Jan Stefan Dębowski

Jan Stefan Dębowski

porucznik rezerwy lekarz weterynarii
Data i miejsce urodzenia	25 grudnia 1892 Kraków
Data i miejsce śmierci	po 3 kwietnia 1940 Katyń
Przebieg służby
Siły zbrojne	Armia Austro-Węgier Wojsko Polskie
Stanowiska	lekarz weterynarii
Główne wojny i bitwy	I wojna światowa wojna polsko-bolszewicka II wojna światowa: kampania wrześniowa
Odznaczenia

Jan Stefan Dębowski (ur. 25 grudnia 1892 w Krakowie, zm. w kwietniu 1940^[1] w Katyniu) – polski weterynarz, porucznik rezerwy lekarz weterynarii Wojska Polskiego, ofiara zbrodni katyńskiej.

Syn Jana i Teresy z Karskich^[2]. Podczas I wojny światowej walczył w szeregach armii austriackiej na froncie rosyjskim i w Serbii, w wojnie 1918-1919 w Wojsku Polskim. Podczas wojny polsko-bolszewickiej w 3 Dywizjonie Artylerii Konnej, uczestniczył w obronie Lwowa, gen. Tadeusz Rozwadowski nadał mu odznakę pamiątkową "Orlęta". W 1922 został przeniesiony do rezerwy i przydzielony do Szpitala Koni nr. 8, w tym samym roku uzyskał dyplom ukończeni Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie^[2]. Będąc porucznikiem rezerwy zamieszkał w Grybowie. Był powiatowym lekarzem weterynarii w Brzesku, pełnił również funkcję inspektora w krakowskim urzędzie wojewódzkim^[2].

Zmobilizowany w sierpniu 1939 walczył w kampanii wrześniowej na froncie wschodnim, do niewoli sowieckiej dostał się prawdopodobnie pod Janowem Lubelskim. Osadzono go w obozie jenieckim w Kozielsku^[2]. W kwietniu 1940 został przewieziony do Katynia (lista wywózkowa z 1 kwietnia 1940^[2]) i tam zamordowany przez funkcjonariuszy NKWD^[3][4]. Pogrzebano go w bezimiennej mogile zbiorowej, gdzie od 28 lipca 2000 mieści się oficjalnie Polski Cmentarz Wojenny w Katyniu^[5][6]. W Lesie Katyńskim prowadzone były ekshumacje i prace archeologiczne^[7][8]. W 1943 jego ciało zostało zidentyfikowane w toku ekshumacji prowadzonych przez Niemców^[9] pod numerem 2077^[10] – dosł. określony jako Dembowski Jan Stefan^[11]. Przy jego zwłokach znaleziono: leg. ofic. rez., medalion i kartę szczepień^[12]. Figuruje na liście Komisji Technicznej PCK pod numerem 02077^[13].

5 października 2007 minister obrony narodowej Aleksander Szczygło mianował go pośmiertnie na stopień kapitana^[14][15][16]. Awans został ogłoszony 9 listopada 2007 w Warszawie, w trakcie uroczystości „Katyń Pamiętamy – Uczcijmy Pamięć Bohaterów”^[17][18][19].

3 maja 2014, na murze cmentarza parafialnego w Brzesku, zostały odsłonięte trzy tablice, z których jedna zawiera nazwiska mieszkańców gminy Brzesko, zamordowanych przez NKWD w 1940 na „Nieludzkiej ziemi", m.in. Jana Stefana Dębowskiego^[20].

13 kwietnia 2016, w ramach akcji „Katyń... pamiętamy” / „Katyń... Ocalić od zapomnienia”, w ogrodzie Pałacu Prezydenckiego został zasadzony Dąb Pamięci poświęconego wszystkim Ofiarom Zbrodni Katyńskiej, certyfikat z numerem 1^[21][22][23].

• jeńcy polscy w niewoli radzieckiej (od 1939 roku)
• obozy NKWD dla jeńców polskich
• ofiary zbrodni katyńskiej – zamordowani w Katyniu

• Jan Kiński, Helena Malanowska, Urszula Olech, Wacław Ryżewski, Janina Snitko-Rzeszut, Teresa Żach: Katyń. Księga Cmentarna Polskiego Cmentarza Wojennego. Marek Tarczyński (red.). Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM, 2000. ISBN 83-905590-7-2.
• Убиты в Катыни. Księga pamięci polskich jeńców wojennych – więźniów obozu NKWD w Kozielsku, rozstrzelanych decyzją Biura Politycznego Komitetu Centralnego Wszechzwiązkowej Komunistycznej Partii (b) z 5 marca 1940 roku. Лариса Еремина (red.). Moskwa: Stowarzyszenie Memoriał, 2015. ISBN 978-5-78700-123-5.