Fermata (zespół muzyczny)

Fermata – słowacki zespół jazz-rockowy powstały w roku 1973, do 1991 nosił nazwę Fermáta^[1].

Muzyka grupy była zwykle instrumentalna, inspirowana słowackim folklorem, porównywano ją do Mahavishnu Orchestra, Billy'ego Cobhama czy też SBB^[1][2][3].

Grupę założył gitarzysta, František Griglák (wcześniej Collegium Musicum) oraz klawiszowiec, Tomáš Berka, grający wcześniej w Ex We Five^[4]. Skład uzupełnili perkusista Pavol Kozma oraz basista Laco Lučenič^[4], jednak wkrótce zastąpili ich Peter Szapu (perkusja) oraz Anton Jaro (gitara basowa)^[1]. Pierwszą płytę, zatytułowaną Fermáta grupa wydała w 1975 nakładem wytwórni OPUS. Wtedy Szapu zastąpił Cyril Zelenák. Druga płyta, Pieseň z hôľ ukazała się rok później^[1].

Trzecia płyta grupy, Huascaran, wydana w 1977 stanowiła album koncepcyjny poświęcony ofiarom trzęsienia ziemi w Peru w 1970, gdy w lawinie pod Huascarán zginęli czechosłowaccy alpiniści^[1][3]. Według Sebastiana Chosińskiego z pisma Esensja była jedną z najważniejszych czechosłowackich płyt powstałych w latach 70^[5]. W składzie nagrywającym tę płytę znaleźli się już kolejni muzycy: Laco Lučenič (gitara basowa) oraz Karol Oláh (perkusja).

Po nagraniu Huascaran do grupy dołączył basista Fedor Frešo, znany z takich grup jak Prúdy, Collegium Musicum, czy Modrý efekt. Razem z nim grupa nagrała trzy kolejne albumy: Dunajská legenda (1980), Biela planéta (1980), oraz Generation (1981).

Po 1981 w miejsce Frešo dołączył Dalibor Jenis, a także pierwszy w historii grupy wokalista - Juraj Bartovič, z których udziałem powstał album Ad libitum (1984)^[1].

Po reaktywacji w roku 1991, w składzie został wyłącznie Griglák, do którego dołączali kolejni muzycy. Wydany wtedy album Simile został nagrodzony tytułem albumu roku przez słowacką Unię Autorów i Wykonawców^[6].

Dopiero w 2007 Fermata wydała pierwszy album koncertowy Live v Klube za zrkadlom^[1].

W zestawieniu 100 najlepszych słowackich albumów wszech czasów zorganizowanym w 2007 przez dziennik Nový čas znalazły się dwie płyty grupy: Dunajská legenda (na miejscu 11) oraz Huascaran (na miejscu 87).

Aktualny skład (2025)^[6]:

• František (Fero) Griglák – gitara
• Matej Maximilián (Maxo) Mikloš – instrumenty klawiszowe
• Tamás Belicza – gitara bazowa
• Igor Skovay – perkusja

Niektórzy byli muzycy^[1]:

• Tomáš Berka - instrumenty klawiszowe
• Pavol Kozma - perkusja
• Peter Szapu - perkusja
• Anton Jaro - gitara basowa
• Cyril Zelenák - perkusja
• Laco Lučenič - gitara basowa
• Karol Oláh - perkusja

Lista albumów długogrających:^[1]

• Fermáta (1975)
• Pieseň z hôľ (1976)
• Huascaran (1977)
• Dunajská legenda (1980)
• Biela planéta (1980)
• Generation (1981)
• Ad libitum (1984)
• Simile... (1991)
• Real Time (1994)
• X (1999)
• Next (2005)
• Live v Klube za zrkadlom (2007) - album koncertowy, również DVD.
• Blumental Blues (2019)

• Oficjalna strona zespołu (słow.)
• Fermáta w bazie Discogs.com (ang.)
• Recenzje płyt grupy w serwisie Esensja