Hanna Szumańska

Grób Hanny Szumańskiej-Grossowej na cmentarzu żydowskim przy ul. Okopowej w Warszawie

Hanna Szumańska-Grossowa, pseud. Anna Wolska (ur. 24 marca 1919, zm. 24 marca 1973 w Nowym Jorku) – polska tłumaczka literatury francuskiej.

Życiorys

Była córką adwokata Wacława Szumańskiego (ur. 1883 w Łomży, zg. 1943 w Auschwitz), który m.in. bronił bojowców PPS i oskarżonych w procesie brzeskim, oraz Marii zd. Wydżga (1862-1961), która w okresie II wojny była więziona na Pawiaku i w Ravensbrück[1]. Jej dziadek, Wiktor Szumański wywodził się z rodziny mieszczańskiej[2].

W 1928-1936 uczyła się w warszawskim Gimnazjum i Liceum Żeńskim Jadwigi Kowalczykowej i Jadwigi Jawurkówny, następnie studiowała psychologię na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Warszawskiego[3].

W czasie wojny była łączniczką Biura Informacji i Propagandy Armii Krajowej[a]. Jej pierwszy mąż, Stanisław Wertheim (wnuk Aleksandra[4], również pracownik BiP KG AK) został rozstrzelany w 1943 roku na Pawiaku razem bratem i rodzicami. Hanna pomagała w ukrywaniu się po aryjskiej stronie Zygmuntowi Grossowi, którego po wojnie poślubiła.

Po wojnie podjęła studia z historii sztuki na UW, ale ich nie ukończyła. W 1949 kilka miesięcy przebywała we Francji. Po powrocie do Polski zajęła się tłumaczeniem literatury francuskiej na język polski. W wyniku antysemickiej kampanii w 1968 roku wyjechała wraz z rodziną do USA[5].

Jej synem jest Jan Tomasz Gross, socjolog i historyk, profesor wydziału historii Uniwersytetu Princeton.

Książki

  • Podróże Stefana Szolca Rogozińskiego, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1967.

Wybrane przekłady (pierwsze wydania)

  • Henri Claude, Plan Marshalla, posł. opatrzył Tadeusz Łychowski, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1950.
  • Emil Zola, Podbój miasta Plassans, Warszawa: Książka i Wiedza 1950.
  • Paul Cribeillet, Życie i walka partyzantów, wstęp J. Rayska; przedm. H. Bourbon, Warszawa: Książka i Wiedza 1951.
  • Wiktor Hugo, Człowiek śmiechu, t. 1-2, wstępem i objaśnieniami opatrzył Maciej Żurowski, Warszawa: Książka i Wiedza 1953.
  • Wiktor Hugo, Literatura i polityka, wybór Macieja Żurowskiego; przedm. i przypisy Zbigniewa Bieńkowskiego, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1953.
  • Wiktor Hugo, Nędznicy, t. 1-2, oprac. tekstu, posł. i objaśnienia Macieja Żurowskiego, przekł. "Biblioteki Arcydzieł Literatury" z r. 1931 przejrz. i popr. przy współpr. Hanny Szumańskiej-Grossowej, Warszawa: Iskry 1954.
  • Wiktor Hugo, Kozeta: fragment powieści "Nędznicy", Warszawa: Nasza Księgarnia 1954.
  • Wiktor Hugo, Katedra Marii Panny w Paryżu, posł. Z. Bieńkowski, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1954.
  • Karol de Coster, Legenda jako też bohaterskie, wesołe i sławne przygody Dyla Sowizdrzała i Jagnuszka Poczciwca w krajach flamandzkich i gdzie indziej, przeł. Julian Rogoziński; wstęp R. Rollanda, przeł. Hanna Szumańska-Grossowa; posł. T. de Vriesa, przeł. Czesław Przymusiński, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1955.
  • Roger Boussinot, Lotnisko, Warszawa: Czytelnik 1956.
  • Armand Lanoux, Dzień dobry, mistrzu, wiersze przeł. Jerzy Zagórski, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1957.
  • Aleksander Dumas, W dwadzieścia lat później, przeł. cz. 1 Stefan Flukowski, cz. 2 H. Szumańska-Grossowa, Warszawa: Iskry 1957.
  • Mohammed Dib, W kawiarni, Warszawa: Czytelnik 1957.
  • Roger Peyrefitte, Klucze Piotrowe, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1959.
  • Emil Zola, Dzieło, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1959.
  • André Maurois, Trzej panowie Dumas, wiersze przeł. Włodzimierz Lewik, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1959.
  • Emil Zola, Trzy miasta, przeł. Hanna Szumańska-Grossowa, Irena Wieczorkiewicz, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1959.
  • Aleksander Dumas, Wicehrabia de Bragelonne, t. 2, tł. Hanna Szumańska-Grossowa, Warszawa: Iskry 1959.
  • Malek Haddad, Ostatni obraz, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1960.
  • Simone de Beauvoir, Pamiętnik statecznej panienki, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1960.
  • Marguerite Yourcenar, Pamiętniki Hadriana, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1961.
  • André Maurois, Adrianna, czyli Życie pani de La Fayette, wiersze przeł. Włodzimierz Lewik, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1962.
  • Henri Beyle (Stendhal), Korespondencja, wybór oprac. Irena Wachlowska, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1963.
  • Simone de Beauvoir, W sile wieku, Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy 1964.
  • Georges Duby, Robert Mandrou, Historia kultury francuskiej wiek X-XX, Warszawa: PWN 1965.
  • Mourad Bourboune, Janowcowe wzgórze, Warszawa: Czytelnik 1966.
  • Jacques Le Goff, Kultura średniowiecznej Europy, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe 1970.
  • Alexis de Tocqueville, Dawny ustrój i rewolucja, tł. Anna Wolska; wstęp Jerzy Szacki, Warszawa: Czytelnik 1970.
  • Leonard Verduin, Anatomia hybrydy: studium relacji państwa i Kościoła, tł. zespół Krzysztof Chruszczyński, Jerzy Madej, Anna Wolska, Warszawa: Jerzy Madej 2005.

