Jeżoskórka czarnoostrzowa
 | |
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
jeżoskórka czarnoostrzowa |
| Nazwa systematyczna | |
| Echinoderma hystrix (F.H. Møller & J.E. Lange) Bon Docums Mycol.21(no. 82): 63 (1991) | |
Jeżoskórka czarnoostrzowa, czubajeczka czarnoostrzowa (Echinoderma hystrix (F.H. Møller & J.E. Lange) Bon) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Echinoderma, Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisali go w 1940 r. Friedrich Alfred Möller i Jakob Emanuel Lange, nadając mu nazwę Lepiota hystrix. W 1991 r. Marcel Bon przeniósł go do rodzaju Echinoderma[1]. Synonimy[2]:
- Cystolepiota hystrix (F.H. Møller & J.E. Lange) Knudsen 1978
- Lepiota acutesquamosa f. typica Kühner 1936
- Lepiota hystrix F.H. Møller & J.E. Lange 1940
W 2003 r. Władysław Wojewoda zarekomendował polską nazwę czubajeczka czarnoostrzowa dla synonimu Lepiota hystrix[3]. Jest niespójna z aktualną nazwą naukową. W 2021 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego zarekomendowała nazwę jeżoskórka czarnoostrzowa[4].
Morfologia
O średnicy 5 cm, pokryty ciemnymi piramidalnymi łuseczkami, krótkimi i nietrwałymi[5].
Dość gęste, białe, nie rozwidlone, z delikatnie punktowaną krawędzią, pod lupą czarną[5].
Pokryty czarnobrązowymi łuskami, górą biały i wydzielający bursztynowe krople. Pierścień błoniasty[5].
- Cechy mikroskopowe
Zarodniki wąskoelipsoidalne do półelipsoidalnych, gładkie, często z bocznym wierzchołkiem, średnio: 6,5 × 3 μm, Q = 2,23. Cheilocystydy gruszkowate. Piramidalne łuski kapelusza zbudowane ze strzępek przemieszanych z komórkami kulistymi, niektóre z brązową zawartością[5].
Występowanie i siedlisko
Podano stanowiska w Europie i azjatyckich obszarach Federacji Rosyjskiej[6]. Jest gatunkiem rzadkim[5]. W Polsce do 2003 r. znane było tylko jedno stanowisko podane przez Stanisława Domańskiego w 1997 r. w Park Łazienkowski|Parku Łazienkowskim w Warszawie[3], ale w późniejszych latach podano następne stanowiska. Najbardziej aktualne podaje internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną[7].
Naziemny saprotrof[3]. Występuje na ziemi bogatej w próchnicę, często w ściółce leśnej, w różnego typu lasach, najczęściej pod drzewami liściastymi (zwłaszcza bukami, grabami i dębami), ale także w lesie jodłowo-świerkowo-bukowym i w lesie świerkowym. Preferuje gleby wapienne o pH od obojętnego do zasadowego[5].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2025-05-12] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2025-05-12] (ang.).
- 1 2 3 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 399, ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ Rekomendacja nr 2/2021 Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online] [dostęp 2021-07-16].
- 1 2 3 4 5 6 Bernard Clesse, Albert Marchal, Echinoderma hystrix (F.H. Møller & J.E. Lange) Bon, nouvelle espèce pour la Wallonie [online] [dostęp 2025-05-12] (fr.).
- ↑ Występowanie Echinoderma hystrix na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2025-05-12].
- ↑ Echinoderma calcicola (jeżoskórka krótkotrzonkowa) [online], grzyby.pl [dostęp 2025-05-12].