Jaskinia w Krzyżanowicach Górna
| Plan jaskini | |
 | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Położenie |
Niecka Nidziańska, Niecka Solecka, Gacki (powiat pińczowski) |
| Właściciel |
komunalny |
| Długość |
60 m |
| Deniwelacja |
6 m |
| Wysokość otworów |
215 m n.p.m. |
| Wysokość otworów nad dnem doliny |
15 m |
| Ekspozycja otworów |
ku W |
| Data odkrycia |
znana od dawna |
| Ochrona i dostępność |
|
| Kod |
(nr inwentarzowy PIG) N-2.2 |
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego  | |
Położenie na mapie Polski  | |
 50°27′15″N 20°35′10″E/50,454167 20,586111 | |
Jaskinia w Krzyżanowicach Górna (Jaskinia nad Stawem) – jaskinia na terenie Niecki Nidziańskiej. Wejście do niej znajduje się niedaleko wsi Gacki-Osiedle (Niecka Solecka), na południe od nieczynnego, zalanego wodą, kamieniołomu Gacki, w dużym leju krasowym, na wysokości 215 m n.p.m[1]. Długość jaskini wynosi 60 metrów, a jej deniwelacja 6 metrów[2].
Jaskinia jest pomnikiem przyrody i jak do tej pory jedyną jaskinią w Niecce Nidziańskiej, w której znajduje się stanowisko archeologiczne[3].
Opis jaskini
Główną częścią jaskini jest obszerna, pozioma sala (12 m długości i 8 m szerokości) znajdująca się zaraz za dużym otworem wejściowym. Odchodzą z niej niewielkie kominki oraz:
- na lewo od wejścia, za niewielkim progiem, krótki korytarzyk zakończony kominkiem
- na wprost od wejścia ciągnie się korytarz, na początku niski, później wysoki, kończący się niskim i błotnistym korytarzykiem z niewielkimi odnogami[2].
Przyroda
W jaskini brak jest nacieków. Ściany są wilgotne, niski korytarz na początku bywa zalewany wodą tworząc syfon. Jaskinię odwiedzają lisy[2].
Historia odkryć
Jaskinia była znana od dawna. Jej pierwszy opis i plan sporządził Kazimierz Kowalski w 1954 roku[2].
Badania archeologiczne
Badania archeologiczne prowadzone były od 1994 roku przez naukowców z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu. Wykazały, że w jaskini zamieszkiwali ludzie co najmniej od l wieku p.n.e. Odkryto pozostałości osadnictwa kultury łużyckiej, przeworskiej oraz okresów wczesnego i późnego średniowiecza[3].
Przypisy
- ↑ Anna Chwalik, Jan Urban, Jacek Gubała, Andrzej Kasza - Gacki - Jaskinia nad Stawem i Jaskinia w Gackach, 36. Sympozjum Speleologiczne, Pińczów, 200
- 1 2 3 4 Jaskinie Polski, Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy [online], jaskiniepolski.pgi.gov.pl [dostęp 2017-12-30] (pol.).
- 1 2 Informator archeologiczny badania rok 1994, Warszawa 1998. ISBN 83-86334-77-0