Jeżoskórka krótkotrzonkowa
| Systematyka | |
| Domena | |
|---|---|
| Królestwo | |
| Typ | |
| Klasa | |
| Rząd | |
| Rodzina | |
| Rodzaj | |
| Gatunek |
jeżoskórka krótkotrzonkowa |
| Nazwa systematyczna | |
| Echinoderma carinii (Bres.) Bon Docums Mycol. 21(no. 82): 63 (1991) | |
Jeżoskórka krótkotrzonkowa (Echinoderma carinii (Bres.) Bon) – gatunek grzybów z rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].
Systematyka i nazewnictwo
Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Echinoderma, Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].
Po raz pierwszy opisał go w 1929 r. Giacomo Bresàdola, nadając mu nazwę Lepiota carinii. W 1991 r. Marcel Bon przeniósł go do rodzaju Echinoderma[1]. Synonimy[2]:
- Lepiota carinii Bres. 1929
- Lepiota eriophora var. asperula Malençon & Bertault 1970.
Polską nazwę zarekomendowała W 2021 r. Komisja ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego[3].
Morfologia
O średnicy do 4,5 cm, początkowo półkulisty, potem płaski z niskim garbkiem, jasnobrązowy lub żółtobrązowy z ciemnobrązowymi, ostrymi, piramidalnymi brodawkami i łuseczkami[4].
Gęste, wolne, początkowo białe, z wiekiem brązowo-plamiste[4].
Wysokość do 6 cm, grubość do 0,7 cm, cylindryczny z lekko powiększoną podstawą. Powierzchnia biaława lub jasno żółtobrązowa z brązowymi pasami w dolnej części. Pierścień wełnisty[4].
Biały[4].
- Cechy mikroskopowe
Zarodniki elipsoidalne do podłużnych, dekstrynoidalne, 3,5–4,5 × 2,5–3 μm. Podstawki 4-zarodnikowe, 15–25 × 4,5–5,5 μm. Cheilocystydy rozproszone, maczugowate do nieco cylindrycznych, 15–25 × 6–9 μm. Pleurocystyd brak. Łuski kapelusza zbudowane z łańcuchów kulistych lub elipsoidalnych, żółtobrązowych strzępek, elementy końcowe o średnicy do 25 μm. Sprzążki obecne[4].
- Gatunki podobne
Charakterystycznymi cechami jeżoskórki krótkotrzonowej są jędrne owocniki, krótki trzon, dekstrynoidalne zarodniki dekstrynoidalne, maczugowate cheilocystydy i dość małe elementy budujące skórkę[4].
Występowanie i siedlisko
Podano stanowiska głównie w Europie, poza nią pojedyncze w Ameryce Północnej i Azji[5]. Brak go w opracowanym w 2003 r. przez Władysława Wojewodę wykazie wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski[6][6], ale w późniejszych latach podano jego stanowiska. Najbardziej aktualne podaje internetowy atlas grzybów. Znajduje się w nim na liście gatunków zagrożonych i wartych objęcia ochroną[7].
Naziemny saprotrof[6]. Występuje w lasach w lasach liściastych i parkach[4].
Przypisy
- 1 2 3 Index Fungorum [online] [dostęp 2025-05-12] (ang.).
- ↑ Species Fungorum [online] [dostęp 2025-05-12] (ang.).
- ↑ Rekomendacja nr 2/2021 Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów Polskiego Towarzystwa Mykologicznego [online] [dostęp 2021-07-16].
- 1 2 3 4 5 6 7 Błażej Gierczyk i inni, Rare species of Lepiota and related genera, „Acta mycologica”, 46 (2), 2011, s. 144–145.
- ↑ Występowanie Echinoderma carinii na świecie (mapa) [online], gbif.org [dostęp 2025-05-12].
- 1 2 3 Władysław Wojewoda, Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003, s. 398–404, ISBN 83-89648-09-1.
- ↑ Echinoderma carinii (jeżoskórka krótkotrzonkowa) [online], grzyby.pl [dostęp 2025-05-12].