istniejącym pomniku umieszczono dodatkową kamienną tablicę z ich nazwiskami. Uroczyste odsłonięcie tej tablicy odbyło się 11 maja 2014^[5], w 72 rocznicę egzekucji, w obecności rodzin pomordowanych, których adresy udało się ustalić dzięki poszukiwaniom, prowadzonym przez nauczycielkę języka niemieckiego z Zespołu Szkół Technicznych w Kolnie, Urszulę Banach. Jednym z obecnych na uroczystości był świadek zbrodni 94-letni Kazimierz Grzybowski^[6].

21 marca 2015 Telewizja Trwam nadała program poświęcony pamięci ofiar egzekucji w Poppenhausen, w którym Urszula Banach opowiedziała historię ustalenia nazwisk ofiar i ich miejsc pochodzenia oraz nawiązania kontaktu z ich rodzinami i zaproszenia ich do udziału w uroczystości odsłonięcia tablicy.

• 
  Więźniowie przed egzekucją
• 
  Budowa szubienic
• 
  Jan Sowka
• 
  Pomnik
  stan z roku 2013
• 
  Odsłonięcie tablicy pamiątkowej
• 
  Odsłonięcie tablicy pamiątkowej
• 
  Odsłonięcie tablicy pamiątkowej
• 
  Pomnik
  stan z roku 2014