Joseph Heller

Joseph Heller
Ilustracja
Zdjęcie z 1986
Data i miejsce urodzenia

1 maja 1923
Coney Island

Data i miejsce śmierci

12 grudnia 1999
East Hampton

Zawód, zajęcie

pisarz

podpis

Joseph Heller (ur. 1 maja 1923 w Nowym Jorku, zm. 12 grudnia 1999 w East Hampton) – amerykański pisarz, który zyskał sławę dzięki powieści Paragraf 22[1].

Życiorys

Urodził się na Coney Island (Brooklyn w Nowym Jorku)[2]. Podczas II wojny światowej służył w lotnictwie, stacjonując w Afryce i Włoszech. W latach 1948–1950 studiował i zaczął pisać nowele[3]. Pracował także jako wykładowca języka angielskiego[1] oraz pisywał do czasopism Time, Look[3] i McCall's.

W 1953 rozpoczął prace nad debiutanckim Paragrafem 22[3] (początkowo miał on nosić tytuł Paragraf 18)[4]. Ta groteskowa powieść ukazała się w 1961 i zdobyła ogromną popularność (10 milionów sprzedanych egzemplarzy). Wkrótce Heller został wykładowcą pisarstwa i dramatopisarstwa na Uniwersytecie Yale i Uniwersytecie Pensylwanii. Napisał też kilka innych książek, jednak nie zostały one tak dobrze odebrane jak Paragraf 22[3].

W autobiografii Nie ma się z czego śmiać opisał historię swojej choroby (cierpiał na zespół Guillaina-Barrégo)[3].

Kontrowersje dotyczące Paragrafu 22

W 1998 The Sunday Times of London opublikował list Lewisa Pollocka, który wskazał na podobieństwa między wspomnieniami Louisa Falsteina Face of a Hero (w Anglii The Sky Is a Lonely Place) a, wydanym później, Paragrafem 22. Ukazało się wiele artykułów na ten temat. Heller zaprzeczył, dodając, że sam Falstein nie wypowiedział się w tej sprawie.

Twórczość

Powieści

Książki autobiograficzne

  • 1988: Nie ma się z czego śmiać/Nic śmiesznego (współautor Speed Vogel) (No Laughing Matter) (wyd. pol. 1992 w tłumaczeniu Magdaleny Mosiewicz)[12]
  • 1998: Teraz i wtedy: od Coney Island do „Paragrafu 22” (Now and Then: From Coney Island to Here) (wyd. pol. 1998 w tłumaczeniu Andrzeja Szulca)[13]

Przypisy

  1. 1 2 Joseph Heller, [w:] Encyclopædia Britannica [dostęp 2025-05-24] (ang.).
  2. Sanford Pinsker, Reflections on Joseph Heller [online], jewishjournal.com, 16 grudnia 1999 [dostęp 2025-05-24] (ang.).
  3. 1 2 3 4 5 Wojciech Orliński, "Paragraf 22", recenzja nowego serialu HBO. Co łączy Orlińskiego z George'em Clooneyem? [online], wyborcza.pl, 17 maja 2019 [dostęp 2019-05-20].
  4. David Wanczyk, From 'Catch 18' to 'Catch 22,' and Other Great Moments in Editing [online], The Atlantic, 22 sierpnia 2012 [dostęp 2021-04-17] (ang.).
  5. Joseph Heller: Paragraf 22. Lech Jęczmyk (tłum.). Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1975, s. 1–557. [dostęp 2025-05-20].
  6. Joseph Heller: Coś się stało. Cecylia Wojewoda (tłum.). Warszawa: Prima, 1995, s. 1–476. ISBN 83-85855-85-8.
  7. Joseph Heller: Gold jak złoto. Jacek Manicki (tłum.). Warszawa: Prima, 1995, s. 1–509. ISBN 83-85855-75-0.
  8. Joseph Heller: Bóg wie. Paweł Lipszyc (tłum.). Warszawa: Prima, 1998, s. 1–382. ISBN 83-7186-016-1.
  9. Joseph Heller: Namaluj to. Iwo Gabriel Jackowski (tłum.). Gdańsk: Phantom Press International, 1992, s. 1–285. ISBN 83-85432-42-6.
  10. Joseph Heller: Ostatni rozdział, czyli Paragraf 22 bis. Andrzej Szulc (tłum.). Warszawa: Prima, 1994, s. 1–574. ISBN 83-85855-61-0.
  11. Joseph Heller: Paragraf 23. Andrzej Szulc (tłum.). Warszawa: Albatros, 2004, s. 1–350. ISBN 83-7359-086-2.
  12. Joseph Heller: Nie ma się z czego śmiać. Magdalena Mosiewicz (tłum.). Gdańsk: Phantom Press International, 1992, s. 1–319. ISBN 83-85432-56-6.
  13. Joseph Heller: Teraz i wtedy: od Coney Island do „Paragrafu 22”. Andrzej Szulc (tłum.). Warszawa: Prima, 1998, s. 1–270. ISBN 83-7186-027-7.

Bibliografia