Kościół św. Marcina w Jarocinie

Kościół św. Marcina w Jarocinie
Zabytek: nr rej. 130/31 AK z dnia 11.III.1931 r.[1]
kościół parafialny
Ilustracja
Widok od strony rynku.
Państwo

 Polska

Województwo

 wielkopolskie

Miejscowość

Jarocin

Wyznanie

katolickie

Kościół

rzymskokatolicki

Parafia

św. Marcina w Jarocinie

Wezwanie

św. Marcina

Położenie na mapie Jarocina
Mapa konturowa Jarocina, blisko centrum u góry znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Marcina w Jarocinie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum na lewo znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Marcina w Jarocinie”
Położenie na mapie województwa wielkopolskiego
Mapa konturowa województwa wielkopolskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Marcina w Jarocinie”
Położenie na mapie powiatu jarocińskiego
Mapa konturowa powiatu jarocińskiego, blisko centrum na dole znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Marcina w Jarocinie”
Położenie na mapie gminy Jarocin
Mapa konturowa gminy Jarocin, w centrum znajduje się punkt z opisem „Kościół św. Marcina w Jarocinie”
Ziemia51°58′22″N 17°30′05″E/51,972778 17,501389

Kościół św. Marcina w Jarocinie – jedna z najstarszych świątyń w Wielkopolsce znajdująca się w Jarocinie.

Historia

Pierwsza informacja o kościele pochodzi z 1257 roku. Był to wówczas kościół drewniany zbudowany przez dziedziców Jarocina Jarockich, herbu Rawicz. W latach 1773–1787 Jan Radoliński, podkomorzy wschowski dokonał gruntownej przebudowy kościoła.

Architektura i wnętrze

Kościół wybudowany na rzucie krzyża greckiego, orientowany, jednonawowy. W kościele znajduje się 5 ołtarzy: Wielki ołtarz, ołtarz św. Anny, Przemienienia Pańskiego św. Stanisława Kostki i ołtarz Matki Boskiej Bolesnej w Kaplicy Radolińskich[2].

Największą uwagę przyciąga ołtarz główny zbudowany w XVIII w. w stylu klasycystycznym. Ciekawe są również drewniane barokowe rzeźby św. Andrzeja Ap, św. Stanisława Kostki, św. Stanisława Bpa., św. Nepomucena św. św. Franciszka Ksawerego, św. Jakuba Apostoła.

W kościele znajduje się również XVIII wieczna barokowa ambona przyozdobiona figurami świętych. Dawniej w ołtarzach bocznych znajdowały się dwie ambony jednak ich sporych rozmiarów konstrukcja groziła zawaleniem. Jedna z nich (murowana, przetrwała ok. 90 lat) była umiejscowiona obok kaplicy Matki Boskiej Bolesnej. Przedstawiała łódź św. Piotra z wiosłami, liną i masztem oraz sieć pełną ryb. Druga ambona (tzw. ślepa) była po przeciwległej stronie ołtarza. Stał na Niej posąg Chrystusa z prawą ręką błogosławiąca wiernych, natomiast w lewej ręce trzymał kule ziemską. Ambonę zdemontował w 1867 roku Władysław Radoliński[3][4].

Organy

Pierwsza znana informacja o organach w tym kościele pochodzi z 1777 r. i wspomina ona pracę przy nowym instrumencie. W aktach kościelnych z 1823 r. zapisano, że od kilkunastu lat świątynia nie dysponuje żadnym instrumentem. Kolator kościoła Ignacy Radoliński zamówił około 1815 r. organy u Rafała Ostrowskiego z Pyzdr, które ustawiono dopiero w 1823 r. W 1865 r. organy wymagały remontu i nie były już wtedy używane w trakcie liturgii. Przebudowę instrumentu, którą ukończono na Wielkanoc 1867 r., wykonał Jan Spiegel z Rychtala. W 1899 r. znów były w złym stanie technicznym, jednakże zdecydowano się jedynie na doraźne prace, które ponownie wykonał Spiegel.

W 1908 r. podjęto starania o budowę nowego instrumentu. Jako wykonawca brany był pod uwagę nowy właściciel zakładu Spiegla – Józef Bach, jednak dzięki znajomościom budowę powierzono firmie Alexandra Schukego. Zaprojektował on 14-głosowe organy za kwotę 3978 marek. Organmistrz zdecydował się usunąć z projektu dwa głosy, przez co kwota obniżyła się do 3368 marek. Ostatecznie na początku 1909 r. postawiono 14-głosowe organy za niższą kwotę. W 1911 r. Schuke gruntownie wyczyścił organy po pracach remontowych w kościele. Warto wspomnieć, że spis prac Schukego wskazuje, że organy w Jarocinie o numerze opusowym 49 miały powstać w 1908 r. i liczyć 13 głosów.

W 1917 r. z instrumentu zabrano piszczałki prospektowe, które uzupełniono w 1925 r. oraz wykonano szafę ekspresyjną dla manuału II. Prace te wykonał Józef Bach. W 1928 roku, dzięki pomysłowi i staraniom Lucjana Kunca, Bach dodał do organów trzy głosy oraz urządzenie Tremolo[5].

Dyspozycja instrumentu:

Manuał I Manuał II Pedał
Hauptwerk Oberwerk
1. Bordun 16' 1. Prinzipal 8' 1. Violon 16’
2. Prinzipal 8' 2. Gemshorn 8’ 2. Subbass 16’
3. Gambe 8' 3. Aeoline 8’ 3. Echo Bass 16' *
4. Hohflöte 8' 4. Gedackt 8’ 4. Cello 8'
5. Rohrflöte 4' 5. Flöte 4'
6. Octave 4'
7. Cornett 3 fach
8. Bourdun Echo 8' *
9. Vox humana 8’ *

Galeria

Przypisy

  1. ↑ Rejestr zabytków nieruchomych – województwo wielkopolskie [online], Narodowy Instytut Dziedzictwa, 31 stycznia 2025 [dostęp 2010-05-07].
  2. ↑ Marian Walczak, Kościół św. Marcina i Franciszkanie w Jarocinie, Jarocin: Zakład Bibliotecznych i Szkolnych Pomocy Naukowych i Użytkowych "Marka", 1995 (Jarocin w zbliżeniach historycznych), s. 22.
  3. ↑ Marian Walczak, Kościół św. Marcina i Franciszkanie w Jarocinie, Jarocin: Zakład Bibliotecznych i Szkolnych Pomocy Naukowych i Użytkowych "Marka", 1995 (Jarocin w zbliżeniach historycznych), s. 23-24.
  4. ↑ Parafia Jarocin [online], swmarcin-jarocin.com [dostęp 2023-11-28].
  5. ↑ Marcin Kubiak, Jarocin ( Kościół św. Marcina) [online], musicamsacram.pl [dostęp 2023-11-28] (pol.).

Linki zewnętrzne

This article is issued from Wikipedia. The text is licensed under Creative Commons - Attribution - Sharealike. Additional terms may apply for the media files.