Helena Lewińska

Helena Lewińska
Państwo działania	Polska
Data i miejsce urodzenia	21 lutego 1900 ; Arti (Rosja)
Data i miejsce śmierci	8 listopada w 1982 ; Białystok
	Docent nauk medycznych
	Specjalność: histologia z embriologią
Alma Mater	Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie
Doktorat	wszech nauk lekarskich 1927 ; Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie
Habilitacja	tytuł naukowy docenta: 1956 ; Akademia Medyczna w Białymstoku
Profesura	zastępca profesora: 1956
	Kierownik
Akademia Medyczna w Białymstoku	Zakład Histologii i Embriologii
Okres spraw.	1955–1968
	Dziekan
Akademia Medyczna w Białymstoku	Wydział Lekarski
Okres spraw.	1960-1962
	Odznaczenia
	Krzyż Kawalerski OOP; Złoty Krzyż Zasługi; Złoty Krzyż Zasługi;

Helena Lewińska (ur. 21 lutego 1900 w Arti, Rosja, zm. 8 listopada w 1982 w Białymstoku) – polska lekarka, specjalistka w zakresie histologii z embriologią, docent, dziekan Wydziału Lekarskiego Akademii Medycznej w Białymstoku (1960-1962).

Edukacja i pierwsze lata pracy

Szkołę średnią typu humanistycznego ukończyła ze złotym medalem w Jekaterynburgu (d. Swierdłowsk) w 1919 i rozpoczęła studia na Wydziale Lekarskim w Tomsku, które kontynuowała do 1921^[1].

W 1922 przyjechała do Polski i podjęła dalsze studia na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Stefana Batorego (USB) w Wilnie. Dyplom lekarza (doktora wszech nauk lekarskich) otrzymała w 1927^[2].

Pracę podjęła jeszcze jako studentka w latach 1923-25 na stanowisku zastępcy młodszego asystenta w Zakładzie Anatomii Patologicznej USB. W okresie 1925-28 pracowała w Zakładzie Histologii USB jako młodsza asystentka a po uzyskaniu dyplomu jako starsza asystentka. W latach 1928-29 była zatrudniona jako starsza asystentka w Zakładzie Fizjologii Wydziału Lekarskiego Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie^[1].

W okresie 1929-1935 uprawianie zawodu uniemożliwiła jej choroba (spondylitis tbc). Od 1935 do wybuchu wojny, pracowała na zasadzie wolontariatu w Klinice Dermatologicznej oraz w Katedrze Dermatologii Państwowego Instytutu Stomatologicznego w Warszawie jako asystentka.

Podczas okupacji pracowała jako lekarz w szkołach zawodowych Warszawy i jako wolontariuszka w Szpitalu Dziecięcym Karola i Marii^[3]. W sierpniu 1944 została wysiedlona do Milanówka a później znalazła się w Krakowie.

Akademia Medyczna w Łodzi

Po zakończeniu wojny podjęła pracę jako starsza asystentka a od 1948 jako adiunkt w Zakładzie Histologii Uniwersytetu Łódzkiego i następnie Akademii Medycznej w Łodzi.

Pełniła tam też funkcję przedstawicielki asystentów na posiedzeniach Rady Wydziału (1952-1953), członka Komisji Dyscypliny Studiów, członka zarządu Komisji Zdrowia, opiekunki żeńskiego Domu Akademickiego, opiekunki grupy studenckiej i I roku^[1].

Akademia Medyczna w Białymstoku

W 1955 otrzymała tytuł zastępcy profesora i została kierownikiem Zakładu Histologii i Embriologii Akademii Medycznej w Białymstoku^[4]. Była czwartym, kolejnym szefem tego Zakładu (1955-1968)^[5].

Pracę rozpoczęła od uporządkowania i nadania odpowiedniego kierunku działalności dydaktycznej i badawczej^[6] Zakładu.

29 grudnia 1955 uzyskała tytuł naukowy docenta^[3] a 9 lutego 1956 otrzymała nominację docenta etatowego przy Katedrze i Zakładzie Histologii i Embriologii AMB^[2].

W latach 1956-58 była prodziekanem a w okresie 1960-1962^[7] pełniła funkcję dziekana Wydziału Lekarskiego AMB^[8].

Towarzystwa naukowe i inne organizacje

Polskie Towarzystwo Anatomiczne – przewodnicząca, wiceprzewodnicząca Oddziału Białostockiego;
Polskie Towarzystwo Zoologiczne – główna organizatorka i przewodnicząca Oddziału Białostockiego;
Wojewódzki Komitet Ochrony Przyrody;
Wojewódzki Komitet Frontu Jedności Narodu^[3].

Odznaczenia i nagrody

w Łodzi

Złoty Krzyż Zasługi;
Medal 10-lecia PRL;
Nagroda Ministra Zdrowia;
Dyplomy uznania (x3);

w Białymstoku

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski;
Złoty Krzyż Zasługi;
Odznaka Za wzorową pracę w służbie zdrowia;
Odznaka Honorowa Zrzeszenia Studentów Polskich;
Odznaka Tysiąclecia Państwa Polskiego^[3];

Epitafium

Urodziła się w inteligenckiej rodzinie Leśniewskich (ojciec Ludwik, matka Emilia). W 1922 wstąpiła w związek małżeński z Wacławem Lewińskim, mąż zmarł wcześnie. Mieli syna Stanisława, ur. 1926, adiunkta Instytutu Urbanistyki i Architektury w Warszawie. Przeszła na emeryturę w 1970, nadal zamieszkała w Białymstoku. Zmarła 8 listopada w 1982.

