Kolej wąskotorowa cementowni w Goleszowie

Kolej wąskotorowa cementowni w Goleszowie – kolej wąskotorowa wykorzystywana przez cementownię w Goleszowie. Długość sieci linii wąskotorowych należących do zakładu dochodziła do 30 km.

Kolej wąskotorowa została zbudowana pod koniec XIX wieku, niedługo po uruchomieniu cementowni w Goleszowie i była wykorzystywana do dowozu urobku z kamieniołomów położonych na górze Jasieniowa do zakładu^[3]. Kolejką przewożono również wapno, wypalane na Jasieniowej w 2 piecach i transportowane następnie drewnianymi wagonami na teren cementowni, gdzie pakowano je do dalszego transportu^[4]. Na kolei wąskotorowej eksploatowano dwuosiowe tendrzaki wyprodukowane przez zakłady Borsig w Berlinie^[3]. Na czołownicach zamontowano dwa zderzaki^[3]. W celu pokonywania znacznych wysokości zastosowano system mijanek bądź pojedynczych torów, do których z jednej strony dochodziły tory z dołu oraz z góry, natomiast z drugiej strony były zakończone kozłem oporowym^[3]. Rozwiązanie takie nazywano wekslem. Pokonywanie różnic wysokości na zasadzie zmiany kierunku jazdy zastosowano na tej kolejce kilkanaście razy^[4].

Na terenie cementowni koleby opróżniano metodą grawitacyjną^[3]. Kilka lat po II wojnie światowej kolej wąskotorowa została zlikwidowana w związku z zakończeniem eksploatacji wyrobisk na górze Jasieniowa^[3]. W tym samym czasie w celu dowozu urobku z kamieniołomu w Lesznej Górnej została uruchomiona towarowa kolej linowa^[3]. Jedną z pozostałości po kolei wąskotorowej jest zachowany tunel przy dojeździe do rekreacyjnego sztucznego zbiornika wodnego Ton^[3].