Feliks Pogorzelski

Feliks Pogorzelski
kapitan uzbrojenia kapitan uzbrojenia
Data i miejsce urodzenia

5 października 1894
Pogorzele

Data i miejsce śmierci

13 lub 14 kwietnia 1940
Katyń

Przebieg służby
Siły zbrojne

Armia Imperium Rosyjskiego
Wojsko Polskie

Formacja

I Korpus Polski

Główne wojny i bitwy

I wojna światowa,
wojna polsko-bolszewicka,
II wojna światowa:

Odznaczenia
Krzyż Walecznych (1920–1941, czterokrotnie) Medal Niepodległości Krzyż Kampanii Wrześniowej 1939
Odznaka pamiątkowa „Orlęta”

Feliks Pogorzelski (ur. 5 października 1894 w Pogorzelu[1], zm. 13 lub 14 kwietnia[2] 1940 w Katyniu) – polski inżynier chemik, kapitan rezerwy uzbrojenia Wojska Polskiego, kawaler Krzyża Walecznych, ofiara zbrodni katyńskiej[3].

Życiorys

W latach 1910–1915 był uczniem Wileńskiej Szkoły Chemiczno-Technicznej, po której ukończeniu podjął naukę w Charkowskim Instytucie Technologicznym. Studia przerwał z powodu wcielenia 6 kwietnia 1916 do armii. Początkowo służył w stacji szkolnej w Charkowie, następnie w odbył szkolenie w Szkole Wojskowej w Czuhujiwie. 1 października 1916 został chorążym ze starszeństwem od 1 maja i znalazł się w 164 Pułku Piechoty, w którym służył do 19 listopada 1917, a następnie – do 22 czerwca 1918 – w I Korpusie Polskim w Rosji (m.in. w Legii Rycerskiej i 1 Pułku Inżynieryjnym), po czym został zdemobilizowany, jednak 11 listopada tego samego roku wstąpił do Wojska Polskiego. Początkowo służył w Legii Akademickiej, jeszcze w tym samym roku przeniesiony do batalionu garnizonowego. 9 stycznia 1919 został wcielony do 1 Batalionu Strzelców, wyruszając na front galicyjski, na którym uczestniczył w siedmiu bitwach, m.in. jako członek 6 Pułku Strzelców. Uczestniczył w obronie Bełza (w tym czasie został członkiem 36 Pułku Piechoty Legii Akademickiej) oraz dwóch ofensywach galicyjskich.

Od 9 września do 15 października 1920 uczestniczył w wojnie polsko-bolszewickiej (głównie na froncie północno-wschodnim, krótko we wrześniu 1920 także na południowym), w bitwie pod Szpakowszczyzną został ranny. Od 21 września 1919 dowodził 8 Kompanią, a od 1 listopada 5 Kompanią 36 pp. Z dniem 1 grudnia 1919 został mianowany porucznikiem piechoty[4]. 21 grudnia 1920 został zatwierdzony w stopniu porucznika piechoty w grupie oficerów „byłych Korpusów Wschodnich i armii rosyjskiej”[5]. 5 stycznia 1921 otrzymał bezterminowy urlop w związku z podjęciem studiów. Znajdował się w następnych latach w stopniu porucznika rezerwy[6] ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919 i 3479 lokatą w korpusie oficerów piechoty[7]. W 1930 został przeniesiony z korpusu oficerów piechoty do korpusu oficerów uzbrojenia i otrzymał przydział do 7 Oddziału Służby Uzbrojenia[8], podlegał wówczas pod PKU Gniezno[9]. Z dniem 2 stycznia 1932 i 1 lokatą został awansowany do stopnia kapitana rezerwy uzbrojenia[1][10].

W 1926 uzyskał dyplom inżyniera chemika na Politechnice Warszawskiej, w międzyczasie pracując w ramach praktyk. Od kwietnia 1926 pracował w cukrowni w Gnieźnie, a 1 lipca 1939 został wicedyrektorem cukrowni w Żninie[11][12].

28 sierpnia 1939 został powołany jako rezerwista do wojska. Po agresji ZSRR na Polskę 17 września 1939 został wzięty do niewoli. Według stanu z kwietnia 1940 był jeńcem obozu w Kozielsku. Między 11 a 12 kwietnia 1940 przekazany do dyspozycji naczelnika smoleńskiego obwodu NKWD[2] – lista wywózkowa 022/2 poz 58, nr akt 2312[13] z 9 kwietnia 1940[2]. Został zamordowany między 13 a 14 kwietnia 1940 przez NKWD w lesie katyńskim[2]. Podczas ekshumacji prowadzonej przez Niemców w 1943 wpis w księdze czynności pod datą 8 maja 1943[14]. Figuruje liście AM-206-1448 jako nierozpoznany kapitan i Komisji Technicznej PCK GARF-49-01448 – jako nierozpoznany porucznik. Przy szczątkach w mundurze kapitana znaleziono wizytówki, dwa rozkazy wymarszu i listy z nadawcą J. Pogorzelski, Zein (Żnin) cukrownia[15][16][17].

