Kościół św. Marcina w Groningen
![]() Widok z budynku Forum Groningen | |||||||||||||||
| Państwo | |||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Prowincja | |||||||||||||||
| Miejscowość | |||||||||||||||
| Adres |
Martinikerkhof 3 | ||||||||||||||
| Wyznanie | |||||||||||||||
| Kościół | |||||||||||||||
| Imię | |||||||||||||||
| |||||||||||||||
| |||||||||||||||
Położenie na mapie Groningen ![]() | |||||||||||||||
Położenie na mapie Holandii ![]() | |||||||||||||||
| Strona internetowa | |||||||||||||||
Kościół św. Marcina (nid. Martinikerk) – gotycka świątynia protestancka znajdująca się w holenderskim mieście Groningen. Najstarszy kościół miasta, w latach 1559–1594 katedra diecezji Groningen.
Historia
Pierwszy murowany kościół w tym miejscu wzniesiono około 1000 roku. Była to jednonawowa, romańska świątynia z tufu. Około 1220 roku powstał tu większy, romańsko-gotycki kościół o układzie bazylikowym[1], jego wygląd uwieczniono na pieczęci miejskiej z około 1245 roku. Prezbiterium świątyni przebudowano na początku XV wieku. Wieża kościelna zawaliła się 26 czerwca 1468 roku, nową konstrukcję wzniesiono w latach 1470–1550, wtedy również rozbudowano kościół na zachód[2]. W XVI wieku od północy dobudowano późnogotycką kaplicę boczną[1]. W 1559 roku świątynia została katedrą diecezji Groningen[3]. W 1577 roku hełm wieży został zniszczony wskutek pożaru. W 1594 roku katedra przeszła w ręce protestantów, 24 lipca 1594 roku usunięto ołtarz i posągi świętych oraz pokryto tynkiem malowidła ścienne[3]. Nowy hełm wieży, sięgający 96,8 metra[4], wzniesiono w 1627 roku[2]. Od 1798 roku wieża jest własnością gminy Groningen[4]. Podczas remontu prezbiterium w 1923 roku odkryto malowidła przedstawiające sceny z życia Chrystusa, namalowane techniką al secco. W latach 1962–1975 odrestaurowano korpus nawowy i prezbiterium, wzniesiono również nowy dach, nawiązujący kształtem do wyglądu uwiecznionego na rycinach sprzed 1688 roku i odsłonięto średniowieczne freski na sklepieniach[2].
Architektura i wyposażenie
Świątynia gotycka, trójnawowa. Korpus nawowy ma układ halowy, a prezbiterium – bazylikowy. Wieża kościelna ma wysokość 96,8 m, wieńczy ją wiatrowskaz w kształcie konia z 1822 roku[4]. Ściany świątyni są udekorowane odsłoniętymi w XX wieku średniowiecznymi malowidłami[3]. Posadzkę świątyni pokrywają liczne płyty nagrobne[5]. Wewnątrz znajdują się dwa instrumenty organowe; większy z nich składa się z 53 głosów[6].
Wewnątrz wieży kościoła zawieszono dwanaście dzwonów, z czego sześć z nich odlał na rynku w Groningen ludwisarz Hendrik van Trier. Prócz nich na zewnątrz, po południowej stronie wieży, wisi dzwon Ruimstraatklok, używany jako dzwon alarmowy. Odlał go ludwisarz Jan Christaan Borchardt w 1764 roku[7].
| Nr | Imię | Waga | Średnica | Rok odlania | Ludwisarnia |
|---|---|---|---|---|---|
| 12 | Agnus | 220 kg | 68,5 cm | 1952 | Hendrik van Trier |
| 11 | Werkman | 320 kg | 77 cm | ||
| 10 | Luidger | 380 kg | 87,3 cm | 1995 | Koninklijke Eijsbouts |
| 9 | Otger | 510 kg | 92,5 cm | 1962 | Koek |
| 8 | Johannes | 700 kg | 104 cm | ||
| 7 | Bernlef | 905 kg | 116 cm | 1995 | Koninklijke Eijsbouts |
| 6 | Walburg | 1250 kg | 131 cm | ||
| 5 | Martinus | 1970 kg | 147 cm | ||
| 4 | Kleine Borger | 3250 kg | 167 cm | 1578 | Hendrik van Trier |
| 3 | Grote Borger | 3950 kg | 176 cm | ||
| 2 | Kromstaart | 5550 kg | 198 cm | 1994 | Koninklijke Eijsbouts |
| 1 | Salvator | 7850 kg | 220 cm | 1577 | Hendrik van Trier |
Galeria
Widok z rynku (2010)
Widok ze wschodu
Prezbiterium
Ambona
Empora organowa
Przypisy
- 1 2 Geschiedenis [online], Martinikerk [dostęp 2025-02-01] (ang.).
- 1 2 3 De lange geschiedenis van de Martinikerk in het kort [online], vriendenmartinikerk.nl [dostęp 2025-02-01].
- 1 2 3 Schilderingen [online], Martinikerk [dostęp 2025-02-01] (niderl.).
- 1 2 3 Gebouw [online], Martinikerk [dostęp 2025-02-01] (niderl.).
- ↑ Groningen (Martinikerk) [online], www.redmeralma.nl [dostęp 2025-02-01].
- ↑ Orgels [online], Martinikerk [dostęp 2025-02-01] (niderl.).
- 1 2 Het gelui van de Martini en de Der-Aa toren [online], Groninger Klokkenluiders Gilde [dostęp 2025-02-01] (niderl.).
.jpg)