Pogodna, z życzliwym uśmiechem przyjmowała każdego i jednakowo traktowała każdego z rozmówców bez względu, czy to był student czy też kierownik kliniki lub zakładu. Powszechnie nazywano ją życzliwie „babcią” na co niewątpliwie miała wpływ jej skromna, z siwym włosem, ograniczoną ruchomością kręgosłupa i niskim wzrostem sylwetka. Poruszała się powoli i z dystynkcją. Spokojna, życzliwa, syntoniczna, o wysokiej kulturze osobistej szybko zdobyła uznanie i szacunek współpracowników Zakładu a następnie u ogółu pracowników AMB i petentów – tak opisał ją na podstawie osobistych kontaktów służbowych prof. Eugeniusz Bernacki, chirurg i historyk medycyny podlaskiej^[2].

Przypisy

1 2 3 Helena (1900-1982)H.(1. 1. ) Lewińska Helena (1900-1982)H.(1. 1. ), Życiorys Heleny Lewińskiej (1956), 1927–2000 [dostęp 2025-05-25] .
1 2 3 EugeniuszE. Bernacki EugeniuszE., Ludzie i placówki służby zdrowia w regionie białostockim. Rys historyczny, biografie., Białostockie Towarzystwo Naukowe nr 40, 1988, s. 172-173, ISBN 83-907455-6-9 [dostęp 2025-05-25] .
1 2 3 4 Helena (1900-1982)H.(1. 1. ) Lewińska Helena (1900-1982)H.(1. 1. ), Życiorys Heleny Lewińskiej (1968), 15 lipca 1968 [dostęp 2025-05-25] .
↑ WandaW. Kazanowska WandaW., Pierwsze lata Akademii Medycznej w Białymstoku we wspomnieniach asystentów i studentów, JanJ. Pietruski (red.), „Biuletyn OIL – Suplement” (1/2000), Białystok: Okręgowa Izba Lekarska, 2000, s. 55, 117, ISSN 1233-1449 [dostęp 2025-05-25] .
↑ Uniwersytet Medyczny w Białymstoku. O Zakładzie . [online], Uniwersytet Medyczny w Białymstoku. O Zakładzie . [dostęp 2025-05-25] .
↑ KazimierzK. Odyniec KazimierzK., O histochemicznych badaniach gospodarki węglowodanowej doczesnej człowieka w pierwszym trymestrze ciąży, 1961 [dostęp 2025-05-30] .
↑ Uniwersytet Medyczny w Białymstoku. Dotychczasowi Dziekani. [online], Uniwersytet Medyczny w Białymstoku. Dotychczasowi Dziekani. [dostęp 2025-05-25] .
↑ LechL. Chyczewski LechL. i inni, Rektorzy Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku 1950-2014, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, 2014, s. 97, ISBN 978-83-937785-1-5 [dostęp 2025-05-25] .

[:2-1] 1 2 3 Helena (1900-1982)H.(1. 1. ) Lewińska Helena (1900-1982)H.(1. 1. ), Życiorys Heleny Lewińskiej (1956), 1927–2000 [dostęp 2025-05-25] .

[:0-2] 1 2 3 EugeniuszE. Bernacki EugeniuszE., Ludzie i placówki służby zdrowia w regionie białostockim. Rys historyczny, biografie., Białostockie Towarzystwo Naukowe nr 40, 1988, s. 172-173, ISBN 83-907455-6-9 [dostęp 2025-05-25] .

[:1-3] 1 2 3 4 Helena (1900-1982)H.(1. 1. ) Lewińska Helena (1900-1982)H.(1. 1. ), Życiorys Heleny Lewińskiej (1968), 15 lipca 1968 [dostęp 2025-05-25] .

[4] WandaW. Kazanowska WandaW., Pierwsze lata Akademii Medycznej w Białymstoku we wspomnieniach asystentów i studentów, JanJ. Pietruski (red.), „Biuletyn OIL – Suplement” (1/2000), Białystok: Okręgowa Izba Lekarska, 2000, s. 55, 117, ISSN 1233-1449 [dostęp 2025-05-25] .

[5] Uniwersytet Medyczny w Białymstoku. O Zakładzie . [online], Uniwersytet Medyczny w Białymstoku. O Zakładzie . [dostęp 2025-05-25] .

[6] KazimierzK. Odyniec KazimierzK., O histochemicznych badaniach gospodarki węglowodanowej doczesnej człowieka w pierwszym trymestrze ciąży, 1961 [dostęp 2025-05-30] .

[7] Uniwersytet Medyczny w Białymstoku. Dotychczasowi Dziekani. [online], Uniwersytet Medyczny w Białymstoku. Dotychczasowi Dziekani. [dostęp 2025-05-25] .

[8] LechL. Chyczewski LechL. i inni, Rektorzy Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku 1950-2014, Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, 2014, s. 97, ISBN 978-83-937785-1-5 [dostęp 2025-05-25] .

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]