Janina Gardzielewska

Janina Gardzielewska
Data i miejsce urodzenia

13 lipca 1926
Więcbork

Data i miejsce śmierci

4 kwietnia 2012
Toruń

Narodowość

Polska

Dziedzina sztuki

fotografia

Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Złoty Krzyż Zasługi Medal 30-lecia Polski Ludowej
Odznaka „Zasłużony Działacz Kultury” Medal Roku Jana Bułhaka

Janina Gardzielewska (ur. 13 lipca 1926 w Więcborku, zm. 4 kwietnia 2012 w Toruniu) – polska artystka fotograficzka.

Życiorys

Urodziła się w rodzinie Alojzego Czarneckiego, fotografa, i Jadwigi z domu Ryterskiej. W 1939 roku ukończyła szkołę podstawową, dalszą edukację w szkole średniej przerwała wojna. W czasie okupacji niemieckiej pracowała jako siła pomocnicza w zakładach fotograficznych.

Fotografowała pejzaże Torunia od bulwarów nadwiślańskich, panoram, ulic i placów, po zabytkowe budowle, kamieniczki, zaułki, bramy, detale. Efektem były wystawy, m.in. „Śladami Kopernika w Polsce” (1972), „Gotyk toruński” (1973) i poplenerowa „750 lat Torunia” (1983). Pięknu miasta poświęcona też była publikacja „Toruń epoki Kopernika” Bohdana Rymaszewskiego, ilustrowana fotografiami Janiny Gardzielewskiej.

Zajmowała się też fotografią teatralną. W latach trzydziestych i tuż po wojnie zdjęcia w toruńskim teatrze wykonywał jej ojciec Alojzy Czarnecki. Pod koniec lat czterdziestych jego obowiązki przejęła córka. Pracowała w teatrach Torunia, Bydgoszczy, Grudziądzu. W roku 1977 plonem teatralnych doświadczeń była wystawa „Twarze teatru”.

Od 1953 roku była członkiem Związku Polskich Artystów Fotografików. Przez trzy kadencje była prezesem Bydgosko-Toruńskiego Okręgu ZPAF i przez dwie kadencje członkiem Rady Artystycznej ZG ZPAF. Za jej kadencji powstała Mała Galeria Fotografiki przy ulicy Podmurnej w Toruniu”, którą prowadziła w latach 1968–1971. Od 1954 roku była członkiem aktywnym Towarzystwa Bibliofilów im. J. Lelewela w Toruniu oraz Towarzystwa Miłośników Torunia.

Od 1948 roku była żoną typografa Zygfryda Gardzielewskiego, twórcy antykwy toruńskiej.

Zmarła w Toruniu, pochowana obok męża na cmentarzu św. Jerzego przy ul. Gałczyńskiego[1].

Wystawy indywidualne (wybór)

  • „Fotografika” - Toruń (1956)
  • „Dzieci” - Toruń (1960)
  • „Wystawa indywidualna” - Warszawa, Olsztyn, Gdynia, Poznań, Szczecin, Łódź, Katowice, Cieszyn, Opole, Bydgoszcz (1962)
  • „Śladami Mikołaja Kopernika w Polsce” - Toruń, Olsztyn, Bydgoszcz, Kielce, Sopot, Bytom, Rybnik, Koszalin, Piła, Płock (1972)
  • „Gotyk Toruński” - Toruń (1973)
  • „Wspominam Meksyk” - Włocławek (1975)
  • „Twarze teatru” - Toruń (1977)
  • „Toruń dawny i dzisiejszy” - Filadelfia, USA (1977)
  • „Moi znajomi plastycy toruńscy” - Toruń (1983)
  • „Sztuka poligrafii Zygfryda Gardzielewskiego - sztuka fotografii Janiny Gardzielewskiej” - Muzeum w Grudziądzu; Dwór Mieszczański, Toruń; Biblioteka UMK, Toruń (2002)
  • „Wystawa retrospektywna” - Mała Galeria Fotografii ZPAF, Toruń (2005)

Wystawy zbiorowe (wybór)

