Kopernik (musical)

Kopernik – oryginalny polski musical w dwóch aktach, opowiadający o życiu astronoma Mikołaja Kopernika na tle prądów umysłowych epoki. Autorką libretta jest powieściopisarka Ałbena Grabowska, słowa piosenek napisał tłumacz teatralny Daniel Wyszogrodzki, a muzykę skomponował Tomasz Szymuś. Kierownictwo muzyczne sprawuje prof. Piotr Sułkowski. Producentem musicalu jest Opera Krakowska^[1].

Musical Kopernik powstał z inicjatywy profesora Piotra Sułkowskiego, dyrektora Opery Krakowskiej^[2] i zarazem kierownika muzycznego spektaklu. Do napisania dzieła zaprosił sprawdzonych twórców, z którymi współpracował wcześniej w Filharmonii Warmińsko-Mazurskiej – Ałbena Grabowska (libretto), Daniel Wyszogrodzki (słowa piosenek) i Tomasz Szymuś (muzyka) są autorami musicalu Pora jeziora, wystawianego w Olsztynie od 2020 roku^[3][4]. Przy musicalu pracowali twórcy oraz zespół realizatorów: Jakub Szydłowski (reżyseria), Katarzyna Zielonka i Jarosław Staniek (choreografia), Grzegorz Policiński (scenografia i światło) oraz Anna Chadaj (kostiumy). Odbyły się trzy przedstawienia przedpremierowe musicalu Kopernik^[5]. Pierwsze dwa na Wzgórzu Katedralnym we Fromborku u stóp Bazyliki Archikatedralnej Wniebowzięcia NMP i św. Andrzeja 20 i 21 maja 2023 roku (czyli w 480. rocznicę śmierci astronoma^[6]). Trzecie przedstawienie przedpremierowe musicalu Kopernik odbyło się 22 czerwca 2023 roku na Dziedzińcu Arkadowym Zamku Królewskiego na Wawelu^[7]. Producentem tych wydarzeń była Opera Krakowska i to jej siedziba była następnie miejscem oficjalnej premiery musicalu 1 października 2023 roku. Musical Kopernik wszedł do stałego repertuaru Opery Krakowskiej^[1][5].

Przedstawienie zdobyło wyróżnienie dla organizatorów wydarzeń o wyjątkowym znaczeniu dla rozwoju turystyki na Warmii i Mazurach: 1. miejsce musical Kopernik (reżyseria Jakub Szydłowski, kompozytor Tomasz Szymuś, dyrygent Piotr Sułkowski, realizacja Opera Krakowska)^[8]. W finale XVIII Teatralnych Nagród Muzycznych im. Jana Kiepury (30 września 2024 w Warszawie) musical Kopernik zdobył nagrody w trzech kategoriach: Najlepszy spektakl dla młodego widza, Najlepszy wokalista musicalowy (Marcin Franc za rolę Kopernika) i Najlepszy plakat teatralno-muzyczny (autorka Katarzyna Zapart)^[9]. Plakat do musicalu zdobył także złoty medal prestiżowego magazynu Graphis (USA) w kategorii Poster Awards 2025^[10].

Musical Kopernik to opowieść o życiu Mikołaja Kopernika, ukazująca go nie tylko jako wybitnego astronoma, ale także jako człowieka pełnego pasji i emocji. Spektakl przedstawia kluczowe momenty z jego życia: studia w Krakowie, Padwie i Bolonii, pracę we Fromborku, udział w koronacji Zygmunta Starego, Hołdzie Pruskim oraz publikację dzieła „De revolutionibus”. Nie brakuje też wątku relacji z Anną Schilling^[11][12][1].

Recenzje spektaklu Kopernik są zgodne co do jego wysokiego poziomu artystycznego, widowiskowości oraz wartości edukacyjnej. Krzysztof Korwin-Piotrowski („Orfeo”, 2023) chwalił reżyserię Jakuba Szydłowskiego, obsadę z doskonałymi solistami (m.in. Marcin Franc, Agnieszka Przekupień) oraz choreografię Jarosława Stanka i Katarzyny Zielonki. Docenił również teksty piosenek Daniela Wyszogrodzkiego i bogatą, stylowo zróżnicowaną muzykę Tomasza Szymusia^[13]. „Magazyn Operowy Adama Czopka” (2023) podkreślił udaną formę retrospekcji, płynność scenicznych przejść oraz oryginalny pomysł podziału roli Kopernika między aktora i lalkę, a także melodyjność i siłę muzyki Szymusia^[14]. Robert Szaj („TVP Nauka”, 2023) zwrócił uwagę na walor edukacyjny spektaklu i jego wartość jako uzupełnienie szkolnego programu, zwłaszcza w zakresie historii i nauki^[15]. Mateusz Leon Rychlak („Teatr dla wszystkich”, 2023) zauważył, że choć inscenizacja przypomina operę, to mimo wszystko osiąga imponujący efekt, mimo trudności produkcyjnych^[16]. Z kolei Piotr Gaszczyński („Teatr dla wszystkich”, 2023) uznał warstwę muzyczno-taneczną za największą siłę przedstawienia, chwaląc zarówno jego widowiskowość, jak i popkulturowy charakter, który zachęca do dalszego zgłębiania historii^[17].

XVIII Teatralne Nagrody Muzyczne im. Jana Kiepury (2024)^[9]:

• Najlepszy spektakl dla młodego widza – Kopernik (Opera Krakowska)
• Najlepszy plakat teatralno-muzyczny – Katarzyna Zapart
• Najlepszy wokalista musicalowy – Marcin Franc

Graphis Poster Awards 2025: Musical Kopernik (Copernicus), autorka – Katarzyna Zapart^[10]

Źródło: Opera Krakowska^[18].

Źródło: Opera Krakowska^[1][18].

• Mikołaj Kopernik – Marcin Franc, Marcin Jajkiewicz, Janusz Kruciński
• Anna Schilling – Agnieszka Przekupień, Anastazja Simińska
• Jan Dantyszek – Paweł Erdman, Marcin Sosiński
• Lalkarz/Stańczyk – Krzysztof Prystupa, Rafał Iwański
• Andrzej Kopernik – Wojciech Daniel, Karol Drozd
• Łukasz Watzenrode – Damian Aleksander, Paweł Tucholski
• Aleksander Sculteti – Jeremiasz Gzyl, Tomasz Bacajewski
• Retyk – Michał Dudkowski, Dominik Bobryk
• Krystyna Stulpawitz – Karolina Gwóźdź, Karolina Najduk
• Kasper Stulpawitz – Maciej Marcin Tomaszewski, Piotr Janusz
• Andreas Osiander – Alan Bochnak, Jacek Wróbel, Marcin Wortmann
• Chór, Balet i Orkiestra Opery Krakowskiej, dyrygent: Piotr Sułkowski.

Źródło: Opera Krakowska^[1][18].