Jakub Schall
| Data i miejsce urodzenia |
13 kwietnia 1889 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
sierpień 1942 |
| doktor | |
| Alma Mater | |
| Doktorat |
1918 |
| Nauczyciel akademicki | |
| Uczelnia | |
Jakub Schall, także Szall (ur. 13 kwietnia 1889 w Romanówce, zm. sierpień 1942 w Bełżcu) – polsko-żydowski historyk i pedagog.
Życiorys
Był synem Bernarda (Berla), kupca oraz dzierżawcy majątku i Tony (Temy) z d. Hauslinger[1]. W latach 1900–1901 uczęszczał do Gimnazjum im. Franciszka Józefa we Lwowie, w 1903 roku do Wyższej Szkoły Realnej, a rok później do II Szkoły Realnej w tym samym mieście. Podczas nauki był członkiem kółka literackiego, którego opiekunem był Kazimierz Jarecki[1].
W 1908 roku zdał maturę, dwa lata później podjął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Lwowskiego, z którego w 1912 roku przeniósł się na Uniwersyet w Czerniowcach[1][2]. Od 1911 roku współpracował z wydawaną w Czerniowcach „Gazetą Polską”, pisał także do czasopism „Czernowitzer Tagblatt”, „Czernowitzer Allgemeine Zeitung” i „Dziennik Polski”[1]. W 1913 roku publikował artykuły dotyczące historii Mołdawii w krakowskim tygodniku „Ojczyzna” i mohylewskiej „Gazecie Polskiej”, używał wówczas pseudonimu Bolesław Echowicz[1].
We wrześniu 1914 roku wyjechał do Wiednia, gdzie podjął studia geograficzne na Uniwersytecie Wiedeńskim. Pisał wówczas do gazety „Wiedeński Kurier Polski”. W 1916 roku jego rozprawa doktorska Russlands Verkerhsstrassen und Verkehrsmittel im XVI. und XVII. Jahrhundert została odrzucona przez komisję egzaminacyjną. Następnie został wcielony do armii austro-węgierskiej i brał udział w walkach na froncie wschodnim. Awansowany został do stopnia podporucznika[1].
W 1918 roku na podstawie rozprawy doktorskiej pod tym samym tytułem co wcześniejsza uzyskał stopień doktora filozofii. Następnie uczęszczał na wykłady z zakresu historii i geografii jako wolny słuchacz[1]. W 1920 roku powrócił do Lwowa i podjął pracę jako nauczyciel w gimnazjum prowadzonym przez Żydowskie Towarzystwo Szkoły Ludowej i Średniej. Wydawał broszury dla młodzieży oraz podręczniki dla szkół średnich. Prowadził działalność popularyzatorską historię Polski i Żydów, publikując m.in. w czasopismach „Chwila”, „Gazeta Lwowska”, „Słowo Polskie”, „Miesięcznik Żydowski”, „Filomata” i „Kwartalnik Historyczny”[1]. Prowadził również audycje w Polskim Radiu[1][2]. W 1934 roku opublikował książkę Historia Żydów w Polsce, na Litwie i Rusi, a rok później Przewodnik po zabytkach żydowskich m. Lwowa i historia Żydów lwowskich w zarysie. W 1939 roku wydał publikakcję Dawna Żółkiew i jej Żydzi, był także współautorem publikacji Żydzi – bojownicy o niepodległość Polski, którą opublikował wraz z Norbertem Getterem i Zygmuntem Schipperem[2][1].
Był nauczycielem akademickim na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie oraz prowadził zajęcia na Żydowskim Uniwersytecie Ludowym[1]. Współpracował z YIVO oraz z Kuratorium Muzeum przy Żydowskiej Gminie Wyznaniowej, był również członkiem Towarzystwa Miłośników Przeszłości Lwowa[1][2].
Przebywał we Lwowie podczas okupacji radzieckiej. W 1941 roku został przesiedlony do getta lwowskiego, gdzie na prośbę Emanuela Ringelbluma zajmował się zbieraniem materiałów na temat życia codziennego Żydów. Latem 1942 roku wraz z prawnikiem i członkiem Judenratu Lejbem Landauem zaangażował się w pomoc lwowskim Karaimom, zaprzeczając ich żydowskiemu pochodzeniu, co miało przyczynić się do wstrzymania decyzji o ich eksterminacji[1].
Podczas akcji likwidacyjnej w sierpniu 1942 roku został wywieziony do obozu zagłady w Bełżcu i tam zamordowany[1].