  • „Piękno Torunia” (wyróżnienie) - Toruń (1947)
  • I OWF - Poznań (1947)
  • „Fotografia” (nagroda) - PTF Toruń (1948)
  • „Gnieźnieńska Wystawa Fotografiki” - Gniezno (1949, 1952)
  • OWF - Wrocław, Katowice (1950)
  • „Ogólnopolska Wystawa Fotografiki” - Warszawa (1953, 1954, 1958- II nagroda Ministra Kultury i Sztuki, 1959, 1960, 1961, 1962, 1964)
  • „Okręgowe Wystawy Fotografiki” - Toruń-Bydgoszcz (1953, 1954, 1956, 1957, 1958, 1959, 1960, 1961, 1962, 1964, 1965, 1967,1989)
  • „Polska w fotografii artystycznej” - Warszawa (1960)
  • „Fotografia della Nova Generazione” (złoty medal) - Pescara, Włochy; Mediolan, Włochy (1960)
  • XIX MSF - Barcelona, Hiszpania (1960)
  • „Europafoto” (II nagroda dla zestawu polskiego) - Monachium, RFN; Esslingen, RFN (1960)
  • II MSF - Split, Jugosławia (1960)
  • „Das Menslichte Analiz Europa” - Monachium, RFN (1960)
  • XXV MSF - Argentyna (1961)
  • III MSF - Bukareszt, Rumunia (1961)
  • „DEN XI” - Kopenhaga, Dania (1961)
  • II MSF - Warszawa (1961)
  • „Nemzetkozi Fotosalon” - Pecs, Węgry (1962)
  • MSF „Foto-Salon” - Teplice, Czechosłowacja (1962)
  • MSF Tentoostelling - Amsterdam, Holandia (1962)
  • „Wystawa Fotografików Polski Północnej” - Gdańsk (1962-dyplom ZPAF, 1964, 1966, 1972)
  • I Biennale Fotografii Artystycznej Krajów Nadbałtyckich - Malbork (1963, 1965-brązowy medal)
  • III Interfotfestival - Leuven (1964)
  • „Internationale Fotoausstellung” (złoty medal) - Kolonia, RFN (1965)
  • MSF - Warszawa (1966)
  • OWF z okazji 500-lecia podpisania II Pokoju Toruńskiego" (Grand Prix) - Toruń (1966)
  • III MSF - Cognac, Francja (1966)
  • „Von Glück des Menschen” (srebrna plakietka oraz nagroda honorowa) - Berlin (1967)
  • III Biennale Krajów Nadbałtyckich - Gdańsk (1967)
  • „Złocisty Jantar” - Gdańsk (1967-Grand Prix oraz dyplom ZPAF; 1972-Grand Prix)
  • „Nok a XX Szazadban” (wyróżnienie) - Budapeszt, Węgry (1973)
  • Poplenerowa Wystawa Fotografii „Toruń 750” (I nagroda) - Toruń (1983)
  • II Toruński Plener Fotograficzny (I nagroda) - Toruń (1984)

Ordery i odznaczenia

Nagrody i wyróżnienia

  • I nagroda w konkursie fotograficznym „Piękno Torunia” (1947)
  • II nagroda Ministra Kultury i Sztuki za prace na Ogólnopolskiej Wystawie Fotografii (1958)
  • Nagroda Wojewódzka I stopnia za całokształt działalności i osiągnięcia w dziedzinie fotografii - Bydgoszcz (1959)
  • Nagroda Wojewódzka I stopnia w dziedzinie kultury - Bydgoszcz (1960)
  • Nagroda „Błękitnego Szpaka” z okazji Dni Gdańska za osiągnięcia w twórczości fotograficznej (1963)[2]
  • Międzynarodowa Federacja Sztuki Fotograficznej przyznała artystce honorowe tytuły: Artysta FIAP-AFIAP (1960) oraz Excellent FIAP-EFIAP (1964)[3]
  • Honorowa Odznaka „Błękitnego Szpaczka” przyznaną przez młodzież fotografującą z Klubu Szpaczków w Gdańsku (1970)
  • Wojewódzka Nagroda II stopnia w dziedzinie kultury - Bydgoszcz (1975)
  • Nagroda z okazji Dnia Działacza Kultury - Toruń (1976)
  • Dyplom Komisji Fotografii Krajoznawczej ZG PTTK (1978)
  • Medal Pamiątkowy XX Jubileuszowego FTTP - Toruń (1978)
  • Stypendium twórcze Ministra Kultury i Sztuki (1981)
  • Nagroda II stopnia Ministra Kultury i Sztuki za całokształt twórczości (1984)
  • Dyplom PTTK za popularyzacje Torunia i regionu (1985)
  • Dyplom Towarzystwa Miłośników Astronomii - Toruń (1994)

Albumy fotograficzne

  • „Bursztyn polski” (z J. Korpalem) - 1983.
  • „Toruń epoki Kopernika” - 1984.
  • Album toruński - bibliofilskie wydanie wierszy M. Kaloty-Szymańskiej z fotografiami J. Gardzielewskiej (1984).

Przypisy

  1. 1 2 Zefiryn Jędrzyński. Janina Gardzielewska (1926–2012), wielka dama kultury i światowej fotografii. „Rocznik Toruński”. Tom 39, s. 279–286, 2012. Toruń: Towarzystwo Miłośników Torunia. [dostęp 2025-03-12].
  2. ↑ Nagrody „Błękitnego Szpaka”. „Litery”. Nr 9(21), s. 28, 1963. Gdańsk: Gdańskie Wydawnictwo Prasowe RSW „Prasa”. [dostęp 2025-03-12].
  3. ↑ Biogram Janiny Gardzielewskiej Komisja Fotografii Krajoznawczej ZG PTTK – Fotografowie Krajoznawcy – lista fotografów z ich życiorysami na oficjalnej stronie KFK ZG PTTK. [dostęp 27/12/2010].

Bibliografia

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.