Uwagi

  1. ↑ Nazwiska Szumańskiej nie odnotowuje Grzegorz Mazur w swojej pracy Biuro Informacji i Propagandy SZP-ZWZ-AK 1939-1945, wyd. Pax, 1987.

Przypisy

  1. ↑ Alicja Pacholczykowa: Szumański Wacław Marian. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 49. Wrocław: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego Societas Vistulana, 2014, s. 322-324.
  2. ↑ Elżbieta Orman: Szumański Wiktor. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 49. Wrocław: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego Societas Vistulana, 2014, s. 324-325.
  3. ↑ Hanna Kirchner: Szumańska-Grossowa Hanna. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 49. Wrocław: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego Societas Vistulana, 2014, s. 317-318.
  4. ↑ Parafia Ewangelicko-Reformowana w Warszawie. Rys historyczny cmentarza. reformowani.org.pl. [dostęp 2025-02-18]. (pol.).
  5. ↑ Hanna Kirchner: Szumańska-Grossowa Hanna. W: Polski Słownik Biograficzny. T. 49. Wrocław: Wydawnictwo Towarzystwa Naukowego Societas Vistulana, 2014, s. 317-318.

Bibliografia

  • Hanna Szumańska-Grossowa Hanna [1919-1973], "Rocznik Literacki" 1973, s. 680-681.
  • Szumańska-Grossowa Hanna. Zgon (24.III.1973), "Kultura" 1973, nr 6, s. 157.
  • Nekrologi: "Życie Warszawy" 1973 nr 19; "Tygodnik Powszechny" 1973, nr 19.
  • Janina Zakrzewska, List do redakcji ujawniający iż pod nazwiskiem Anny Wolskiej jako tłumaczki kryje się Hanna Szumańska-Grossowa, której nazwisko stało się niecenzuralne po 1968 r., "Tygodnik Powszechny", 1988 nr 9, s. 4.
  • Hanna Kirchner, Szumańska-Grossowa Hanna (1919-1973) [w:] Polski słownik biograficzny, t. 49, Kraków 2014, s. 317-318.
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.