Feliks Żochowski

Feliks Żochowski (ur. 15 sierpnia 1802 w Żeleźnikach, zm. 20 stycznia 1868 w Warszawie) – polski językoznawca, encyklopedysta oraz nauczyciel^[1] .

Urodził się w 1802 roku w Żeleźnikach w powiecie węgrowskim na Podlasiu, jako syn Elżbiety z domu Pogorzelskiej oraz Marcina. Był spokrewniony z Fryderykiem Chopinem, którego był kuzynem^[1] .

W latach 1817–1825 uczęszczał do Szkoły Wojewódzkiej w Lublinie. W okresie 1825–1828 studiował na Wydziale Nauk i Sztuk Pięknych Uniwersytetu Warszawskiego, uzyskując tytuł magistra nauk i sztuk pięknych. Podczas studiów pracował jako wychowawca Fryderyka Chopina^[1] .

W latach 1828–1830 był nauczycielem w Szkole Wydziałowej przy ulicy Królewskiej w Warszawie, a także w latach 1829–1830 oraz 1832–1848 w Szkole Rabinów w Warszawie. W latach 1831–1832 brał udział w powstaniu listopadowym, służąc w artylerii Gwardii Narodowej Wojska Polskiego^[1] .

Po upadku powstania powrócił do pracy dydaktycznej w warszawskiej Szkole Rabinów, a następnie nauczał w wielu innych placówkach oświatowych. W latach 1833–1841 pracował jako nauczyciel w Szkole Obwodowej przy ulicy Nowy Świat, w latach 1841–1842 w Szkole Powiatowej na Muranowie, w latach 1842–1848 w I Gimnazjum w Warszawie, w latach 1848–1860 w Instytucie Szlacheckim, w latach 1860–1862 w Szkole Powiatowej przy ulicy Rymarskiej. W latach 1862–1865 pełnił funkcję dyrektora Gimnazjum w Radomiu^[1] .

Zmarł w 1868 roku w Warszawie. Został pochowany na cmentarzu powązkowskim^[2] .

Był autorem publikacji z zakresu gramatyki języka polskiego:

• Części mowy odmieniające się przez przypadki (1838)^[3] ,
• Mównia języka polskiego (1852)^[3] [4] .

W połowie XIX wieku uchodził za eksperta w dziedzinie języka polskiego. Pełnił funkcję konsultanta przy redakcji wydań historycznych dokumentów. Historycy zwracali się do niego m.in. w sprawie analizy tekstów ustaw i praw Kazimierza Jagiellończyka z sejmu piotrkowskiego z 1447 roku, w celu wyjaśnienia znaczenia wyrazów nieznanych Samuelowi Lindemu, autorowi Słownika języka polskiego^[5] .

Był także encyklopedystą – pisał hasła z zakresu języka polskiego do 28-tomowej Encyklopedii Powszechnej Orgelbranda (1859–1868). Jego nazwisko widnieje w tomie I z 1859 roku na liście autorów haseł^[6] .

• Adam Massalski: "Słownik biograficzny. Nauczyciele szkół średnich rządowych męskich w Królestwie Polskim 1833–1862". Warszawa: Rytm, 2007, s. 488. ISBN 978-83-7399-315-0.
• Praca zbiorowa: Encyklopedia Powszechna tom I. Warszawa: Samuel Orgelbrand, 1859.
• S. Szenic: "Cmentarz Powązkowski 1851–1890 zmarli i ich rodziny". Warszawa: 1979.
• Feliks Żochowski: "Mownia języka polskiego". Warszawa: Orgelbrand, 1852.
• Władysław Wójcicki: "Historya literatury polskiey w zarysach" t. IV. Warszawa: Gustaw Sennewald, 1861, s. 863.
• Władysław Wójcicki: "Statuta polskie w Wiślicy złożone". Warszawa: Drukarnia Komissji Rządowej Sprawiedliwości, 1847.

• Publikacje Feliksa Żochowskiego w bibliotece Polona