Gołąbek bukolubny

Gołąbek bukolubny
ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

grzyby

Typ

podstawczaki

Klasa

pieczarniaki

Rząd

gołąbkowce

Rodzina

gołąbkowate

Rodzaj

gołąbek

Gatunek

gołąbek bukolubny

Nazwa systematyczna
Russula zonatula Ebbesen & Jul. Schäff.
Russula-Monographie (Eching): 260 (1952)
Zasięg
Mapa zasięgu
Zasięg w Europie

Gołąbek bukolubny (Russula zonatula Ebbesen & Jul. Schäff.) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Russula, Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Po raz pierwszy opisali go w 1952 roku G. Ebbesen i Julius Schäffer w Niemczech[1]. Polską nazwę zarekomendował w 2003 r. Władysław Wojewoda[2].

Morfologia

Kapelusz

Średnica 2–5 cm, skórka gładka, długo zachowująca tłusty połysk, o barwie od agrestowej do prawie czarnoczerwonej. Może blaknąć, przybierając barwę cielistoczerwoną lub miedzianą, a także przybierać odcienie żółtawe lub matowooliwkowe. Zazwyczaj pomiędzy środkiem a brzegiem znajduje się strefa o bogatej barwie, środek jest zazwyczaj ciemniejszy, brzeg jest często fioletowy. Brzeg mniej lub bardziej nierówny i prążkowany, przynajmniej u dojrzałych okazów, skórka daje się usunąć do połowy promienia[3].

Blaszki

Brzuchate i dość delikatne, dość gęste i u podstawy połączone anastomozami, tępe i nieco zbiegające na trzon, początkowo blade, następnie kremowe, słomkowożółte i na końcu niemal ochrowożółte[3].

Trzon

Wysokość do 3–4 cm, grubość 0,7–1 cm, walcowaty, gąbczasty, czasami pusty. Powierzchnia o barwie od lekko ochrowej do rdzawej, zwłaszcza u podstawy, lekko pomarszczona[3].

Miąższ

Biały, lekko żółty i prawie bezwonny. Ma dość łagodny smak, ale w blaszkach jest wyraźnie pikantny[3].

Wysyp zarodników

Żółty[3].

Cechy mikroskopowe;

Zarodniki 6–8(–9) × 5–7(–8) µm, pokryte drobnymi lub średniej wielkości, odizolowanymi brodawkami, z których niektóre są połączone cienkimi listewkami. Podstawki, 31–35 × 9,5–10,5 µm, 4-sterygmowe. Pleurocystydy liczne, 60–95 × (6,5) 8–10,5 µm, wybarwiające się w sulfowanilinie. Pileocystydy cylindryczne o szerokości 5–7 µm z 3-4 septami. Końcowe komórki skórki kapelusza mają szerokość 2–3 µm[3].

Występowanie i siedlisko

Podano stanowiska w Ameryce Północnej, Europie i azjatyckiej części Turcji, najwięcej w Europie[4]. W Polsce W. Wojewoda w 2003 r. przytoczył dwa stanowiska[2], w późniejszych latach podano następne[5].

Naziemny grzyb mykoryzowy występujący w lasach pod bukami[2]. Jest niejadalny[3].

Przypisy

  1. 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2025-02-23] (ang.).
  2. 1 2 3 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 617, ISBN 83-89648-09-1.
  3. 1 2 3 4 5 6 7 Die Großpilze Baden-Württembergs. Band 2, [w:] Josef Krieglsteiner German, Wulfard Winterhoff Andreas Gminder, Ständerpilze: Leisten-, Keulen-, Korallen- und Stoppelpilze, Bauchpilze, Röhrlings- und Täublingsartige, Stuttgart: Ulmer, 2000, s. 521, ISBN 3-8001-3531-0.
  4. Występowanie Russula zonatula na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2025-02-23] (ang.).
  5. Russula zonatula (gołąbek bukolubny) [online], grzyby.pl [dostęp 2025-02-23] (pol.).