Jan Chodorowski (porucznik)
 porucznik | |
| Data i miejsce urodzenia |
30 marca 1886 |
|---|---|
| Data i miejsce śmierci |
1917 lub 1918 |
| Przebieg służby | |
| Formacja | |
| Jednostki | |
| Stanowiska |
komendant oddziału karabinów maszynowych |
| Główne wojny i bitwy | |
| Odznaczenia | |
   | |
Jan Chodorowski, ps. Henrico (ur. 30 marca 1886 w Krośnie, zm. w 1917 lub 1918 w Semipałatyńsku) – porucznik Legionów Polskich, działacz niepodległościowy, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Życiorys
Urodził się 30 marca 1886 w Krośnie, ówczesnym mieście powiatowym Królestwa Galicji i Lodomerii, w rodzinie Franciszka i Anny[1]. Ukończył szkołę wojskową w pobliżu West Point, założoną przez Związek Młodzieży Polskiej w Ameryce[2].
3 czerwca 1915 wstąpił do Legionów Polskich i został przydzielony do I batalionu uzupełniającego[1]. 15 lipca został przeniesiony do II batalionu uzupełniającego, a 27 lipca 1915 do 6 pułku piechoty i przydzielony do II oddziału karabinów maszynowych[1]. 9 sierpnia 1915 został mianowany chorążym, a 11 listopada tego roku awansowany na podporucznika[3]. 24 stycznia 1916 został zatwierdzony przez Komendę Legionów Polskich z dniem 9 czerwca 1915 na stanowisku komendanta II oddziału karabinów maszynowych w stopniu podporucznika[4][5]. 1 lipca 1916 został awansowany na porucznika[3].
Wyróżnił się w październiku 1915 w bitwie pod Kamieniuchą oraz w lipcu 1916 w bitwie pod Kostiuchnówką, w której ranny dostał się do niewoli rosyjskiej[6][7][8]. Były dowódca 6 pułku piechoty, generał podporucznik Mieczysław Norwid-Neugebauer w sporządzonym wniosku o odznaczenie orderem „Virtuti Militari” napisał:
ppor. Henrico-Chodorowski Jan. Jeden z niewielu z Polonii amerykańskiej, który biorąc czynny udział w życiu narodowym polskim w Ameryce – przedziera się w roku 1915 do Europy i wstępuje do Legionów. Charakter nadzwyczaj silny i stanowczy – twardy dla siebie, wymagający od żołnierzy – lecz świecący dla nich zawsze jasnym przykładem wytrzymałości, energii i pogardy trudów i śmierci. Jeden z najlepszych dowódców oddziałów karabinów maszynowych w 6 pułku piechoty. Pod Kamieniuchą w 1915 zręcznie manewrując swoim oddziałem karabinów maszynowych, ostrzeliwując bardzo intensywnie i ze skutkiem pozycje nieprzyjaciela poczynił mu dużo strat, a swoim pomógł do zwycięskiego ataku.
W roku 1916, w ataku na Polską Górę, gdy widział zagrożoną sytuację i przeważającego nieprzyjaciela, spychającego prawie naszych w bagno, będąc w rezerwie, natychmiast bez rozkazu zajmuje pozycję i sam strzelając z jednego karabinu maszynowego załamuje napór nieprzyjaciela i zmusza go do wycofania ze strefy skutecznej działalności ognia km. Następnie wytrzymuje cały dzień ogień huraganowy artylerii nieprzyjaciela bez względu na straty własne i podczas decydującego ataku Rosjan na pozycje strzela znowu sam z powodu przerzedzenia obsługi do ostatka, siejąc spustoszenie w szeregach nieprzyjaciela. Dostaje się do niewoli, niszcząc uprzednio km i w niewoli rosyjskiej umiera[6][9].
Zmarł w Semipałatyńsku w 1917 lub 1918, w następstwie odniesionych ran[1][10][11].
Ordery i odznaczenia
- Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 6362 – 17 maja 1922[12][13]
- Krzyż Niepodległości – pośmiertnie 27 czerwca 1938 „za pracę w dziele odzyskania niepodległości”[14]
- Krzyż Pamiątkowy 6 pułku piechoty Legionów Polskich[15]
- austriacki Srebrny Medal Waleczności I klasy[16][17][18]
Przypisy
- 1 2 3 4 Janusz Cisek, Ewa Kozłowska, Łukasz Wieczorek: Słownik Legionistów Polskich 1914-1918 : Chodorowski (Henrico-Hodorowski, Hodorowski) Jan, ps. „Henrico”. Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku. [dostęp 2025-03-22].
- ↑ Michał Młynarski. Z Ameryki do Legjonów. „Dekada”. 2, s. 23, 1917-08-10. Piotrków..
- 1 2 Lista starszeństwa 1917 ↓, s. 10.
- ↑ Rozkaz nr 189. „Goniec Polowy Legionów : Dziennik rozporządzeń Komendy Legionów Polskich”. 13, s. 3, 1916-02-25. Lwów..
- ↑ Ciastoń i in. 1939 ↓, s. 295.
- 1 2 Henrico-Chodorowski Jan. [w:] Kolekcja Orderu Wojennego Virtuti Militari, sygn. I.482.77-7332 [on-line]. Wojskowe Biuro Historyczne. [dostęp 2025-03-23].
- ↑ VI Lista strat 1916 ↓, s. 19, tu podano, że poległ 6 lipca 1916.
- ↑ VII Lista strat 1916 ↓, s. 5.
- ↑ Ciastoń i in. 1939 ↓, s. 143.
- ↑ Ciastoń i in. 1939 ↓, s. 35, 53.
- ↑ Skarbek 1929 ↓, s. 33.
- ↑ Dz. Pers. MSWojsk. ↓, Nr 3 z 11 stycznia 1923, s. 29.
- ↑ Skarbek 1929 ↓, s. 39.
- ↑ M.P. z 1938 r. nr 177, poz. 323
- ↑ Ciastoń i in. 1939 ↓, s. 237.
- ↑ Odznaczenia w Legionach. „Goniec Polowy Legionów : Dziennik rozporządzeń Komendy Legionów Polskich”. 13, s. 4, 1916-02-25. Lwów..
- ↑ Ciastoń i in. 1939 ↓, s. 198.
- ↑ Kronika : Odznaczenia w Legionach. „Gazeta Polska”. 73, s. 2, 1916-03-13. Dąbrowa Górnicza..
Bibliografia
- VI Lista strat Legionów Polskich od 1 maja do 1 lipca 1915. Piotrków: Centralny Urząd Ewidencyjny Departamentu Wojskowego NKN, 1916-07-01.
- VII Lista strat Legionów Polskich. Piotrków: Centralny Urząd Ewidencyjny Legionów Polskich przy Departamencie Wojskowym NKN, 1916-10-01.
- Lista starszeństwa oficerów Legionów Polskich w dniu oddania Legionów Polskich Wojsku Polskiemu (12 kwietnia 1917). Komenda Legionów Polskich, 1917.
- Dziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych. [dostęp 2023-10-30].
- Jan Kazimierz Ciastoń, Adam Lisiewicz, Edward Skarbek, Edward Wojciechowski: Historia 6 Pułku Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego. T. 1: Tradycja. Warszawa: Komenda Koła 6 Pułku Piechoty Legionów Polskich i Dowództwo 6 Pułku Piechoty Legionów Józefa Piłsudskiego, 1939.
- Edward Skarbek: Zarys historji wojennej 6-go pułku piechoty Legionów. Warszawa: Wojskowe Biuro Historyczne, 1929, seria: Zarys historii wojennej pułków polskich 1918–1920.