Justus Bornowski

Justus Bornowski
Data i miejsce urodzenia

7 września 1843
Frombork

Data i miejsce śmierci

8 września 1904
Elbląg

Dziedzina sztuki

malarstwo

Justus Bornowski (ur. 7 września 1843 we Fromborku, zm. 8 września 1904 w Elblągu) – warmiński malarz i konserwator obiektów sakralnych.

Życiorys

Bazylika w Braniewie z malowaniem filarów Justusa Bornowskiego

Kształcił się w gimnazjum w Braniewie, następnie ukończył studia jako artysta malarz w Akademii Sztuk Pięknych w Monachium[1][2]. Po studiach osiedlił się w Elblągu, gdzie otworzył własny warsztat. Specjalizował się w malarstwie religijnym. Wykonywał polichromie w licznych świątyniach warmińskich, między innymi w kościołach w Błudowie, Braniewie, Gietrzwałdzie (1898), Płoskini, Elblągu, Gdańsku, a także w katedrach w Braniewie i we Fromborku[3][4][5][6].

Jedną z większych prac było wykonanie w latach 1887–1891, na zlecenie biskupa warmińskiego Thiela, dekoracji malarskiej całego wnętrza katedry fromborskiej. Jej wykonanie w stylu neogotyckim wzbudziło jednak kontrowersje. Poddawano krytyce zbyt sztywnie potraktowanie wnętrza katedry ornamentem, nadmierne złocenia i jaskrawą kolorystykę świątyni[7].

W latach 1892–1893 Justus Bornowski wykonał polichromię wnętrza katedry w Braniewie w ramach prowadzonych prac renowacyjnych świątyni. Polichromią pokrył sklepienia (żebra i zworniki), filary z fryzami i ściany (fryz świątynny) oraz łuk tęczowy i prezbiterium. Katedra w Braniewie została podczas II wojny światowej zburzona, w latach 80. odbudowana. W 2019 konserwator zabytków Katarzyna Polak opracowała Program prac konserwatorskich i restauratorskich ścian wewnętrznych, filarów i sklepień bazyliki mniejszej pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Braniewie, na podstawie którego od 2024 roku odtwarzany jest XIX-wieczny wygląd malowań Justusa Bornowskiego filarów świątyni[8][9][10][11].

Przypisy

  1. Tadeusz Oracki Słownik biograficzny Warmii, Mazur i Powiśla XIX i XX wieku (do 1945 roku), wydanie drugie uzupełnione i poprawione, Olsztyn 2023, s. 101
  2. Unsere ermländische Heimat, Weihnachten 2004, Jahrgang 50, Nr. 4
  3. Piękno bazyliki archikatedralnej we Fromborku - fotogaleria [online], prawy.pl, 31 października 2019 [dostęp 2024-12-23].
  4. BISZTYNEK - PAMIĄTKA PO KONSERWATORACH [online], www.bisztynek24.pl [dostęp 2024-12-23].
  5. Zabytki Warmii i Mazur [online], www.zabytki.mazury.pl [dostęp 2024-12-23].
  6. Plan odnowy gminy Gietrzwałd, Załącznik do Uchwały nr 10/2009 Zebrania Wiejskiego Sołectwa Gietrzwałd z dnia 28 grudnia 2009 r. Załącznik do Uchwały nr XXXVII/404/2009 Rady Gminy Gietrzwałd z dnia 29 grudnia 2009 r.
  7. Tadeusz Piaskowski, Henryk Szkop Zabytki Fromborka, Muzeum Mikołaja Kopernika we Fromborku, Frombork 2003, s. 41
  8. Program prac konserwatorskich i restauratorskich ścian wewnętrznych, filarów i sklepień Bazyliki Mniejszej pw. św. Katarzyny Aleksandryjskiej w Braniewie, opracowanie: konserwacja dzieł sztuki Katarzyna Polak, Toruń 2019
  9. Warmińsko-Mazurski WUOZ w Olsztynie - Delegatura w Elblągu, 14 lutego 2022
  10. Franz Buchholz Führer durch die St. Katharinenkirche zu Braunsberg, Braniewo 1940, s. 7
  11. Polska 7 września – co wydarzyło się tego dnia [online], tvrepublika.pl [dostęp 2024-12-23].