Franciszek Jarzębiński
 | |
 major piechoty | |
| Data i miejsce urodzenia |
9 sierpnia 1895 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Przebieg służby | |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Stanowiska |
komendant RU |
| Główne wojny i bitwy | |
.jpg) | |
| Odznaczenia | |
   _3r_BAR.svg.png){kind=small}     | |
.jpg)
Franciszek Jarzębiński (ur. 9 sierpnia 1895 w Starym Sączu, zm. 22 października 1988 w Warszawie) – major piechoty Wojska Polskiego, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Urodził się 9 sierpnia 1895 w Starym Sączu w rodzinie mieszczańskiej Wincentego i Marii z Witowskich[1][2][3]. Od najmłodszych lat interesował się muzyką[2]. W wieku młodzieńczym uczył się gry na skrzypcach u prof. Szybiaka w Starym Sączu, a od 1909 – równolegle z nauką w szkole średniej – kształcił się w zakresie harmonii muzyki[2]. Później, podczas służby wojskowej we Lwowie kontynuował naukę muzyki u dr. Chybińskiego i prof. Stanisława Szawłowskiego[2].
Został żołnierzem c. i k. armii i podczas I wojny światowej został mianowany na stopień podporucznika rezerwy piechoty z dniem 1 lutego 1917[4]. Do 1918 był oficerem rezerwy 20 pułku piechoty[5]. U kresu wojny w październiku 1918 jako podporucznik rezerwy 20 pułku piechoty otrzymał 3-miesięczny urlop celem studiów w Wyższej Szkole Leśnictwa we Lwowie; wówczas wstąpił do tamtejszego oddziału Polskiej Organizacji Wojskowej[6].
W listopadzie 1918 w stopniu podporucznika uczestniczył w obronie Lwowa w 1918 w trakcie wojny polsko-ukraińskiej na stanowisku komendanta prawego pododcinka sektora Bema (jego podkomendni byli określanie jako „bemacy”)[7][8]. Jako były oficer armii austriackiej został przyjęty do Wojska Polskiego i zatwierdzony do stopnia porucznika[9].
W 1919 został kapelmistrzem 38 pułku piechoty we Lwowie, w 1920 był w stopniu porucznika w tej jednostce[2]. W 1920 został skierowany na front wojny polsko-bolszewickiej[2]. W tym samym roku został współpracownikiem krakowskiego czasopisma „Muzyka i Śpiew”[2]. Został awansowany na stopień kapitana piechoty, ze starszeństwem z dniem 1 czerwca 1919[10][11]. Został przydzielony do PKU Lwów Miasto, pozostając oficerem nadetatowym 48 pułku piechoty ze Stanisławowa. 21 czerwca 1923 roku został przydzielony do Powiatowej Komendy Uzupełnień Lwów Powiat na stanowisko I referenta[12][13][14]. W lutym 1926 roku został wyznaczony na stanowisko kierownika I referatu administracji rezerw w PKU Lwów Powiat[15]. W tym czasie został awansowany na stopień majora piechoty ze starszeństwem z dniem 1 stycznia 1927[16]. W lipcu 1929 roku został przesunięty na stanowisko pełniącego obowiązki komendanta, a w marcu 1932 roku zatwierdzony na stanowisku komendanta PKU Lwów Powiat[17][18][19]. 15 lipca 1933 został przeniesiony do PKU Lwów Miasto na stanowisko komendanta[20]. W 1939 pełnił służbę w Komendzie Rejonu Uzupełnień Stanisławów na stanowisku komendanta rejonu uzupełnień[21].
W latach 30. był członkiem zarządu głównego Towarzystwa Badania Historii Obrony Lwowa i Województw Południowo-Wschodnich[22][23] (w 1937 także skarbnikiem)[24].
Po wybuchu II wojny światowej był internowany w Târgoviște (Rumunia), gdzie założył kapelę ludową, po czym na początku 1940 trafił z innymi żołnierzami polskimi przez Budapeszt do Kaisersteinbruch n/Zeite t.j. do Stalagu XVII A1[25]. Następnie przebywał w Oflagu VI E Dorsten[26].
Zmarł 22 października 1988 w Warszawie i został pochowany na Cmentarzu Bródnowskim[27].
Publikacje
- Życie muzyczne w obozie internowanych oficerów polskich w Rumunii i oflagach na terenie Niemiec VI E Dorstein i VI B, Dössel w latach 1939−1945[28].
- Prawy pododcinek sektora Bema w obronie Lwowa 3–22 listopada 1918 r. w: Obrona Lwowa. 1–22 listopada 1918. Tom 2. Źródła do dziejów walk o Lwów i województwa południowo-wschodnie 1918–1920. Relacje uczestników (1993)[29].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 5758 – 10 sierpnia 1922[30][31]
- Krzyż Niepodległości – 9 listopada 1933 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[32]
- Krzyż Walecznych trzykrotnie[31]
- Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918–1921[1]
- Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości[1]
- Odznaka za Rany i Kontuzje z jedną gwiazdką[1]
- austro-węgierskie
- Srebrny Medal Waleczności 2 klasy[5]
- Brązowy Medal Waleczności[5]
- Krzyż Wojskowy Karola[5]
Przypisy
- 1 2 3 4 Jarzębiński Franciszek. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.20-1379 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-05-13].
