Główka (chordofony)
Główka, komora kołkowa, deska kołkowa – część konstrukcyjna instrumentów muzycznych z grupy chordofonów szyjkowych znajdująca się na przeciwległym do korpusu rezonansowego końcu szyjki. W główce zamocowane są kołki lub maszynki – przyrządy służące do regulowania naprężenia strun[1][2][3][4].
W literaturze terminy „główka”, „komora kołkowa” oraz „deska kołkowa” bywają stosowane zamiennie, w zależności od dominującej w danym kontekście cechy konstrukcyjnej[5][6]. Komora kołkowa bywa opisywana jako niewydzielona konstrukcyjnie część główki (np. w guslicy, mandoli, pipie[7] i rebec[8]), której dopełnieniem może być ślimak (np. w skrzypcach) lub inny ornament lub detal snycerski[1][4]. W innych miejscach, komorą kołkową określany jest cały element konstrukcyjny wieńczący szyjkę, np. komora kołkowa chordofonów szarpanych, która w przeciwieństwie do komór kołkowych skrzypiec (forma korytka), nie ma dna[1]. Deską kołkową nazywana jest główka w formie deseczki, w której kołki zamocowane są odspodnio (np. w fideli, gęślach staropolskich, kemange a guz, kemange a rumi i mandolinie)[9]. W jeszcze innych instrumentach, np. w sarangi, komorą kołkową jest cała masywna szyjka, w której poprowadzone są struny rezonansowe[10].
Główka gitary klasycznej
Główka gitary elektrycznej
Główka skrzypiec
Komora kołkowa sarangi
Główka violi da gamby
Deska kołkowa dawnej gitary
Komora kołkowa liry korbowej
Komora kołkowa gitary portugalskiej
Zobacz też
Przypisy
- 1 2 3 Chodkowski 2006 ↓, s. 311.
- ↑ Powroźniak 1989 ↓, s. 191.
- ↑ Cesarczyk 2010 ↓, s. 41, 173.
- 1 2 Kusiak 1999 ↓, s. 12.
- ↑ Chodkowski 2006 ↓, s. 504, 520, 738.
- ↑ Boyden 2001 ↓, lead.
- ↑ Chodkowski 2006 ↓, s. 330, 520, 683.
- ↑ Drobner 1997 ↓, s. 43.
- ↑ Chodkowski 2006 ↓, s. 258, 303, 432, 520.
- ↑ Chodkowski 2006 ↓, s. 781.
Bibliografia
- David D. Boyden. Pegbox. „Grove Music Online”, 2001. Oxford University Press. DOI: 10.1093/gmo/9781561592630.article.21198. (ang.).
- Leszek Cesarczyk: Gitara od A do Z. Kraków: PWM, 2010. ISBN 978-83-224-0913-8.
- Encyklopedia muzyki. Andrzej Chodkowski (red.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2006. ISBN 83-01-13410-0.
- Mieczysław Drobner: Instrumentoznawstwo i akustyka. Kraków: Polskie Wydawnictwo Muzyczne, 1997. ISBN 83-224-0469-7.
- Jerzy Kusiak: Skrzypce od A do Z. Wyd. 2 uzup. Kraków: PWM, 1999. ISBN 83-224-0346-1. OCLC 830289846.
- Józef Powroźniak: Gitara od A do Z. Kraków: PWM, 1989. ISBN 83-224-0358-5.