Fabryka Kabli Ożarów

Po pierwszym roku kapitał spółki został zwiększony do kwoty 3,5 mln zł. W 1931 uruchomiono produkcję kabli elektroenergetycznych i telekomunikacyjnych. W 1933 uruchomiona została kolejna hala do której przeniesiono maszyny i urządzenia z zakładu „Siemensa” z Rudy Pabianickiej. W 1937 wyprodukowano kabel telefoniczny dalekosiężny podmorski o długości 20 km w jednym odcinku. Został ułożony na trasie Oksywie-Hel ze specjalnie do tego celu przygotowanego statku i pod nadzorem pracowników z Ożarowa. W 1938 zatrudnionych było 600 robotników i 100 urzędników i wyprodukowano 10 tys. ton wyrobów^[4].

W czasie kampanii wrześniowej ożarowska fabryka została zbombardowana i spaliły się magazyny. Z ramienia władz okupacyjnych kierownictwo w fabryce objęli przedstawiciele firmy „Felten&Guilleaume”. W 1940 zostały odbudowane spalone hale a w 1941 postawiona została kolejna hala. W letnich miesiącach 1944, wobec zbliżającego się frontu Niemcy wywieźli z Ożarowa wszelkie nadające się do zdemontowania maszyny i urządzenia^[5].

Po upadku powstania warszawskiego, w październiku 1944 na terenie zakładu funkcjonował przejściowy obóz jeniecki dla żołnierzy Armii Krajowej, którzy następnie wagonami kolejowymi byli wywożeni do obozów na terenie Niemiec. W styczniu 1945 teren fabryki został zaminowany i przygotowany do wyburzenia. 16 stycznia, wykorzystując popłoch i zamieszanie Niemców, robotnik Ignacy Chudzik poprzecinał przewody detonacyjne^[6].

Po wyzwoleniu, dopiero w 1947 dotarły pierwsze transporty maszyn z rewindykacji. Produkcja w fabryce uruchomiona została w 1949. W kolejnych latach rozbudowywano ożarowski zakład^[7]:

• w 1950 wzniesiono budynek dla technikum kablowego, który następnie przeznaczono na biurowiec. W tym czasie postawiono również budynek dla Centralnego Biura Konstrukcji Kablowych,
• w 1952 zakończono budowę nowej hali,
• w 1953 zakończono budowę drugiej hali w której znalazły się maszyny do produkcji przewodów o izolacji gumowej i z tworzyw sztucznych,
• w 1955 wybudowano odlewnie miedzi
• w 1963 zakończono rozbudowę głównej hali produkcyjnej.

W 1947 Fabryka Kabli w Ożarowie (FKO) została połączona z zakładem należącym do Towarzystwa Przemysłowego „Kabel” SA w Warszawie przy ulicy Kaczej. Połączone zakłady przyjęły nazwę "Warszawskie Zakłady Wytwórcze Materiałów Elektrotechnicznych"^[8].

Do końca lat 60. XX wieku zrealizowano w FKO^[9]:

• opanowanie produkcji dalekosiężnych kabli symetrycznych o izolacji styrofleksowej,
• opanowanie technologii ciągłej wulkanizacji gumy,
• wykonanie pierwszego w kraju kabla dalekosiężnego, współosiowego normalnowymiarowego 2,6/9,5 (8,5 MHz), będącego wspólnym dziełem konstruktorów i technologów Fabryki i CBKK,
• uruchomienie produkcji kabli elektroenergetycznych i sygnalizacyjnych o izolacji i powłoce z polwinitu (plastyfikowanego polichlorku winylu),
• uruchomienie produkcji telefonicznych kabli stacyjnych i zakończeniowych o izolacji i powłoce z polwinitu.

W latach 70 XX wieku zrealizowano kolejne inwestycje w ożarowskiej fabryce^[10].

• zakup, montaż i rozruch trzech nowoczesnych linii wytłaczarkowych firmy General (Anglia) w latach 1970-71,

• zakup w 1971 roku w firmie Harden (Anglia) krajarki oraz drukarki do papieru służącego do izolowania żył telefonicznych kabli miejscowych,

• w 1972 roku zakup pierwszej w Polsce prasy ślimakowej do ołowiu firmy Sandelin ze Szwecji,
• budowa i wyposażenie hali produkcyjnej w latach 1974–76,

W latach 1975-77 w oparciu o kontrakt z francuskim konsorcjum SAT/SERET zrealizowano inwestycję „pod klucz” Zakład Kabli Telekomunikacyjnych. Był to na ówczesne czasy najbardziej nowoczesny tego typu obiekt na świecie^[11].