- 1 2 3 4 5 6 7 Henryk Piołunek. Franciszek Jarzębiński. „Muzyka i Śpiew”. Nr 5, s. 7–8, 1920.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 5 z 3 sierpnia 1931 roku, s. 257, sprostowano datę urodzenia z „10 sierpnia” na „9 sierpnia” 1895 roku.
- ↑ Ranglisten des Kaiserlichen und Königlichen Heeres 1918. Wiedeń: 1918, s. 345.
- 1 2 3 4 Ranglisten des Kaiserlichen und Königlichen Heeres 1918. Wiedeń: 1918, s. 511.
- ↑ Franciszek Jarzębiński: Prawy pododcinek sektora Bema w obronie Lwowa 3–22 listopada 1918 r.. W: Jarosław Waniorek (red.): Obrona Lwowa. 1–22 listopada 1918. Tom 2. Źródła do dziejów walk o Lwów i województwa południowo-wschodnie 1918–1920. Relacje uczestników. Warszawa: 1993, s. 169. ISBN 83-85218-56-4.
- ↑ Artur Leinwand: Przemowa do obecnego wydania. W: Jarosław Waniorek (red.): Obrona Lwowa. 1–22 listopada 1918. Tom 2. Źródła do dziejów walk o Lwów i województwa południowo-wschodnie 1918–1920. Relacje uczestników. Warszawa: 1993, s. 5. ISBN 83-85218-56-4.
- ↑ Franciszek Jarzębiński: Prawy pododcinek sektora Bema w obronie Lwowa 3–22 listopada 1918 r.. W: Jarosław Waniorek (red.): Obrona Lwowa. 1–22 listopada 1918. Tom 2. Źródła do dziejów walk o Lwów i województwa południowo-wschodnie 1918–1920. Relacje uczestników. Warszawa: 1993, s. 170–207. ISBN 83-85218-56-4.
- ↑ Wykaz oficerów, którzy nadesłali swe karty kwalifikacyjne, do Wydziału prac przygotowawczych, dla Komisji Weryfikacyjnej przy Departamencie Personalnym Ministerstwa Spraw Wojskowych. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1922, s. 45.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 410.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 354.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 44 z 3 lipca 1923 roku, s. 444.
- ↑ Rocznik Oficerski 1923 ↓, s. 260, 1470.
- ↑ Rocznik Oficerski 1924 ↓, s. 240, 1339.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Dodatek do Nr 9 z 4 lutego 1926 roku, s. 14.
- ↑ Rocznik Oficerski 1928 ↓, s. 124, 180.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 11 z 6 lipca 1929 roku, s. 210.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 6 z 23 marca 1932 roku, s. 226.
- ↑ Rocznik Oficerski 1932 ↓, s. 29, 517.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 8 z 28 czerwca 1933 roku, s. 132.
- ↑ Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 20, 858.
- ↑ Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Badania Historji Obrony Lwowa i Województw Południowo-Wschodnich za rok 1931/32. Lwów: 1932, s. 6.
- ↑ Sprawozdanie z działalności Towarzystwa Badania Historji Obrony Lwowa i Województw Południowo-Wschodnich za rok 1933/34. Lwów: 1934, s. 7.
- ↑ Kronika działalności Towarzystwa. „Rocznik Towarzystwa Badania Historii Obrony Lwowa i Województw Południowo-Wschodnich”. Nr II, s. 151, 1937.
- ↑ Jacek Macyszyn. Położenie internowanych i więzionych żołnierzy polskich na terenie Europy Zachodniej 1939−1940. „Niepodległość i Pamięć”. Nr 23/3, s. 134-135, 2016.
- ↑ Program „Straty osobowe i ofiary represji pod okupacją niemiecką”. Fundacja „Polsko-Niemieckie Pojednanie”. [dostęp 2025-05-13].
- ↑ Lokalizacja grobu. brodnowski.grobonet.com. [dostęp 2023-12-28].
- ↑ Jacek Macyszyn. Położenie internowanych i więzionych żołnierzy polskich na terenie Europy Zachodniej 1939−1940. „Niepodległość i Pamięć”. Nr 23/3, s. 135, 156, 2016.
- ↑ Franciszek Jarzębiński: Prawy pododcinek sektora Bema w obronie Lwowa 3–22 listopada 1918 r.. W: Jarosław Waniorek (red.): Obrona Lwowa. 1–22 listopada 1918. Tom 2. Źródła do dziejów walk o Lwów i województwa południowo-wschodnie 1918–1920. Relacje uczestników. Warszawa: 1993, s. 169–207. ISBN 83-85218-56-4.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 41 z 27 października 1922, s. 800.
- 1 2 Rybka i Stepan 2006 ↓, s. 20.
- ↑ M.P. z 1933 r. nr 258, poz. 276
Bibliografia
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2018-03-22].
- Rocznik Oficerski 1923. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1923.
- Rocznik Oficerski 1924. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1924.
- Rocznik Oficerski 1928. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1928.
- Rocznik Oficerski 1932. Warszawa: Ministerstwo Spraw Wojskowych, 1932.
- Ryszard Rybka, Kamil Stepan: Rocznik oficerski 1939. Stan na dzień 23 marca 1939. Kraków: Fundacja CDCN, 2006. ISBN 978-83-7188-899-1.