Kamienica Abrama Włodawera w Warszawie
 Kamienica w kwietniu 2020 | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Miejscowość | |
| Adres |
ul. Łucka 8 |
| Kondygnacje |
2 |
| Rozpoczęcie budowy |
1877 |
| Ukończenie budowy |
1878 |
| Rozebrano |
2024 |
Położenie na mapie Warszawy  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa mazowieckiego  | |
 52°13′58,382″N 20°59′25,264″E/52,232884 20,990351 | |
Kamienica Abrama Włodawera[1] – kamienica znajdująca się w latach 1878−2024 przy ul. Łuckiej 8, w dzielnicy Wola w Warszawie .
Opis
Kamienica została wzniesiona w latach 1877−1878[1] dla kupca Ajzyka Abrama Włodawera[2]. Był to dwutraktowy, siedmioosiowy ceglany dom z drewnianymi stropami[1]. Miał dwie kondygnacje i mieszkalne poddasze; od strony zachodniej powstała oficyna, pierwotnie również dwukondygnacyjna[1]. Przejazd bramny znajdował się w czwartej osi[1]. W budynku znajdowały się drewniane schody i balustrady[3].
Jeszcze przed ukończeniem budowy nieruchomość została sprzedana Józefie Koch[1].
Prawdopodobnie przed 1918 rokiem oficyna została przebudowana i podwyższona o cztery kondygnacje, a w budynku frontowym dodano balkony[1]. Na fasadzie znajdowały się m.in. naczółki i gzyms kordonowy[1].
Kamienica przetrwała II wojnę światową[4]. Była jednym z ostańców tzw. Dzikiego Zachodu[5]. Po 1945 roku usunięto wystrój jej fasady[1]. Zachowano jednak balkony na drugiej i szóstej osi[1].
Dom był najstarszą kamienicą czynszową w dzielnicy Wola[6][2]. W lipcu 1992 roku został wpisany do gminnej ewidencji zabytków[7], a w październiku tego samego roku do rejestru zabytków[8].
Administratorem kamienicy był Zakład Gospodarowania Nieruchomościami Dzielnicy Wola, który pomimo obowiązku zabezpieczenia obiektu nie wywiązał się z niego do 2011 roku, tłumacząc się roszczeniami spadkobierców dawnych właścicieli. W 2011 roku z oficyny kamienicy wykwaterowano ostatnich lokatorów. W 2012 roku nieruchomość została zreprywatyzowana[9]. W 2016 roku spadkobiercy dawnych właścicieli sprzedali ją spółce JM Invest[10]. W kwietniu 2020 roku właściciel zburzył wpisaną do gminnej ewidencji zabytków oficynę kamienicy[9].
Obiekt był pustostanem i groził katastrofą budowlaną[11][9]. Był wielokrotnie podpalany[9][12]. W październiku 2024 roku, po kolejnym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego usunęło kamienicę z rejestru zabytków[10]. Jednak miesiąc później Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków wszczął procedurę ponownego wpisu budynku do rejestru[10]. Zgodnie z art. 10a ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami w takiej sytuacji przy zabytku, którego dotyczy postępowanie, zabronione jest prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich, robót budowlanych i podejmowania innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku[13].
21 grudnia 2024 budynek został częściowo zburzony przez spółkę JM Invest[10]; prace rozbiórkowe wstrzymano z pomocą policji po interwencji Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków[14][15]. Dwa dni później, pomimo nakazu zaprzestania prac wydanego przez konserwatora, większość pozostałej części zabytkowej kamienicy również została zburzona[16]. Rozbiórka resztek domu była kontynuowana 24 grudnia[15].
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 9. Langiewicza-Łukasińskiego. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 2003, s. 223. ISBN 83-88372-24-6.
- 1 2 Janusz Dziano, Wojciech Kępka-Mariański, Ireneusz Wywiał, Danuta Koper: Warszawska Wola. Co było, co jest, co pozostanie.... Magia Słowa, 2015, s. 74. ISBN 978-83-940821-0-9.
- ↑ Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 9. Langiewicza-Łukasińskiego. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 2003, s. 224. ISBN 83-88372-24-6.
- ↑ Robert Marcinkowski: Ilustrowany Atlas Dawnej Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Oliwka, 2013, s. 46. ISBN 978-83-931203-1-4.
- ↑ Monika Brodowska, Paweł Brudek, Wojciech Traczyk: Spacerownik po Woli. 20 tras tematycznych. Urząd Dzielnicy Wola m.st. Warszawy, 2016, s. 148. ISBN 978-83-911262-7-1.
- ↑ Jarosław Zieliński: Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy. Tom 9. Langiewicza-Łukasińskiego. Warszawa: Biblioteka Towarzystwa Opieki nad Zabytkami, 2003, s. 224. ISBN 83-88372-24-6.
- ↑ Gminna ewidencja zabytków m.st. Warszawy. Aktualny wykaz zabytków ujętych w gminnej ewidencji zabytków m.st. Warszawy. [w:] Urząd m.st. Warszawy [on-line]. s. 328. [dostęp 2025-01-02].
- ↑ Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków (księga A) - stan na 30 czerwca 2024 roku. Woj. mazowieckie (Warszawa). [w:] Narodowy Instytut Dziedzictwa [on-line]. nid.pl. s. 78. [dostęp 2024-12-21].
- 1 2 3 4 Michał Wojtczuk. Agonia 125-letniej kamienicy. „Gazeta Stołeczna”, s. 4, 28 marca 2023.
- 1 2 3 4 Tomasz Urzykowski: Gorączka sobotnich rozbiórek, czyli patodeweloperski sposób pozbywania się zabytków w Warszawie. wyborcza.warszawa.pl, 22 grudnia 2024. [dostęp 2025-01-02].
- ↑ Powolna śmierć kamienicy [online], zw.com.pl [dostęp 2011-07-14] (pol.).
- ↑ Marek Kozubal. Rozbiórka zabytku zatrzymana. „Rzeczpospolita”, s. A5, 23 grudnia 2024.
- ↑ Ustawa z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkam Dz.U. z 2024 r. poz. 1292.
- ↑ Z najstarszej czynszówki na Woli została jedna ściana. "Nad ranem rozpoczęto dalsze prace pomimo zakazu" [online], www.muratorplus.pl [dostęp 2024-12-23].
- 1 2 Tomasz Urzykowski: Zburzenie najstarszej kamienicy na Woli. Prokurator: sąd może zobowiązać do jej odtworzenia. warszawa.wyborcza.pl, 30 grudnia 2024. [dostęp 2025-01-02].
- ↑ "Zabytkowej kamienicy przy Łuckiej w zasadzie już nie ma" [online], tvn24.pl, 23 grudnia 2024 [dostęp 2024-12-23].