Franciszek Niewidziajło
.jpg) Fotografia nagrobna Franciszka Niewidziajły w Sławie | |
 kapral | |
| Data i miejsce urodzenia | |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci | |
| Przebieg służby | |
| Lata służby |
1918–1919, 1944–1945 |
| Siły zbrojne | |
| Jednostki | |
| Główne wojny i bitwy | |
| Późniejsza praca |
rolnik[1] |
| Odznaczenia | |
     | |
Franciszek Niewidziajło (ur. 3 marca 1902 w Stryjówce, zm. 20 września 1978 we Wrocławiu) – kapral Wojska Polskiego, który w 1945 dokonał symbolicznego aktu zaślubin Polski z morzem.
Życiorys
Wychowywał się w patriotycznej rodzinie Szymona Niewidziajło. W 1919 wziął udział w wojnie polsko-ukraińskiej, w czasie której dostał się do niewoli i ledwo[wymaga weryfikacji?] uciekł przed egzekucją. W okresie międzywojennym wraz z rodzicami pracował na roli. Wiosną 1944, po kolejnym wkroczeniu Armii Czerwonej, został wcielony wraz z synem Mieczysławem (1925–1945) do 1 Armii Wojska Polskiego. Służył w 7 pułku piechoty, a syn w 43 pułku artylerii lekkiej[a].
Franciszek Niewidziajło dotarł, jako jeden z pierwszych, z pododdziałem do Kołobrzegu i tam wybrany został, z uwagi na chłopskie pochodzenie, do dokonania aktu zaślubin z polskim morzem. 18 marca 1945 dokonał symbolicznego aktu zaślubin Polski z morzem wypowiadając napisane przez siebie słowa Przyszliśmy, Morze, po ciężkim i krwawym trudzie. Widzimy, że nie poszedł na darmo nasz trud. Przysięgamy, że Cię nigdy nie opuścimy. Rzucając ten pierścień w Twe fale, biorę z Tobą ślub, ponieważ Tyś było i będziesz zawsze nasze. Brał udział w walkach od Warszawy do Berlina, gdzie został ranny. We wrześniu 1945, po demobilizacji, osiedlił się w Lubogoszczy. W tym czasie był żywą kartą historii – spotykał się na licznych wieczornicach z młodzieżą, harcerzami, gościł w jednostkach wojskowych i zaangażował się w działalność kombatancką. Mimo swojej działalności kombatanckiej nigdy nie został awansowany z uwagi na swoje poglądy przewijające się we wspomnieniach. Według Alojzego Srogi był osobą, która pasjonowała wielu dziennikarzy; niestety plon tych wywiadów nie zawsze odpowiada prawdzie historycznej. Zmarł 20 września 1978 we Wrocławiu. Pochowany został na cmentarzu w Sławie.
Od 1983 Franciszek Niewidziajło jest patronem Publicznej Szkoły Podstawowej w Sławie[1]. Od roku 2015 jego imię nosi falochron wschodni w Kołobrzegu. W tym samym roku Karol Samsel opublikował wiersz Franciszek Niewidziajło przyzywa boginię zemsty[3].
Odznaczenia (m.in.)
Uwagi
- ↑ Mieczysław Niewidziajło zginął 6 marca 1945 r. w Świętoborcu (obecnie dzielnica Łobza) w potyczce z żołnierzami X Korpusu SS i został pochowany na miejscowym cmentarzu[2].
Przypisy
- 1 2 Patron szkoły. Publiczna Szkoła Podstawowa im. Franciszka Niewidziajły w Sławie. [dostęp 2016-05-12].
- ↑ Biblioteka Łobez – Mieczysław Niewidziajło. [dostęp 2016-05-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-06-10)].
- ↑ Karol Samsel: Franciszek Niewidziajło przyzywa boginię zemsty. Państwo labiryntów, 2015-07-22. [dostęp 2016-05-13].
- ↑ Franciszek Niewidziajło - droga do zaślubin z morzem. - YouTube [online], m.youtube.com [dostęp 2019-01-27] (ang.).
Bibliografia
- Alojzy Sroga, Na drodze stał Kołobrzeg, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1985, wyd. II, ISBN 83-11-06357-5, s. 607