Józef Kania (duchowny)
| Kraj działania | |
|---|---|
| Data i miejsce urodzenia |
31 stycznia 1913 |
| Data i miejsce śmierci |
12 czerwca 1944 |
| Wikariusz parafii św. Michała Archanioła w Michałkowicach | |
| Okres sprawowania |
1937–1941 |
| Wikariusz parafii Matki Bożej Bolesnej w Brzęczkowicach | |
| Okres sprawowania |
1941–1943 |
| Wyznanie | |
| Kościół | |
| Prezbiterat |
20 czerwca 1937 |
| Odznaczenia | |
 | |
Józef Kania, ps. „Ojciec Michał”, „Pater Michael”, „Michał Krauze”[1][2] (ur. 31 stycznia 1913 w Dębie, zm. 12 czerwca 1944 w KL Auschwitz) – polski duchowny rzymskokatolicki, działacz społeczny, kapelan Inspektoratu Rybnik Armii Krajowej.
Życiorys
.jpg)
Urodził się 31 stycznia 1913 roku w Dębie (późniejsza część Katowic)[1] w rodzinie ślusarza górniczego Józefa i Anny z domu Wypiór. Po ukończeniu Państwowego Gimnazjum w Katowicach i zdaniu matury w 1932 roku wstąpił do Śląskiego Seminarium Duchownego w Krakowie i rozpoczął studia na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego[2]. W czasie nauki w gimnazjum i później jako kleryk działał w stowarzyszeniach przy rodzinnej parafii, brał czynny udział w szkolnych organizacjach młodzieżowych, a także należał do Kółka Filomatów oraz Stowarzyszenia Młodzieży Polskiej[3].
20 czerwca 1937 roku otrzymał święcenia kapłańskie[3]. Przez krótki czas pracował w rodzinnej parafii śś. Jana i Pawła Męczenników w Katowicach-Dębie[4]. 15 sierpnia 1937 roku mianowano go wikarym w parafii św. Michała Archanioła w Michałkowicach (późniejsza część Siemianowic Śląskich)[3]. Tam go zastała II wojna światowa[5].
Podczas okupacji niemieckiej wysyłał paczki żywnościowe aresztowanym więźniom oraz wspierał duchowo i materialnie ich rodziny[5]. Był także współtwórcą Polskiej Organizacji Powstańczej w Michałkowicach[3]. Kuria biskupia w obawie przez jego aresztowaniem przeniosła go w lipcu 1941 roku do nowej placówki duszpasterskiej w Brzęczkowicach (późniejsza część Mysłowic), gdzie i tam wspierał więźniów[5].
Powiadomiony o ujęciu w Katowicach członka, który mógł go wydać, z pomocą ks. Franciszka Maronia 19 lutego 1943 roku opuścił Brzęczkowice i pod pseudonimem „Pater Michael” pełnił posługę duszpasterską na Śląsku Cieszyńskim[2]. Został kapelanem rybnickiego inspektoratu Armii Krajowej[6]. W lutym 1944 roku aresztowano go wraz z kierującym inspektoratem Władysławem Kuboszkiem w Zbytkowie[7]. Po przesłuchaniu w więzieniu w Mysłowicach został wysłany do niemieckiego nazistowskiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz[6]. Był tam poddawanym torturom, lecz nikogo nie wydał[5].
Zmarł 12 czerwca 1944 roku[1] przez rozstrzelanie pod ścianą śmierci bloku 11. KL Auschwitz[6].
Odznaczenia
- Krzyż Oświęcimski (1990; pośmiertnie)[2]
Upamiętnienie
- Pomnik na skwerze ks. Franciszka Macherskiego w Katowicach upamiętniający powstańców śląskich oraz zmarłych „za polskość ziemi Śląska” z Dębu, w tym ks. Józef Kanię[8],
- Rondo ks. Józefa Kani w Katowicach, na terenie dzielnicy Dąb[9],
- Tablica pamiątkowa na fasadzie budynku przy ulicy Krzyżowej 7 w Katowicach, w miejscu narodzin ks. Józefa Kani[10],
- Tablica pamiątkowa na frontonie kościoła Matki Bożej Bolesnej w Mysłowicach upamiętniająca ks. Józefa Kanię[2],
- Tablice pamiątkowe na ścianie kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa w Jastrzębiu-Zdroju upamiętniające księży dekanatu jastrzębskiego pomordowanych podczas okupacji niemieckiej, w tym ks. Józefa Kanię[11],
- Tablice pamiątkowe w kruchcie archikatedry Chrystusa Króla w Katowicach upamiętniająca zmarłych w latach 1939–1945 kapłanów archidiecezji katowickiej, w tym ks. Józefa Kanię[12],
- Ulica ks. Józefa Kani w Mysłowicach, na terenie dzielnicy Brzęczkowice i Słupna[13].
Przypisy
- 1 2 3 Snoch 2006 ↓, s. 55.
- 1 2 3 4 5 E-ncyklopedia, Historia Kościoła na Śląsku: Kania Józef. silesia.edu.pl. [dostęp 2025-02-15]. (pol.).
- 1 2 3 4 Klistała 2019 ↓, s. 215.
- ↑ Rzewiczok 1999 ↓, s. 87.
- 1 2 3 4 Rzewiczok 2013 ↓, s. 140.
- 1 2 3 Snoch 2006 ↓, s. 56.
- ↑ Instytut Pamięci Narodowej: Uroczyste odsłonięcie tablicy upamiętniającej ks. Józefa Kanię w Katowicach, 12 czerwca 2018. katowice.ipn.gov.pl, 2018-06-12. [dostęp 2025-02-15]. (pol.).
- ↑ Dzióbek 2023 ↓, s. 177.
- ↑ Urząd Miasta Katowice: Miejski System Zarządzania-Katowicka Infrastruktura Informacji Przestrzennej. emapa.katowice.eu. [dostęp 2025-02-15]. (pol.).
- ↑ Dzióbek 2023 ↓, s. 175-176.
- ↑ Tablice ku czci księży dekanatu jastrzębskiego pomordowanych podczas okupacji hitlerowskiej. jaspedia.jasnet.pl, 2014-03-07. [dostęp 2025-02-15]. (pol.).
- ↑ Dzióbek 2023 ↓, s. 66-67.
- ↑ Urząd Miasta Mysłowice: Zintegrowany System Informacji Przestrzennej Miasta Mysłowice – CRD MIIP. zsip.myslowice.pl. [dostęp 2025-02-15]. (pol.).
Bibliografia
- Michał Dzióbek, Katowickie pomniki i tablice pamiątkowe: katalog, Katowice: Śląskie Centrum Wolności i Solidarności, 2023, ISBN 978-83-966732-3-7 (pol.).
- Jerzy Klistała, Duchowni. Ofiary niemieckiego zniewolenia, Kraków: Studio Grafpa, 2019 (pol.).
- Urszula Rzewiczok, Dzieje Dębu (1299–1999), Katowice: Muzeum Historii Katowic, 1999, ISBN 83-87727-30-X (pol.).
- Urszula Rzewiczok (red.), Patronowie katowickich ulic i placów, wyd. 2, Katowice: Muzeum Historii Katowic, 2013, ISBN 978-83-87727-38-3 (pol.).
- Bogdan Snoch, Górnośląski leksykon biograficzny. Suplement do wydania drugiego, Katowice: Muzeum Śląskie, 2006, ISBN 83-60353-11-5 (pol.).