Znajduje się na liście ofiar opublikowanej w „Gońcu Krakowskim” nr 116 i „Nowym Kurierze Warszawskim” nr 127. W 1943 i 1946 żona poszukiwała informacji przez Biuro Informacji i Badań PCK w Warszawie. W 1954 Sąd Powiatowy w Toruniu uznał go za zmarłego z dniem 31 grudnia 1946.

Wiosną 1943 Komisja Techniczna Polskiego Czerwonego Krzyża ekshumowała zwłoki ze zbiorowego dołu i pochowała w bratniej mogile. Pochowany na Polskim Cmentarzu Wojennym w Katyniu, symboliczny grób znajduje się na Centralnym Cmentarzu Komunalnym w Toruniu[18].

Życie prywatne

Syn Konstantego i Władysławy z Wrzosków[1]. Od 1933 żonaty z Jadwigą z domu Arendt (1898–1988, polonistka), miał córki: Annę Mordarską (1934–2018, stomatolog), Ewę Pogorzelską (1936–2011, polonistka, działaczka toruńskiej „Solidarności”[19]) i Marię Kucharską (ur. 1939, pielęgniarka i pedagog).

Upamiętnienie

  • Minister obrony narodowej Aleksander Szczygło decyzją Nr 439/MON z 5 października 2007 awansował go pośmiertnie na stopnień majora. Awans zostały ogłoszone 9 listopada 2007, w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”
  • Krzyż Kampanii Wrześniowej – zbiorowe, pośmiertne odznaczenie pamiątkowe wszystkich ofiar zbrodni katyńskiej (1 stycznia 1986)

Odznaczenia

Zobacz też

Przypisy

  1. 1 2 3 Kiński i inni, Katyń, Księga Cmentarna, 2000, s. 489.
  2. 1 2 3 4 УБИТЫ В КАТЫНИ, Москва Общество «Мемориал» – Издательство «Звенья» 2015, s. 599.
  3. ↑ Jędrzej Tucholski, Mord w Katyniu, 1991, s. 194.
  4. ↑ „Dziennik Personalny” (R. 1, nr 25), Warszawa, 7 lipca 1920, s. 554.
  5. ↑ „Dziennik Personalny” (R. 2, nr 2), Warszawa, 15 stycznia 1921, s. 93.
  6. ↑ Druga lista oficerów rezerwowych WP, Warszawa, styczeń 1922, s. 10.
  7. ↑ Rocznik Oficerski, Warszawa 1923, s. 519.
  8. ↑ „Dziennik Personalny” (R. 11, nr 17), Warszawa, 19 grudnia 1930, s. 391.
  9. ↑ „Dziennik Personalny” (R. 14, nr 2), Warszawa, 8 lutego 1933, s. 26.
  10. ↑ „Dziennik Personalny” (R. 13, nr 3), Warszawa, 1 lutego 1932, s. 104.
  11. ↑ Mogliby mieszkać wśród nas do dziś [online], palukitv.pl, 10 stycznia 2007 [dostęp 2020-01-23].
  12. ↑ Katyń. Lista naszych. Kogo brak? [online], pomorska.pl, 16 kwietnia 2010 [dostęp 2020-01-23].
  13. ↑ J. Tucholski, op cit, s. 643.
  14. ↑ Auswaertiges Amt – Amtliches Material Zum Massenmord Von Katyn, Berlin 1943, s. 199. (niem.)
  15. ↑ The Katyn Forest Massacre, Washington 1952, s. 136. (ang.)
  16. ↑ Auswaertiges Amt – Amtliches Material Zum Massenmord Von Katyn, Berlin 1943, s. 206
  17. ↑ Listy katyńskie w zasobie Archiwum Państwowego w Lublinie – Archiwum Państwowe w Lublinie [online] [dostęp 2020-01-23] [zarchiwizowane z adresu 2019-04-07].
  18. ↑ Śp. Jadwiga Pogorzelska [online], Grobonet [dostęp 2020-01-23].
  19. ↑ Ewa Pogorzelska [online], solidarnosc.org.pl [dostęp 2020-01-23].
  20. ↑ „Dziennik Personalny” (R.2, nr 43), Warszawa, 27 grudnia 1921, s. 1755.
  21. ↑ M.P. z 1937 r. nr 64, poz. 94.
  22. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-11-26].
  23. ↑ Kartoteka personalno-odznaczeniowa. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2024-11-26].

Bibliografia

  • „Żnińskie Zeszyty Historyczne”, jesień–zima 1996, s. 73–76.
  • Karta Ewidencyjna Feliksa Pogorzelskiego.
  • Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych.
  • Rocznik Oficerski 1923, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1923.
  • Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1924.
  • Rocznik Oficerski Rezerw, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Warszawa 1934.
  • Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza „Rytm”, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
  • Jędrzej Tucholski: Mord w Katyniu. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX, 1991. ISBN 83-211-1408-3.
  • УБИТЫ В КАТЫНИ, Москва Общество «Мемориал» – Издательство «Звенья» 2015, ISBN 978-5-78700-123-5. (ros.)
  • The Katyn Forest Massacre: hearings before the Select Committee to Conduct an Investigation of the Facts, Evidence and Circumstances of the Katyn Forest Massacre, Eighty-second Congress, first[-second] session, on investigation of the murder of thousands of Polish officers in the Katyn Forest near Smolensk, Russia, Washington 1952. (ang.)
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.