W latach 80. XX wieku rozbudowano bazę socjalną dla pracowników^[12]:

• przygotowano hotel pracowniczy dla 160 pracowników,
• adaptowano dwie kondygnacje biurowca na zakładową przychodnię zdrowia,
• adaptowano drugi dziesięciopiętrowy wieżowiec na 106 mieszkań,
• rozpoczęto budowę siedmiu czteropiętrowych bloków mieszkalnych, tworzących kompleks osiedlowy, który zakończono w 1991 roku,
• adaptowano hotel pracowniczy na mieszkania rodzinne w 1994 roku.

W 1989 uruchomiono produkcję kabli światłowodowych. Produkowano je w dwóch technologiach^[13]:

• rozetowa, oparta na maszynach firmy SAT (Francja),
• tubowa, oparta na maszynach firmy Rosendahl (Austria).

W 1993 FKO uzyskała certyfikat jakości zgodny z międzynarodową normą ISO 9002, przyznany przez British Approvals Service for Cables (BASEC)^[14]. Sytuacja finansowa FKO w drugiej połowie lat 90. XX wieku byłą na tyle dobra, że w 1997 podjęto decyzję o uruchomieniu produkcji kabli elektroenergetycznych o izolacji z polietylenu usieciowanego na napięcia do 36/66 kV^[15].

Odbiorcami produkcji ożarowskiej fabryki były kraje takie jak: Wielka Brytania, Niemcy, Jugosławia, Meksyk, Irak, Iran, Egipt, Arabia Saudyjska, Libia, Liban, Chiny, Kuwejt, Jemen, Francja, Maroko, Algieria, Stany Zjednoczone, Grecja, Turcja, Rosja^[16].

1 maja 1997 FKO została przekształcona z Przedsiębiorstwa Państwowego w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa. W styczniu 1998 akcjonariuszami była spółka giełdowa Elektrim S.A. oraz Spółka Pracownicza FK Ożarów Sp. z o.o. i Polski Fundusz Przedsiębiorczości. W 1999 Elektrim stworzył holding trzech fabryk kabli Elektrim Kable S.A. w składzie: Bydgoska Fabryka Kabli, Fabryka Kabli Ożarów i Fabryki Kabli Załom^[17].

Na początki stycznia 2002 Holding Elektrim Kable S.A. został sprzedany firmie Tele-Fonika KFK S.A. z Krakowa^[17].

Nowy właściciel, w krótkim czasie, ogłosił decyzję o likwidacji fabryki w Ożarowie. Pracownicy FKO nie zgodzili się aby dobrze prosperujący zakład, w którym pracowało dużo mieszkańców miasta, został zlikwidowany. Dnia 22 kwietnia 2002 został ogłoszony strajk^[18] w Fabryce Kabli w Ożarowie Mazowieckim. Strajk trwał 306 dni i był najdłuższym protestem pracowniczym. W jego trakcie prowadzono rozmowy i negocjacje na wielu szczeblach władzy. Mimo deklaracji właściciela FKO, że nikt nie będzie zwalniany i zakład nie będzie likwidowany, wszystkie jego działania zmierzały do tego celu. Obietnice składane pracownikom FKO były omijane jak również publiczne deklaracje Tele-Foniki KFK były przez nią łamane^[19].

26 listopada 2002 była podjęta próba siłowej pacyfikacji protestujących w obronie ożarowskiej fabryki.

Ostateczne zakończenie strajku miało miejsce 21 lutego 2003^[18] podpisaniem porozumienia gdzie sygnatariuszami byli:

• Agencja Rozwoju Przemysłu S.A.
• Nowa Fabryka Kabli Ożarów Sp.z.o.o.
• Telefonika Kable S.A.
• Miasto i Gmina Ożarów Mazowiecki
• Komitet Protestacyjny Pracowników FKO

W ostateczności na części dawnej Fabryki powstała Specjalna Strefa Ekonomiczna Euro-Park Wisłosan^[20] W części administracyjnej FKO umieszczona została siedziba starostwa powiatu warszawskiego zachodniego.

W okresie powojennym funkcję Dyrektora Naczelnego Fabryki Kabli w Ożarowie Mazowieckim sprawowali^[17]:

• Leon Szereszewski (1945–1947),
• Jerzy Adamski (1948),
• Waldemar Friling (1949),
• Tadeusz Paczesny (1949–1951),
• Franciszek Goczał (1951–1953),
• Stefan Parzeniecki (1953–1956),
• Edward Michalski (1956–1957),
• Sylwester Michalak (1957–1970),
• Waldemar Malecki (1970–1972),
• Ryszard Santarek (1972–1977),
• Stanisław Pilarowski (1977–1979),
• Tadeusz Wikło (1979–1981),
• Edward Posłuszny (1981–1992),
• Bogdan Zapaśnik (1992–1995),
• Edward Posłuszny (1995–1999),
• Grzegorz Gębala (1999–2001),
• Zenon Biczkowski (2001–2002).