Kamienica Pod Srebrnym Hełmem we Wrocławiu
 nr rej. 71 z 6.02.1962 r.[1] | |
 Kamienica „Pod Srebrnym Hełmem” | |
| Państwo | |
|---|---|
| Miejscowość | |
| Adres |
Kuźnicza 12 |
| Typ budynku |
kamienica |
| Styl architektoniczny |
barok |
| Kondygnacje |
cztery |
| Rozpoczęcie budowy |
latach 80. XVII wieku |
| Ważniejsze przebudowy |
XIX w., 1968–1973 |
| Pierwszy właściciel |
Martin Maximilian von Knobelsdorf |
Położenie na mapie Wrocławia  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego  | |
 51°06′36,75″N 17°01′49,41″E/51,110208 17,030392 | |
Kamienica „Pod Srebrnym Hełmem” – barokowa kamienica, znajdująca się przy ulicy Kuźniczej 12 we Wrocławiu, będąca jednym z najcenniejszych obiektów barokowych w mieście[2].
Historia kamienicy
Kamienica została gruntownie przebudowana około 1700 roku[3] lub w latach 80. XVII wieku[4][a]. Jej projektantem mógł być prawdopodobnie któryś z włoskich architektów, na co wskazuje bogactwo i wysoki poziom dekoracji sztukatorskiej. Tego typu ozdoby można było znaleźć na fasadach dawnego pałacu Kospothów przy ulicy Wita Stwosza 35 i pałacu książąt oleśnickich przy Wita Stwosza 32[3] oraz na fasadzie domu księżnej Anny Sophii Württemberg. Według Wojciecha Brzezowskiego fundatorem przebudowy kamienicy był ówczesny jej właściciel, arystokrata, Martin Maximilian von Knobelsdorf[4]. Jego pochodzenie tłumaczy wprowadzone wzory na fasadzie (motywy panopliowe) oraz hełm (od którego kamienica wzięła nazwę), będący prawdopodobnie klejnotem niezachowanego kartusza herbowego[6].
W XIX wieku jej wnętrza zostały poważnie przebudowane[3].
Opis architektoniczny
Kamienica została wzniesiona jako czterokondygnacyjny budynek z dwukondygnacyjnym szczytem, założony na planie prostokąta, o dwutraktowym układzie rzutu. Jego fasada podzielona jest na cztery osie, a te podzielone wydatnymi gzymsami międzykondygnacyjnymi oraz silnie wyładowanym gzymsem okapowym. Między oknami znajdują się bogate elementy sztukaterii ozdobnej: na drugiej kondygnacji znajduje się dekoracja utworzona z panopliów, a na trzeciej i czwartej z pęków kwiatowo-owocowych. Cztery identyczne girlandy znajdujące się pomiędzy oknami na trzeciej kondygnacji pochodzą z XIX wieku. Wcześniejsza sztukateria XVII-wieczna była prawdopodobnie podobna, ale wykonana była odręcznie i girlandy różniły się od siebie[6]. Prostokątne otwory okienne ujęte zostały w kamienne opaski uszakowe, na drugiej i trzeciej kondygnacji, zwieńczone są naczółkami ma przemian trójkątnymi i odcinkowymi[3][7].
Część szczytowa zaznaczona jest trzema pilastrami wielkiego porządku, a na ich zwieńczeniach znajduje się rozerwany naczółek z umieszczonym pośrodku antykizującym popiersiem i otoczony parą wolut, pokrytymi roślinną dekoracją spływami i małych obelisków. Nad dwoma oknami znajduje się para oculusów[3][8]. Fasada pierwotnie pokryta była jasnozielonym kolorem – ściany i elementy sztukatorskie, oraz czerwonym – tło detali u pola naczółków. Detale kamienne również były polichromowane[8].
Po 1945
W 1945 roku, w wyniku działań wojennych, wnętrze kamienicy zostało mocno zniszczone[3], na piętrze w trakcie frontowym zachowały się stropy z dekoracją sztukatorską o motywach roślinnych[4]. W latach 1968–1972[3], 1969–1973[8], lub 1968–1972[2][b] została odbudowana według projektu Anny Guerquin[8][2] dla Stowarzyszenia PAX[3]. Odbudowa obejmowała jedynie odrestaurowanie fasady, ale nie obejmowała odtworzenia wnętrz; oryginalne godło domu, kamienna rzeźba hełmu, zostało przeniesione do zbiorów Muzeum Miejskiego w Ratuszu[8][2].
Uwagi
- ↑ Różnica w datowaniu wynika z przesunięcia datowania fasady domu książąt oleśnickich na podstawie rysunku Johanna Stridbecka na przed 1691 rok[5].
- ↑ Według prywatnych zdjęć remont fasady nie skończył się przed majem 1973 roku[9].
Przypisy
- ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo dolnośląskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 stycznia 2025.
- 1 2 3 4 Małachowicz 1985 ↓, s. 223.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Harasimowicz 1998 ↓, s. 59.
- 1 2 3 Eysymontt i in. 2011 ↓, s. 233.
- ↑ Brzezowski 2005 ↓, s. 219.
- 1 2 Brzezowski 2005 ↓, s. 66.
- ↑ Andrzej Konieczny: Badania i konserwacja barokowej kamienicy pod Srebrnym Hełmem. [dostęp 2014-05-12]. (pol.).
- 1 2 3 4 5 Eysymontt i in. 2011 ↓, s. 234.
- ↑ Kamienica "Pod Srebrnym Hełmem"na fotopolska.eu
Bibliografia
- Jan Harasimowicz (red.), Włodzimierz Suleja (red.): Encyklopedia Wrocławia. Wyd. 3, poprawione i uzupełnione. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006. ISBN 83-7384-561-5. OCLC 76363702.
- Rafał Eysymontt, Jerzy Ilkosz, Agnieszka Tomaszewicz, Jadwiga Urbanik (red.): Leksykon architektury Wrocławia. Wrocław: Via Nova, 2011.
- Jan Harasimowicz (red.): Atlas architektury Wrocławia t. II. Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 1998. ISBN 83-7023-679-0.
- Wojciech Brzezowski: Dom mieszkalny we Wrocławiu w okresie baroku. Wrocław: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej, 2005. ISBN 83-7085-885-6.
- Edmund Małachowicz: Stare miasto we Wrocławiu. Wrocław: PWN, 1985.