Mała Racza (hala)
Mała Racza – duża polana na wschodnich stokach Małej Raczy w Beskidzie Żywiecko-Kisuckim. Opada od grzbietu Małej Raczy (1153 m) aż po wysokość około 930 m, do doliny potoku Racza[1]. Dzięki swojej wielkości i położeniu na dość stromym stoku polana ta jest doskonałym punktem widokowym[2].
Halami dawniej nazywano polany, które nie były koszone, lecz tylko wypasane[3]. Jak większość grzbietowych hal w Beskidzie Żywieckim wytworzona została przez pochodzący z południa Europy pasterski lud Wołochów. Niegdyś Hala na Małej Raczy tętniła życiem pasterskim i stały na niej szałasy. Należała do wielu właścicieli, a jej części miały swoje nazwy: Kosarzyska, Mościska, Śleniodówka. Owiec już tutaj nie wypasa się, pasterstwo bowiem na tak wysoko położonych polanach z ekonomicznych powodów stało się nieopłacalne[2]. Pozostawiona swojemu losowi polana w wyniku naturalnej sukcesji niewątpliwie zarosłaby lasem, w niektórych miejscach, zwłaszcza w dolnej części polany już wyrosły pojedyncze drzewa. Aby temu zapobiec ostatnio podjęto koszenie polany. Z rzadkich w Polsce gatunków roślin na hali tej rośnie dzwonek piłkowany[4].
Autorzy przewodnika Beskid Żywiecki tak opisują tę halę: „Jest to miejsce szczególnej urody. Pokrytą dorodnymi trawami polanę, wyjątkowo piękną na jesieni, przecina tylko niewyraźna dróżka prowadząca z doliny w kierunku schroniska”[2].
Hala znajduje się w granicach miejscowości Rycerka Górna w województwie śląskim, w powiecie żywieckim, w gminie Rajcza[1]. W regionalizacji fizycznogeograficznej Polski według Jerzego Kondrackiego Grupa Wielkiej Raczy zaliczana jest do Beskidu Żywieckiego[5], w nowszej polskiej regionalizacji z 2018 roku do Beskidu Żywiecko-Kisuckiego[6], na Słowacji do Beskidu Kisuckiego[7].
Szlaki turystyczne
Wielka Racza – hala na Małej Raczy – Przełęcz pod Orłem – przełęcz Śrubita – Jaworzyna – Przełęcz Przegibek[8]
Stará Bystrica – Kýčera – Przełęcz pod Orłem – hala na Małej Raczy – Wielka Racza[8]
Przypisy
- 1 2 Geoportal. Mapa lotnicza [online] [dostęp 2025-02-16].
- 1 2 3 Stanisław Figiel, Urszula Janicka-Krzywda, Wojciech W. Wiśniewski Piotr Krzywda, Beskid Żywiecki: przewodnik, Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2012, s. 90–97, 132, ISBN 978-83-62460-30-4.
- ↑ Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski, Wielka encyklopedia tatrzańska, Poronin: Wydawnictwo Górskie, 2004, ISBN 83-7104-009-1.
- ↑ Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirek, Czerwona księga Karpat Polskich, Warszawa: Instytut Botaniki PAN, 2008, ISBN 978-83-89648-71-6.
- ↑ Jerzy Kondracki, Geografia regionalna Polski, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998, s. 318, 330–333, ISBN 83-01-12479-2.
- ↑ Balon J., Jodłowski M., Krąż P., Beskidy Zachodnie (513.4–5), [w:] Richling A. i inni red., Regionalna geografia fizyczna Polski, Poznań 2021, s. 481, 494.
- ↑ Dušan Kočický, Boris Ivanič, Geomorfologické členenie Slovenska, Bratislava: Štátny geologický ústav Dionýza Štúra, 2011 [dostęp 2025-02-22].
- 1 2 Beskid Śląski i Żywiecki. Mapa 1:50 000, Kraków: Compass, 2011, s. 2, ISBN 978-83-7605-084-3.
