Józef Cieszkowski (górnik)

Józef Jerzy Patrycy Cieszkowski herbu Zerwikaptur (ur. 8 marca 1798 w Czubrowicach, zm. 12 czerwca 1867 w Strzemieszycach Małych) – polski górnik, naczelnik kopalń w Królestwie Polskim, odkrywca złóż surowców naturalnych w Zagłębiu Dąbrowskim, twórca pojęcia „Zagłębie Dąbrowskie”[1].

Życiorys

Pochodził z rodziny ziemiañskiej, a ojciec był właścicielem dóbr pod Wieluniem. Był absolwentem gimnazjum w Opolu, a następnie Szkoły Akademiczno-Górniczej w Kielcach, w której studiował zapewne w latach 1817-1820. W 1820 r. został zatrudniony jako asystent inżynierii Dozorstwa Olkusko-Siewierskiego, a od 1823 r. jako wjezdnik kopalń galmanowych w Sławkowie[2].

Został następnie skierowany na praktyki zagraniczne do Europy Zachodniej, w trakcie których miał zapoznać się z osiągnięciami tamtejszego górnictwa, a także zorientowania o możliwościach zakupu urządzeń nie wytwarzanych w Królestwie Polskim. W latach 1825-1827 przebywał w wielu hrabstwach Anglii i Walii, a także Francji i Belgii. W swych sprawozdaniach przedstawił szczegółowe opisy różnych technik górniczych (m.in. sposoby eksploatacji, odwadniania kopalń i górniczego transportu podziemnego)[2].

Był jednym z głównych twórców polskiego słownictwa fachowego w dziedzinie górnictwa. Od 1834 zajmował stanowisko naczelnego zawiadowcy kopalni rządowych Zachodniego Okręgu Węglowego w Dąbrowie Górniczej. Zasłużył się przy poszukiwaniu złóż węgla i galmanu. Pozostawił po sobie m.in. opis kopalni galmanu „Anna” w Strzemieszycach Małych, „Leonidas” w Sławkowie oraz płuczek galmanu „Strzemieska” i „Bobrek”[3].

W 1850 wydzierżawił folwark w Strzemieszycach Małych, gdzie w tamtejszym drewnianym dworze mieszkał do śmierci. W ostatnich latach życia chorował prawdopodobnie na podagrę. Pochowano go zapewne na cmentarzu parafialnym w Gołonogu, jednak jego grób nie zachował się[2]. Nazwa jego autorstwa, Zagłębie Dąbrowskie, jest używana do dziś na określenie najdalej na zachód wysuniętej części Małopolski, charakteryzującej się wysokim rozwojem górnictwa.

Upamiętnienie

Józef Cieszkowski przez wiele lat był zapomniany. W 2012 roku Sejmik Województwa Śląskiego jednogłośnie przegłosował uchwałę o przywróceniu pamięci oraz odpowiednim uhonorowaniu Józefa Cieszkowskiego[4].

Przypisy

  1. ↑ „Józef Cieszkowski - to on odkrył Zagłębie Dąbrowskie”, „Dziennik Zachodni”
  2. 1 2 3 Andrzej J. Wójcik, Józef Cieszkowski i jego wpływ na rozwój polskiego słownictwa górniczego [w:] Górnictwo w czasie, przestrzeni, kulturze. Polski Kongres Górniczy 2007, Wrocław 2007, s. 27-40, ISBN 978-83-920359-8-5 [dostęp 2025-03-20].
  3. ↑ Andrzej Wójcik,"Dokonania Józefa Cieszkowskiego w górnictwie polskim”, Budownictwo Górnicze i Tunelowe 2006, nr 2, s. 49-55.
  4. ↑ Józef Cieszkowski uhonorowany przez Sejmik Województwa Śląskiego - serwis dabrowagornicza.naszemiasto.pl

Bibliografia

  • Andrzej J Wójcik, Arkadiusz Rybak, Józef Cieszkowski - Górnik zagłębiowski, Dąbrowa Górnicza: Muzeum Miejskie „Sztygarka ”, 2012, ISBN 978-83-60116-87-6, OCLC 812673562.
  • Renata Dulias, Adam Hibszer, Województwo śląskie. Przyroda, gospodarka, dziedzictwo kulturowe, Krzeszowice: Wydawnictwo Kubajak, 2004, s. 115, ISBN 83-87971-70-7, OCLC 69620445.
  • Serwis o Dąbrowie Górniczej. dabrowa.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2008-09-21)].
This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.